Morgunblaðið - 11.04.1980, Blaðsíða 33

MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 11. APRÍL 1980
33
Úr fiskvinnslunni.
Aðalfundur Samtaka fiskvinnslustöðvanna:
Kröfur um framleiðniaukn-
ingu réttmætar en betri
rekstrarskilyrði vantar
AÐALFUNDUR Sam-
bands fiskvinnslustöðv-
anna var haldinn á
fimmtudaginn í Reykja-
vík, en það eru samtök um
100 fiskvinnslufyrirtækja
um land allt. Formaður
var endurkjörinn Hjalti
Einarsson framkvæmda-
stjóri. í ályktun sem fund-
urinn sendi frá sér segir
m.a.:
• I langan tíma hefur ætíð verið
við það miðað að rekstur fisk-
vinnslunnar væri á núlli.
Erlendir punktar
• Noregur: Hagnaður Norð-
manna af olíu- og gasvinnslu á
þessu ári verður það mikill að
áætlað tap á greiðslujöfnuði upp á
2,5 milljarða N.kr. hefur nú
breytzt í hagnað upp á 5 milljarða
króna.
• Bílar: Þeir bílar.sem selst hafa
best í Danmörku það sem af er
árinu eru Opel Kadett, Ford
Taunus,Fiat, Mazda og Toyota.
Höfðu þessir bílar selst í milli 800
til 1100 stk. hver á fyrstu tveimur
mánuðum þessa árs.
• Datasaab, sænska tölvufyrir-
tækið, er til sölu, þ.e.a.s. sá hluti
þess sem er í eigu Saab-Seanía
fyrirtækisins en það á 50%. Er
þetta vegna tapreksturs á undan-
förnum árum. Talið er að ein-
göngu geti verið um erlenda kaup-
endur að ræða ef þeir þá finnast.
• B+W. Seðlabankinn danski hef-
ur kært Burmeister og Wain
skipasmíðastöðina vegna meintra
brota á gjaldeyrislöggjöfinni
dönsku. Er því ljóst að þeir
stormar sem leikið hafa um fyrir-
tækið að undanförnu virðast ekki
vera farnir að hægja á sér.
Hverjir eru vaxta-
möguleikarnir?
Þar sem vextir eru orðnir allmiklu flóknari nú en
fyrir nokkrum árum birtist hér tafla um vexti
innlánsstofnana.
Frá i;12i79
Grimn-
vextir Verðhóta- Vextir
frá 116/79 þáttur alls
Jnnlánsvextir f°/ á ári):
I. Almennar sparisióðsbækur . . 5,0 26,0 31,0
2. (í mánaða sparisióðsbækur . . 6.0 26,0 32,0
3. 12 mán. og 10 ára sparisióðsb. 7,5 26,0 33.5
4. Vaxtaaukareikningar, 3 mán. . 5,5 31,0 36,5
5. Vaxtaaukareikningar, 12 mán. . 7,5 . 36.0 43,5
6. Ávísana- og hiaupareikningar . - 15,0 15,0
Útlánsvextir (°/ á ári):
1. Víxlar, forvextir 5,5 25,5 31,0
2. Hlaupareikningar1) 5,0 28,0 33,0
3. Lán v. útflutningsafurða2) . . . _ - 8,5
4. önnur endurseljanl. afurðalán 3,5 22,5 26,0
5. Lán með ríkisábyrgð 5,5 28,0 33,5
6. Almenn skuldabréf 6,5 28,0 34,5
7. Vaxtaaukalán 8,5 34,0 42.5
8. Vísitölubundin skuldabréf3) . . _ - 2,0
9. Vanskilavexlir á mánuði . . . — 4,5
• Afleiðingin er sú að þessi und-
irstöðuatvinnuvegur þjóðarinnar
getur ekki tekið neinum áföllum
nema til vandræða horfi.
• Tekjur hafa á síðustu 14 mán-
uðum hækkað um 28% en helztu
kostnaðarliðir um og yfir 60%,
• Nú eru gerðar réttmætar kröf-
ur til fiskvinnslunnar um fram-
leiðniaukningu. Ef það á að takast
verður að viðurkenna arðsemi í
þessari atvinnugrein.
