Morgunblaðið - 09.07.1997, Síða 21

Morgunblaðið - 09.07.1997, Síða 21
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 9. JÚLÍ 1997 21 AÐSENDAR GREINAR Skammsýni hagsmunasamtaka í íslenskum sjávarútvegi Samtök útvegsmanna og sjómanna leggjast gegn framförum Á FYRRI hluta þessarar aldar sótti afi minn sjó frá verstöðv- um á Suðurnesjum. Hann var skipstjóri og með afbrigðum veður- glöggur. Haft var á orði, að færi hann á sjó þá væri öðrum óhætt. Þessi eiginleiki var eitt af því sem gerði hann eftirsóttan sem skipstjóra. Nú hafa veðurfarsvísindi og Veðurstofa íslands komið í stað þessa forna samkeppnisfor- skots afa míns og hans líka. Nú keppa menn á öðrum grunni, sem betur fer. Ef hann hefði hugsað eins og forystumenn í Landssambandi ísl. útvegsmanna og Farmanna- og fiskimannasambandinu og það sem verra er stjórnarformaður Hafrann- sóknastofnunar, þá hefði hann að öllum líkindum barist af öllu afli gegn framförum í veðurfarsvísind- um og hagnýtingu þeirra í þágu íslensks sjávarútvegs. Hvað er ég að fara? Eru veður- spár ekki sjálfsagðar? Þetta skal nú útskýrt. Aflaspárkerfi meistaranema við Háskóla íslands Síðastliðin tvö ár hefur ungur verkfræðingur, Kristján Guðni Bjamason, unnið að meistaranáms- verkefni undir handleiðslu Páls Jenssonar prófessors, í samstarfi við forsvarsmenn Radíómiðunar. Verkefnið hafði hlotið styrk frá Rannsóknarráði íslands og mjög lofsamlega umsögn þar. Viðfangs- efnið var gerð aflaspárkerfis fyrir f|órar fisktegundir á Islandsmiðum. Kerfi þetta byggði á upplýsingum sem unnar voru úr gagnasafni Haf- rannsóknastofnunar, þar sem skráð hefur verið hvar, hvenær og í hvaða magni fiskiteg- undir voru veiddar sl. 20 ár. Gögnin voru frá íslenskum skipum, af- hent sem trúnaðarmál. Þau gögn sem Krist- ján Guðni fékk hjá töl- fræðingum Hafrann- sóknastofnunar voru safntölur um fimm ár í senn fyrir hvert veiði- svæði. Gögnin voru af- hent þannig að óger- legt er að rekja veiði- slóð einstakra skipa. Frumgögn voru að sjálfsögðu ekki afhent. Með aðstoð aflaspárkerfisins, yrði hægt að staðsetja og tímasetja ferðir íslenskra fiskistofna af mik- illi nákvæmni, en slík kerfi eru not- uð við veiðar bæði í Bandaríkjunum og Japan. íslenskir skipstjórar gætu síðan með aðstoð þess, veitt úthlut- aðan kvóta sinn með mun minni tilkostnaði en þeir gera í dag, þar sem þeir hafa fyrst og fremst eigin veiðireynslu til að styðjast við. Auð- velt er að reikna út sparnað vegna betri nýtingar flotans, lægri út- haldskostnaðar o.sv.frv. Þegar fram í sækti mætti bæta inn fleiri upplýs- ingum t.d. um meðalstærð fiska í togi og gera þannig kleift að bæta afrakstur fiskistofnanna enn meir. Kristján Guðni hafði unnið að gerð kerfísins í rúmt ár og lofuðu fyrstu niðurstöður mjög góðu um hagnýtt gildi þess fyrir íslenskan sjávarút- veg. Steinar í götu sj ávarútvegs ví sinda Í sjávarútvegsblaði Morgun- blaðsins, Verinu sl. miðvikudag og í fréttaauka i Ríkisútvarpinu sl. Með aðstoð aflaspákerf- is yrði hægt, að mati Margrétar S. Björns- dóttur, að staðsetja og tímasetja ferðir ís- lenskra fískistofna af mikilli nákvæmni, en slík kerfi eru notuð við veiðar bæði í Banda- ríkjunum og Japan. laugardag var rakið ítarlega hvern- ig forystumenn í hagsmunsamtök- um í íslenskum sjávarútvegi komu í veg fyrir gerð aflaspárkerfisins og var í Ríkisútvarpinu m.a. rætt við stjórnarformann Hafrannsókna- stofnunar Brynjólf Bjarnason for- stjóra Granda og stjórnarmann í Landssambandi ísl. útvegsmanna. Rök þeirra voru í stuttu máli þau, að ef gögnin yrðu nýtt með þessum hætti þýddi það trúnaðar- brest milli Hafrannsóknastofnunar og íslensks sjávarútvegs, að auki væri starfsöryggi skipstjórnar- manna í hættu og einnig samkeppn- isforskot bestu skipstjóranna. Hver hagnast á afturhaldi í þekkingarleit? Þetta mál sem hér hefur verið rakið endurspeglar margt sem mið- ur er í okkar samfélagi. í fyrsta lagi. Sjávai'útvegsráð- herra skipar einn helsta útgerðar- forstjóra landsins og stjórnarmann í Landssamband ísl. útvegsmanna, Brynjólf Bjarnason, stjórnarfor- mann Hafrannsóknastofnunar. Stofnunar sem er vísinda- og ráð- gjafarstofnun, opinber stofnun sem ætlað er að þjóna almannahags- munum og vera stjórnvöldum o.fl. til ráðgjafar. Hér er á ferðinni enn eitt dæmið um það