Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.11.1986, Side 132

Tímarit Máls og menningar - 01.11.1986, Side 132
Tímarit Máls og menningar „Kemst þó seint fari, húsfreyja," er haft eftir Njáli bónda á Bergþórshvoli, og mætti ætla að þetta væru einkunnarorð Hins íslenzka fornritafélags á síðari ára- tugum. Nú er það ekki nema satt, eins og vænta má um orð sem höfð eru eftir svo traustri heimild, að ekki mun væn- legt til góðs árangurs að flýta sér þegar unnið er við útgáfustörf af því tagi sem fornritafélagið hefur gert að verkefni sínu. Það hefur verið auðséð á bókum félagsins að ekki hefur verið kastað til þeirra höndum. Þó mundi margur fagna því að þessum bókum fjölgaði hraðar en raun ber vitni, en til þess að svo verði þarf að virkja meiri mannafla til starfans. Nú hefur Bjarni Einarsson bæst í hóp útgefenda Islenzkra fornrita og um sömu mundir er Ólafur Halldórsson, starfsbróðir hans hjá Stofnun Arna Magnússonar, farinn að leggja félaginu lið. Má kalla að það sé vonum seinna sem félagið fær að njóta starfskrafta svo ágætra og þjálfaðra fræðimanna, og er óskandi að framhald verði á því að starfslið Árnastofnunar vinni verk fyrir Fornritafélagið. Víst er mikilvægt að halda fram því starfi, sem unnið hefur verið í nafni Árna Magnússonar að gefa út undirstöðuútgáfur fornrita reistar á könnun og samanburði allra handrita, en hitt er einnig mikilvægt að nota þann grundvöll sem lagður er með slíkum útgáfuverkum til að gera handa stærri hópum fræðimanna og vandlátum al- menningi útgáfur eins og Islenzk fornrit. Ágrip af Noregskonunga sögum, sem svo hefur verið nefnt af fræðimönnum á síðari tímum, skipar merkilegan sess í þróunarferli sagna af Noregskonungum. Þessi konungakróníka er líklega elst allra fornsagna sem frumsamdar voru á norrænu og varðveittar eru að miklu leyti; þótt vera megi að elsti hluti Sverris sögu sé ívið eldri hefur mikill hluti henn- ar verið settur saman eftir að búið var að semja Ágrip, en það mun hafa gerst á síðasta áratug 12. aldar. Ágrip er varð- veitt í handriti sem talið er frá fyrri hluta 13. aldar og því um það bil heilli öld eldra en þau fornsagnahandrit sem næst koma, segir Bjarni Einarsson í formála (V), þótt mér sýnist sem þar muni nokk- uð freklega á kveðið ef eitthvað er að marka þau fræði sem mér hafa verið kennd. Þetta handrit, AM 325 II 4to, er íslenskt, en eins og Bjarni bendir á eru allar líkur til „að bókin hafi verið skrif- uð á Islandi eftir norsku forriti,“ (VI) og einnig segir hann „efni og orðfæri benda til að verkið sé samið í Noregi ... “ (X). Höfundurinn hefur því væntanlega ver- ið norskur, enda er það niðurstaða Bjarna um bókmenntaleg einkenni ritsins: Heildaráhrif af máli og stíl eru þau, að hvorttveggja sé svo frábrugðið því sem tíðkast í íslenskum fornsögum, að þessi texti eigi tæpast uppruna sinn innan marka íslenskrar frásagn- arhefðar. Og enda þótt það ætti vissulega fyrir þessum texta að liggja að verða meðal heimilda síðari sagna- ritara íslenskra, hafði hvorki orðfæri hans né stíll varanleg áhrif á frásagn- arlist þeirra. (LIV) Þessi niðurstaða vekur vitaskuld þá spurningu hvort verkið eigi í rauninni heima meðal íslenskra fornrita, en meira máli en þjóðerni höfundar skiptir hitt að Ágrip er hluti norrænnar rithefðar um norska konunga og önnur stórmenni þar sem íslenskir höfundar lögðu mest af mörkum, þótt einatt hafi þeir sjálfsagt ætlað rit sín norskum lesendum ekki síður en íslenskum. Það er því æskilegt 530
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116
Side 117
Side 118
Side 119
Side 120
Side 121
Side 122
Side 123
Side 124
Side 125
Side 126
Side 127
Side 128
Side 129
Side 130
Side 131
Side 132
Side 133
Side 134
Side 135
Side 136
Side 137
Side 138
Side 139
Side 140

x

Tímarit Máls og menningar

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.