• Vaxtakostnaður fiskvinnslunn-
ar sem hlutfall af tekjum hefur
vaxið úr 2% í 10% á síðasta
áratug. Varðandi afurðalán verði
tekið mið af því fyrirheiti um
afkomubata sem stjórnvöld hafa
enn ekki sinnt. Aðalfundurinn vill
ennfremur að lánskjör hjá fjár-
festingalánasjóðum verði með
sama hætti hjá veiðum og vinnslu.
• Aðalfundur Sambands fisk-
vinnslustöðva varar alvarlega við
afleiðingum af samþykkt skatta-
lagafrumvarps ríkisstjórnarinnar
því það geti dregið verulega úr
þátttöku kvenna í atvinnulífinu.
Einnig feli frumvarpið í sér aukn-
ar álögur á fiskvinnsluna.
Steingrímur Hermannsson sjáv-
arútvegsráðherra flutti ávarp á
fundinum og taldi hann augljóst
að staða fiskvinnslunnar væri til
muna verri en almennt væri talið.
Vanskil fiskvinnslufyrirtækja á
Suðurnesjum og í Vestmannaeyj-
um til að mynda nema nú um 5—6
milljörðum króna og þarf því að
grípa skjótt til aðgerða vegna
þessa sérstaklega. Hann kvaðst
mundu mæla fyrir því að erlend
lán til Fiskveiðasjóðs gætu í
framtíðinni runnið beint til sjóðs-
ins án milligöngu Framkvæmda-
sjóðs og ætti fjármagnskostnaður
að lækka um 1—2% vegna þessa.
Þrátt fyrir þá stöðu sem hér hefur
verið lýst treysti ráðherra sér ekki
til að mæla með þvi að uppsafnað-
ur söluskattur o.fl. af tækjum til
fiskvinnslunnar yrði endurgreidd-
ur rétt eins og gert er fyrir
svokallaðan samkeppnisiðnað. Er
hér um að ræða um 300 milljónir
vegna innflutnings 1979. Taldi
Steingrímur virðisaukaskattinn
leysa þetta mál þegar hann kæmi.
Því má reyndar bæta hér við að
ef þetta yrði gert og þá einnig
fyrir tölvur, en aðflutningsgjöld af
þeim eru 65%, og síðan á þeim
grundvelli tækist að ná 6% fram-
leiðsluaukningu þá gæti hún num-
ið um 10 milljörðum króna í
frystingunni eingöngu.
Unnur Pálsdóttir og Árni Arinbjarnar.
Leikur einleik með Sinfón-
iuhljómsveitinni í Keflavik
UNNUR Pálsdóttir nemandi í
fiðluleik í Tónlistarskóla Kefla
vikur leikur í dag, föstudag,
einleik með Sinfóníuhljómsveit
íslands i Féiagsbiói i Keflavik.
Hcfjast tónleikarnir kl. 20:30 og
eru þeir liður í burtfararprófi
hennar frá skólanum.
Arni Arinbjarnar hefur verið
aðalkennnari og leiðbeinandi
hennar auk annarra kennara.
Skólastjóri Tónlistarskólans er
Herbert H. Ágústsson.
Tónlistarfélögin í Keflavík og
Garði auk fleiri aðila á SuðUrnesj-
um standa að komu Sinfóníu-
hljómsveitarinnar til Keflavíkur,
en hún hefur ekki leikið þar sl. tvö
ár. Stjórnandi verður Páll P.
Pálsson og einsöngvari Ragnheið-
ur Guðmundsdóttir og verður að-
allega flutt létt klassísk tónlist.
Björg Guðmundsdótt-
ir Stórhellu — Níræð
Björg Guðmundsdóttir frá
Stórhellu við Sand átti níræðisaf-
mæli 24. mars sl. Björg er fædd á
Stórhellu við Hellissand, dóttir
merkishjóna, Guðmundar Hákon-
arsonar útvegsbónda og formanns
þar og Önnu Margrétar Jónsdótt-
ur. Guðmundur var talinn afburða
stjórnandi áraskipa, mikill dugn-
aðarmaður og öruggur við stjórn í
brimlendingu svo af bar. Hann
hafði stjórnað skipi sínu um
áratugi og alltaf farnast vel, en
drukknaði í Keflavík í lendingu
við land ásamt tengdasyni sínum
Dagóbert, en þeir höfðu þennan
dag róið með Lofti Loftssyni
formanni þar er fórst í lendingu
með allri áhöfn, níu mönnum.
