Morgunblaðið - 26.01.1978, Síða 14

Morgunblaðið - 26.01.1978, Síða 14
14 MORGUNBLAÐIÐ. FIMMTUDAGUR 26. JANUAR 1978 Guðmundur S. Jónasson; Ananda Marga Andleg — félagsleg hreyfing eða hryðjuverkamenn? Andlegir kennarar. Ananda Marga: Andleg — félagsleg hreyfing eða hryðjuverkamenn? ,,í sínum eppelsínugulu bað- mullarkyrtlum líta þeir út eins og farandmunkar Indlands en eru þó langt frá því að vera venjulegir einlífsmenn. Þeir boða frið og kærleika manna á meðal en nota sjálfir ofbeldi til þess að ná fram markmiðum sínum. Þeir falla ekki inn í hina venjulegu mynd af borgarskæruliðum en haga sér eins og hverjir aðrir hryðjuverka- menn. Þeir kenna „sjálfsþekk- ingu og þjónustu við mannkynið“ en eru taldir vera hættulegustu menn sem komið hafa fram á sjónarviðið í föðurlandi sínu fyrr eða siðar. Þeir eru eins leyndar- dómsfullir og mafían og eins vel skipulagðir og CIA. Við innvígslu í regluna eru notaðar hauskúpur og félagsmenn taka blóðeið um að fylgja blint og fórna öllu fyrir hugmyndafræðina. í gegnum þessar mótsagnir hefur Ananda Marga hreyfingin, nýjasti hópur byltingarmanna, skotið upp koll- inum víða um heim og ríkisstjórn- ir heimsins krefjast skýring- ar...“ Þessi klausa er tekin upp úr grein sem ber yfirskriftina „Trantriskir Hryðjuverkamenn" er birtist í vikutímaritinu „„India Today" og er gott dæmi um þá rógherferð er hafin hefur verið á hendur Ananda Marga hreyfing- unni af leyniþjónustu Indlandss, CBI. Skömmu eftir að banninu á Ananda Marga á Indlandi hafði verið aflétt við fráfall einræðis- stjórnar Indiru Gandhis, tóku að birtast greinar í blöðum og tíma- ritum víða um heim er ásökuðu hreyfinguna um ofbeldi og hryðjuverkastarfsemi. Skemmdarverk, sprengjutilræði, mannrán og morðtilraunir á Ind- verskum embættismönnum voru sett á svið í löndum Evrópu, Ástralíu og Norður Ameríku og liðsmönnum hreyfingarinnar kennt um. Svo virðist sem þessar tilraunir til að sverta hreyfinguna hafi haft einhver áhrif því að undanförnu hafa birst fréttir í íslenskum blöðum þar sem Ananda Marga er bendluð við skemmdarverk og flugvélarán i Indlandi og Malasíu. Þykir því orðið tímabært að veita nokkrar upplýsingar um eðli, hlutverk og sögu Ananda Marga hreyfingar- innar í tengslum við síðustu at- burði. Andlegur þroski og þjóðfélagslegar umbætur Ananda Marga er andleg félags- leg hreyfing sem stofnuð var, á Indlandi árið 1955. Hún afneitar kenningum efnishyggjunnar um eðli mannsins og þróun þjóð- félagsins og telur að skapa eigi samfélag sem byggist á mannúð og andlegum veruleika. Maðurinn er fyrst og fremst andleg vera og allar efnalegar framfarir eiga að stuðla að huglegum þroska og vera undirstaðan fyrir andlegt Iif. I þeirri viðleitni að skapa þjóðfél- ag með nýtt andlegt verðmætamat leggur hreyfingin áherslu á sjálfsþekkingu einstaklingsins með ástundun Tantra Yoga og þjónustu við mannkynið t.d. með stofnun skóla, mannúðarstofn- anna og með útbreiddu hjálpar- starfi. Tantra Yoga eru þau vísindi um þroskun ' mannsálarinnar sem kenna alhliða virkjun á duldum sálrænum og andlegum hæfileik- um einstaklingsins. Með þjálfun einbeitingar hugans í hugleiðslu öðlast iðkandinn djúpa við- kvæmni og samkennd með öllu sem lífsanda dregur. Þessi samúð virkar sem aflvaki allrar þjón- ustustarfsemi sem hreyfingin