hversu frum- stætt hið pólitíska kerfi á íslandi er. Kerfi sem hvers kyns hagsmuna- aðilar valsa með í góðu samkomu- lagi við þjóðkjörna fulltrúa og þeirra stjórnmálaflokka. I öðru lagi um trúnað. Um allt þjóðfélagið er safnað viðkvæmum upplýsingum sem varða hagsmuni einstaklinga, fyrirtækja eða hópa. Við hagnýtingu slíkra upplýsinga í almannaþágu gildir sú meginregla að slíkt er heimilað af til þess bærri nefnd, Tölvunefnd, með því skilyrði m.a. að ekki sé hægt að tengja upplýsingar þeim aðilum sem þær gáfu. Þannig er í okkar þjóðfélagi farið með fjölda viðkvæmra, en mikilvægra upplýsinga um einstakl- inga og fyrirtæki sem ekki skal rakið hér. Það hefði verið skylda stjórnarformanns Hafrannsókna- stofnunar að láta Tölvunefnd skera úr í þessu máli, en ekki láta for- mannafund Farmanna- og fiski- mannasambandsins og stjórnarfund Landssamband ísl. útvegsmanna ráða för eins og gerðist í þessu máli á sl. vetri. í þriðja lagi leyfí ég mér að full- yrða að hér endurspeglist líka það viðhorf hagsmunaaðila í íslenskum sjávarútvegi, að þeir eigi fiskimiðin og að með þau skuli fara með þeim hætti sem samrýmist þeirra þrengstu hagsmunum, skilgreind- um af þeim sjálfum á hveijum tíma. Okkur, íslenskum almenningi komi þannig ekki við hvar fiskur veiðist á hverjum tíma, það sé þeirra einka- mál. í fjórða og síðasta (dapurlegasta) lagi endurspeglar þetta mál átök milli gamalla og nýrra viðhorfa til atvinnugreinarinnar. Annars vegar eru hugmyndirnar um aflaklóna, skipstjórann sem af eðlisávísun, eða samkvæmt fyrir- mælum frá draumkonum sínum, ratar ávallt á gjöfulustu miðin og um fiskifæluna sem ekki fær bröndu úr sjó, hversu gott skip og veiðarfæri sem henni eru fengin. Hins vegar eru svo viðhorf sem segja; leggjum saman um að gera tæknistig atvinnugreina okkar sí- fellt hærra og breytum þannig með hverri framför þeim grundvelli sem keppt er á. Rétt eins og afí minn þurfti að gera með tilkomu veð- urspáa og Veðurstofu íslands. Ef íslenskir skipstjórar fá aðgang að upplýsingum, sem sýna þeim, eins og gert var ráð fyrir í aflaspár- kerfi Kristjáns Guðna, hvar fiskur- inn er á hveijum tíma, þá breytist sá grundvöllur sem keppt er á. Fisk- urinn verður sóttur með minni til- kostnaði á grundvelli upplýsinga sem allir hafa aðgang að, en sam- keppnisforskot skipstjóra eða fyrir- tækja mun byggja á meðferð þeirra á aflanum, kunnáttusemi í notkun æ flóknari veiðarfæra, vali á á veiði- aðferðum, góðu samstarfsfólki um borð eða í landi, o.sv.frv. Allir munu fá meira í sinn hlut. Við bætist að við munum geta nýtt aflaspárkerfið í menntun nýrra skipstjórnarmanna. Ráði hins vegar afturhald og þröngsýni áfram för erum við að bregðast öllum, ekki síst ungum sjómönnum og sjómönnum framtíð- arinnar. Höfundur er afkomandi sjómanna á Suðurnesjum. timanum að næturlagi...? Ef svo er, þá þjáist þú örugglega af... SvefnleysL IDE BOX sænsku fjaöradýnurnar leysa málin hvort sem er fyrir einstaklinga eöa hjón. IDE BOX eru einstakar gæöadýnur á haastæöu veröi. Áralöng reynsla okkar og sérþekking starfsfólks mun auövelda þér valið. Aöalmarkmiö okkar er aö þú sofir vel og eigir góöa daga í líkamlegri yellíðan. Þúsundir íslendinga hafa treyst okkur fyrir daqleqri ir?E Margrét S. Björnsdóttir ^ Bifreiöar til sýnis og sölu á Skemmuvegi 12, sími 899 0840 og 555 3334 - Ath. engin sölulaun. Wolkswagen Polo 1,3 árg. '95, ekinn 47 þús. km, 5 dyra, blásans., 5 gíra, 14 tommu álfel- gur. Verð 890 þús./820 þús. stgr. V MMC Diamonte (Sigma), árg. '93, ekinn 55 þús. km, svartur, sjálfskiptur, álfelgur o.fl. Verð 1.990 þús. Skipti á ódýrari. Góð grkjör. Mercedes Benz 190E, 2,0L, árg. '92, ekinn 105 þús km, blár, sjálfskiptur, álfelgur, top- plúga o.fl. Toppeintak. Verð 1.890 þús. Skipti. Góð grkjör Oldsmobile 88 Royal, árg.’94, ekinn aðeins 35 þús. km, blásans., sjálfskiptur, álfelgur, rafm. í öllu o.fl. Verð 1.770 þús. Skipti. Góð grkjör. Ford Mustang 4,0L, '94, ekinn 55 þús. km, flöskugrænsans., sjálfskiptur, álfelgur, rafm. í öllu, o.fl. Verð 2.290 þús. Skipti á ódýrari. Góð grkjör. Stgr. 1.990 þús. Cherokee Grand Orveis, árg. '95, ekinn aðeins 22 þús. km. Eins og nýr. Einn meö öllu. Verð 3.890 þús. Skipti á ódýrari. Góð grkjör.

x

Morgunblaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.