Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.2002, Síða 116

Andvari - 01.01.2002, Síða 116
114 HJALTl HUGASON ANDVARI biskup Sveinsson sem reisti dómkirkju sem mótuð var af kirkjuarkítektúr miðalda, orti Maríusaltara og bar mynd hennar í biskupshring sínum.76 Loks voru trúarhættir alþýðu um margt mótaðir af kaþólskum hefðum löngu eftir að sögutíma íslandsklukkunnar sleppir og jafnvel allt fram á 19. öld.77 Páp- íska kerlingin sem þuldi á Ölfusáreyrum kann því vel að hafa átt sér margar stallsystur í lok 17. aldar.7s í íslandsklukkunni sameinast pápískir og lútherskir straumar e. t. v. best í sjálfum dómkirkjuprestinum. Hann var stöðugt vændur um páfavillu sem átti m. a. að koma fram í því að hann syngi á Maríusaltara og ákallaði „einn fer- legan róðukross.1176 Trúarhættir hans virðast og hafa mótast af hefðbundnum trúarsiðum er tengdu hann fremur við kaþólskar miðaldir en lútherska harð- línu.80 í dómkirkjuprestinum er þó raunar brugðið upp fremur trúverðugri mynd af hálærðum, húmanískt þenkjandi kirkjumanni ekki að öllu leyti óáþekkum Brynjólfi biskupi hvað kaþólska slagsíðu áhrærir. Sérstaklega tengir krossinn hann við meistara Brynjólf sem endurreisti með nokkrum hætti róðukrossinn í Kaldaðarnesi sem tekinn hafði verið ofan í kjölfar siða- skipta.81 Dómkirkjupresturinn sver þó ætíð af sér kaþólskuna með upphafi Níkeujátningarinnar: Credo in unum Deum.82 Hörð siðakenning hans og meinlæti tengja hann á hinn bóginn annarri grein evangelísks húmanisma sem kenna má við Niels Hemmingsen prófessor í Kaupmannahöfn. Hemm- ingsen var lærisveinn Melanchthons, samverkamanns Lúthers, og talinn hall- ur undir kalvínskar trúarkenningar eins og margir sem svo var ástatt með.83 Hann var einnig lærifaðir Guðbrands Þorlákssonar þó ekki sé þar sérstaklega átt við siðalærdóm hans.84 Ur þeirri átt gæti eitthvað af meinlætum dóm- kirkjuprestsins verið upp runnið. Má í því sambandi benda á þá einföldu lífs- hætti og jafnvel meinlæti sem Þórður biskup Þorláksson er sagður hafa ástundað en hann var uppi á sögutíma íslandsklukkunnar eins og fram er komið.85 I raun virðist Jórunn biskupsfrú í Skálholti vera hreinræktaðasti lúther- aninn sem fyrir kemur í sögunni.86 Kunna „lögmál“ skáldverksins sjálfs að vera þar að verki en með þessu móti myndar hún skarpa andstæðu við yngri systur sína, Snæfríði. Eins mætti líta svo á að hér væri um tilraun til sögulegs raunsæis að ræða er þá byggir á þeim skilningi að kvenþjóðin hafi ekki ver- ið eins mótuð af guðfræðiáherslum húmanismans og langmenntaðir háklerk- ar. Afdráttarlaus trúarkenning biskupsfrúarinnar kemur best í ljós í samræð- um þeirra systra við Arnas í dyngju biskupsfrúar í Skálholti. Þar segir hún m. a. um forna „þjóðfrelsishetju“ Islendinga: Einginn efar,..., að Jón Arason var mikil bardagahetja og fomíslendíngur, en ler ykkui ekki kalt milli skinns og hörunds að hugsa til þess ef sá ribbaldi hefði sigrað, og þar með páfavillan. Ég bið minn frelsara hjálpa mér.
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180
Síða 181
Síða 182
Síða 183
Síða 184
Síða 185
Síða 186
Síða 187
Síða 188
Síða 189
Síða 190
Síða 191
Síða 192
Síða 193
Síða 194
Síða 195
Síða 196
Síða 197
Síða 198
Síða 199
Síða 200

x

Andvari

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.