innir af hendi á meðal þeirra er minna mega sín í þjóðfélaginu. Félags- og hagfræðikenning Ananda Marga grundvallast á al- heimshyggju, félagslegu réttlæti og raunhæfum siðfræðihugtök- um. Hún kennir að einstaklingar og þjóðir séu samofin heild og tengd innbyrgðis órjúfanlegum böndum. Það er aðeins til ein þjóð og hún heitir mannkyn. Mafkmið- ið er því að koma á einu heil- styptu mannlegu þjóðfélagi og al- heimsríkisstjórn, er byggist á andlegu lífsviðhorfi og sannri for- ystu andlegra leiðtoga. Sjá skal hverjum einstaklingi fyrir frum þörfum eins og fæði, klæðum, húsnæði, læknishjálp og atvinnu. Hámarksnýting og skynsamleg dreifíng skal vera á öllum efnis- legum gæðum og á vitsmunalegu og andlegu sviði mun einstakl- ingnum vera veitt ótakmörkuð skilyrði til tjáningar hugmynda sinna og fullnægingar þörfum sínum. Ananda Marga kennir að þjóðfélagsframfarir verði að vera samfara einstaklingsþroska. Þjóð- félag sem veitir ekki manninum aðstöðu til að efla hugrænan þroska og nýta andlegar eigindir mannssálarinnar er í grundvallar- atriðum ófullnægjandi og er dæmt til þess að líða undir lok. Sú pólitíska stefná sem er í eðli sínu virkilega framsækin mun ávallt leiða af sér aukinn andlegan þroska, og sú andlega athöfn sem virkilega stuðlar að tærari vit- undarskynjun mun ávallt leiða af sér aukið þjóðfélagslegt réttlæti. Saga ofsókna og árása Skömmu eftir að hreyfingin var stofnuð tókst henni að ná góðri fótfestu í öllum fylkjum Ind- lands. I kringum 1965 var hún orðin svo öflug að ráðamenn landsins voru farnir að óttast að hún stefni að stjórnmálalegum völdum. Öeigingjarnt þjónustu- starf og framfarasinnuð andleg- þjóðfélagsleg hugmyndafræði veitti henni stuðning ólíkra þjóð- félagshópa og áhrif annarra póli- tískra flokka fór minnkandi. Þetta varð til þess að fjandskapur hinna ýmsu hagsmunaafla óx gegn hreyfingunni. íhaldssamir hindúar réðust harkalega á hug- myndir Ananda Marga um að áf- nema hið óréttláta stéttakerfi Indlands. Landeigendum stóð ógn af afstöðu hreyfingarinnar í land- búnaði og kommúnistaflokki Ind- lands (CPI) þótti hún veikja stöðu hans á meðal lágstéttafólks og menntamanna. Síðast en ekki sist snérist ríkis- stjórn Indlands snemma gegn hreyfingunni því að hún hafði á skömmum tíma leyst mörg aðkall- andi vandamál er spilltir stjórn- málamenn voru úrræðalausir yf- ir. Arið 1967 var ráðist á aðal- stöðvar Ananda Marga að undir- lagi opinberra starfsmanna við- kömandi héraðs og fimm félagar hreyfingarinnar myrtir á meðan lögregla staðarins stóð aðgerða- laus hjá. 1969 tók stjórn Indiru Gandhi beina afstöðu gegn hreyf- ingunni er hún lét banna opinber- um starfsmönnum þátttöku í henni. Bannið hlaut þó ekki lagalegt gildi vegna þess hversu það var andsætt indversku stjórnar- skránni og kom því aldrei til framkvæmda. Skömmu seinna var P.R. Sarkar, öðru nafni Anandamurti, hinn andlegi leið- togi Ananda Marga, skotspónn of- sókna. Hann var handtekinn og dæmdur eftir sýndarréttarhöld í / Sveinn Olafsson: Á siðustu timum virðast allir vera að verða um það sammála, að það galdraveður sem undanfarið hefur gengið yfir þjóðina megi með órækum hætti rekja til verð- bólgunnar margumtöluðu. — Allsstaðar getur að lita yfirlýsing- ar um að ráða verði niðurlögum þessa mikla vágests í þjóðlífi ís- lendinga, ef