Móðir Bjargar var talin sérstök
gæðakona. Það var sagt að hún
gæfi fátækum til beggja handa og
oft skipti hún upp heilli kýrnýt
daglega og dreifði þeirri mjólk til
ýmissa mjólkurlausra fátæklinga
sem á þeim tímum um mátti segja
að væru í hverju húsi. Á haustin
þá kjöt var brytjað til söltunar á
Stórhellu var mælt að Anna væri
þar jafnan nærri til að gauka kjöti
til þeirra er ekkert áttu. Meðan
þessu hélt fram jukust eignir
þeirra hjóna markvisst því Guð-
mundur var mikill aflamaður en
eftir að Anna dó gengu eignir
mjög af Guðmundi og aflaði hann
þó sem fyrr. Anna andaðist af
barnsförum. Björg var níu ára er
hún missti móður sína. Þegar
faðir Bjargar drukknaði var Björg
18 ára gömul. Þá urðu börn systur
hennar tvö föður- og móðurlaus,
því Larensína systir hennar hafði
einnig dáið af barnsförum. Það
sést bezt hvað Björgu hefur brugð-
ið til síns ættarkyns að hún aðeins
18 ára tekur systurdóttur sína til
uppfósturs. Það var enginn leikur
þá að stunda vinnu með barn á
framfæri. Fjórum árum síðar gift-
ist Björg Ólafi Jóhannessyni
formanni á Sandi, hinum ágæt-
asta athafnamanni. Á Hellissandi
nutu þau Björg og Ólafur al-
mennrar virðingar, þar fæddust
öll þeirra börn, Guðmundur,
Magðalena, Jóhannes, Ingólfur,
Björgólfur og Anna.
Þau fluttust síðan til Reykja-
víkur, þar sem, Ólafur gerðist
vinsæll fisksali á Brekkustíg 6.
Björg stjórnaði heimili sínu og
uppeldi barna sinna með hinum
mesta myndarbrag.
Það fylgir gjöf langra lífdaga að
sjá á bak mörgum kærum ástvin-
um. Það hefur einnig orðið hlut-
skipti Bjargar. Son sinn Björgólf
misstu þau ungan. Ólafur maður
hennar andaðist 13. des. 1955.
Ingólfur sonur hennar, eigandi
Ingólfsprents, dó 4. maí 1974.
Kristín Davíðsdóttir kona Guð-
mundar dó 8. apríl 1972 eftir 5 ára
sjúkdómslegu. Og Guðmundur
sonur hennar sem lengi vann í
Völundi h.f. andaðist 24. júlí 1979.
Svo hefur reynst með Björgu sem
hinar traustu bjarkir er svigna
undan átökum storms og svipti-
vinda, en brotna ekki, reisa sig að
nýju og eru þá sterkari en fyrr.
Hún hefur tekið sorgum, veikind-
um og erfiðleikum sem að höndum
hefur borið með hógværð æðru-
leysi þreki og jafnaðargeði.
Björg nýtur þeirrar hamingju
sem talin er mest um verð það er
að vera umvafin ástúð og um-
hyggju barna, tengdabarna og
barnabarna sinna. Undir þeirra
umsjá líður henni bezt á gamla
heimilinu sínu á Framnesvegi 32,
þar sem eldri og yngri, skyldir og
vandalausir sóttu hana heim á
þessum tímamótum.
K?era Björg, þegar ég lít til
baka og minnist þeirrar vinsemd-
ar og hlýju er ég naut frá þér og
fjölskyldu þinni er ég sem drengur
ólst upp á Hellissandi færi ég þér
mínar innilegustu þakkir og óska
þér heilla og blessunar á ókomn-
um tímum.
Karvel Ögmundsson.