þjóðin eigi ekki að glata frelsi sinu og sjálfstæði, sem svo tiltölulega nýlega hefur verið endurheimt úr höndum erlendrar herraþjóðar. — Greinilegt er að ugg er tekið að setja að beztu mönnum þjóðar vorrar, og mátti heyra það af ræðum æðstu em- bættismanna hennar nú um ára- mótin, að mönnum sýnist aivar- lega farið að syrta í álinn fyrir oss islendingum. — Ef satt skal segja hefir þetta án alls vafa verið öllum forystu- mönnum þessa litia samfélags vors ljóst um lengri tíma, þótt nú keyri hins vegar svo um þverbak, að menn fá ekki lengur orða bundist um alvöru málsins, — svo hrapallega sem öllu siðferði virð- ist hafa hrakað, með þeim geig- vænleg persónulegu harmleikj- um, sem við blasa vegna þeirra sem ánetjast hafa blindninni i ofurkappinu eftir veraldlegum verðmætum. Eitt er þó undarlegt i sambandi við umtal um þennan mikla vá- gest, að allir tala um hann sem eitthvað skrimsli, og sjá má hann dreginn upp i slíkri mynd í „spé- spegli“ Sigmunds i Morgunblað- inu. — Og allir virðast óttast skrímslið, en enginn virðist tala um, hvað það i raun réttri sé. — Virðast ýmsar flóknar afleiðingar þessa vágests vefjast svo fyrir mönnum að þeir greini ekki sann- leikann, að því er virðist, fyrir moldviðri afleiðinganna, — hörm- unganna, óréttlætisins og hroll- vekjanna, sem sigla i kjölfar hans. — Forseti tslands komst haglega að orði i áramótaávarpi sinu til þjóðarinnar, þegar hann sagði að „hákarl væri í kjölfari þjóðarskútunnar“, til að draga upp raunhæfa mynd af þeirri vá, sem verðbólguskrimsli er fyrir ís- lenzkt samfélag. — Ástæðulaust er að vera að fjöl- yrða um hvaða orðfar hefir verið viðhaft um hvernig snúast beri við þessum vanda, enda margt af því, sem sagt hefur verið á opin- berum vettvangi, eingöngu þjón- að þeim tilgangi að sýna hve langt sumir væru frá því að skilja eðli vandamálsins i raun og sannleika. — Það sem þó hefir komist næst því, að segja hver hann væri, er þó þetta sem sennilega er „bann- orð“ dagsins í dag: að vinnulaun megi ekki hækka. — Málið hefir hins vegar aldrei verið tekið frá hinni hliðinni, — af hverju vinnu- laun þurfi yfirhöfuð að hækka, — sem er i rauninni kjarni málsins. — Skýringar um lögmál vixlverk- ananna þekkjum vér, þær klingja við sýknt og heilagt í öllum fjöl- miðlum. — Allir eru baki brotnu að verjast þvi að vera arðrændir af náunganum og samfélaginu, og allir heimta sinn rétt fyllilega tryggðan. — En það sem hins vegar engum virðist detta i huga er þetta: Ef allir segðu hver um sig með sjálfum sér: Eg ætla ekki að heimta neitt að fyrra bragði fyrir mig. Ég vil heldur bíða Sveinn Ólafsson. atekta, og treysta á réttsýnina og góðvildina. Ég ætla ekki að styðja þá eða greiða þeim atkvæði, sem vilja heimtufrekju og valdbeit- ingu. Ég vil ekki verkfall, og vil frið og skilning, og ég vil leiðtoga, sem eru sanngjarnir og vilja skilja þá sem við er að semja, því i reynd ná þeir beztum árangri i samningum að lokum og i heild- ina séð. — Ég segi aftur, ef allir hugsuðu á þennan veg, þá kemur spurning óhjákvæmilega næst: Hvað yrði þá um verðbólgu- skrímslið hræðilega? — Svarið virðist liggja ljóst fyrir. Það myndi einfaldlega hverfa gjör- samlega tiltölulega fljótt eða næstum á svipstundu. „Hákarlinn i kjölfarinu" er i rauninni byggð- ur á hugarfarinu með þjóðinni. — Þaó er ekkert skrímsli til, nema innra með oss hverjum og einum. Það er ekki skemmtilegur sann- leikur að verðbólguskrímslið sé raunverulega hluti af hinum innra manni vor íslendinga, — en sannleikur er það samt. — Hið versta og jafnframt sorglega er, að þetta er allt byggt á blekking- um að verulegu leyti. — Að visu er breytinga þörf oft og tíðum, en að allt efnahagslíf þjóðarinnar þurfi um áratugaskeið stöðugt að vera á hverfandi hveli, er ekki byggt á neinni nauðsyn eða raun- sæi. Það er greinilega staðreynd að þegar slikt ástand rikir, sem hjá oss íslendingum i um það bil þrjá áratugi, þá er ekki að furða þótt margur ruglist í riminu og lendi í algjörri hafvillu. Allt verðmæta- mat brenglast — og það sem er raunverulega dýrmætast, svo sem dyggðin og hinir andlegu innviðir fólksins, eins og trú, nærgætni og manngæzka, hreinlega verða utan gátta og jafnvel gleymast algjör- lega í orrahríðinni. — Stundum verður ekki hjá því komist að hugsa, hvort vér íslendingar séum lengur ein þjóð, með einum hug og samciginleg markmið. — I seinni tið heyrist sjaldnar og sjaldnar minnst á þjóðar hag. — Nú er það hagur og réttur hinna mismunandi kröfuhópa, sem allir halda á loft. — Svo virðist sem Sjálfselskan og eigingirnin tröll- ríði öllu á þjóðarheimilinu. — Þetta er hið mikla og hræðilega skrfmsli. — Það er kallað verð- bólga, en það er raunverulega ekkert annað en eigingirninn og sjálfselskan í dulargerfi þessa skrimslis. — Og um leið er þetta að miklu leyti hjáguðadýrkun: Vér dýrkum hinn mikla hjáguð Mammon. Hann hefir greinilega hertekið hug og hjarta megin- þorra vor íslendinga. — Velmeg- unin hefir gert oss meira og minna sturlaða. — Menn segja: Sjálfsbjargarviðleitni. — Mikið rétt, en hún getur líka farið úr hófi fram út i öfgar, þótt hennar sé vissulega mikil þörf í harðbýlu landi. Og ef hún er orðin eins og hér, að helzt enginn unni neinum neins, — því í huga manna eru allir aðrir, sem ástunda sjálfs- bjargarviðleitnri eins og vér hver og einn erum að gera, — Hrein- lega ræningjar, þá er vissulega illa farið. — Afleiðingin i þjóðlif- inu öllu eru svo alls konar þving- anir, þar sem einn með félags- og samtakamætti beitir annan meira og minna órétti og jafnvel of- beldi, i nafni réttlætisins, og þeyt- ir um sig i fjölmiðlum alls kyns brígzlyrðum og slagorQum til rétt- lætingar öfgunum og ranglætinu og til að blekkja hinn almenna og oftast ófróða borgara, — sem svo ánetjast lyginni. — Keðjan held- ur svo áfram, og upp úr þesst^illu spréttur óvild, öfund vantraust og alls kyns annar ófögnuður, sem i dag blasir við í þjóðlifinu i ótelj- andi myndum, svo óþarft er að telja slíkt upp fyrir athugulu fólki. Verðbólgublekkinguna með öll- um sinum ófögnuði verður að stöðva, það viðurkenna allir. Við- urkenna þá einnig, Islendingar, hina réttu orsök hennar, okkar eigin hóflausu eigingirni. Upp- rætum þetta geigvænlgga skrimsli úr hugum okkar. — Og það nægir að hver og einn beini viðleitninni fyrst og fremst að sjálfum sér, og leiti allra ráða til að ljá öðrum styrk til að gera hið sama. Afleiðingin mun verða gró- andi þjóðlif. Og skrímslið hræði- lega mun hætta að angra þjóðina. Sveinn Ólafsson, — Silfurtúni. Skrímsli — hákarlar

x

Morgunblaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.