Morgunblaðið - 19.07.1980, Síða 18

18
MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 19. JÚLÍ1980
Landsþing Repúblikana:
Bush varar
við sigurvissu
Fra Önnu Hjarnadóttur,
fróttaritara Mbl. í Detriot.
LANI)SI>INGI repúhlikana
lauk á fimmtudanskvuld.
Geurj{e Bush var þá kjnrinn
varaforsetaefni flokksins med
1832 atkva*úum af 1991. Ilann
<>K Ronald ReaKan, forsetafram-
hjoúandi flokksins. fluttu síðan
þakkarra*ður sínar. l»eir
kepptu lenKÍ um útnefninKU
flokksins í forsetakosninKahar-
áttunni í vetur ok vor, en hafa
nú ekki eitt styKKðaryrði að
seKja hvor um annan. IlæKri
vænKur flokksins var ekki alls
kostar ánæKður með útnefn-
inKU Bush sem varaforseta. en
ekki kom til neinna átaka um
kosninKu hans á þinKÍnu.
ReaKan, Bush og fjölskyldum
þeirra var fagnað á þinginu sem
aldrei fyrr. Bush talaði fyrst.
Hann sagðist styðja stefnu
flokksins heilshugar og hrósaði
Reagan á hvert reipi. Hann
Ronald Reagan
lofaði að Kera allt, sem í hans
valdi stæði, til að gera Ronald
Reagan að 40. forseta Bandaríkj-
anna 20. janúar nk., svo að nýir
tímar gætu hafist í Bandaríkj-
unum. Hann tók í sama streng
og Reagan gerði á fundi með
fréttamönnum á fimmtudags-
morgun og sagði: „Þótt Jimmy
Carter hafi brugðist í forseta-
stóli undanfarin 4 ár, er hann
harðskeyttur frambjóðandi, sem
búast má við að noti vald
embættisins í þágu sinna eigin
hagsmuna í stjórnmálum", og
bætti við, að repúblikanar
mættu því ekki vera of sigurviss-
ir, heldur vinna vel og mikið í
kosnigabaráttunni sem fer í
hönd.
Bush lauk ræðu sinni með
sömu hugsjón og hann flutti
þinginu í ávarpi sínu á miðviku-
dagskvöld. Hann sagði: „Göng-
um sameinuð í anda og tilgangi
fram til sigurs á fyrsta ári
George Bush
áratugsins, ekki aðeins fyrir
Ronald Reagan eða flokkinn,
heldur fyrir Bandaríkin og hug-
sjón frelsis í heiminum öllum."
Áður en Reagan talaði var
sýnd kvikmynd um líf hans og
starf. Hann hóf ræðu sína með
því að segja í léttum tón, að
hápunktur kvöldsins fyrir sig
hefði verið, þegar hann var
aðalhetjan í kvikmynd, sem var
á helsta tíma sjónvarpsstöðv-
anna. Yfirleitt eru gömlu kvik-
myndirnar, sem hann lék í á
sínum tíma, aðeins sýndar í
sjónvarpinu um og eftir mið-
nætti.
Reagan sagði í þakkarræðu
sinni, að hann vonaði, að fram-
boð hans myndi sameina banda-
rísku þjóðina og endurvekja
anda hennar og tilgang. Hann
gagnrýndi Jimmy Carter forseta
og stjórn hans harðlega, eins og
flestir aðrir ræðumenn þingsins.
Hann sagði, að stjórn Carters
hefði kallað þrjár hættur yfir
þjóðina: hrun i efnahagsmálum,
samdrátt í öryggismálum og
orkustefnu, sem byggðist á
skiptum nokkurs, sem ekki væri
til nóg af. Hann sagði, að
bandaríska þjóðin myndi ekki
fallast á þá hugmynd, að eina
leiðin fyrir hana til að bæta
heiminn fyrir aðra væri að
draga sjálf saman seglin.
Reagan talaði um niðurskurð
á alríkisstjórninni, skattalækk-
un og aukna framleiðslu orku,
eins og í kosningaræðum sínum.
Hann sagði að „það væri skylda
Bandarikjanna gagnvart þegn-
um sínum og umheiminum öllum
að láta þá sem vilja afnema
frelsi í heiminum aldrei fá tæki-
færi til að ráða framvindu
mannlífs á þessari jörðu."
Reagan sagði í þakkarræðu
sinni, áður en hann bað þingið
allt að sameinast í hljóðri bæn:
„Eg bið ykkur ekki aðeins um að
„treysta mér“ (eins og Jimmy
Carter gerði í kosningunum
1976) heldur að treysta eigin
hugsjónum — hugsjónum okkar
allra — og gera mig ábyrgan
fyrir þeim“.
V aldataf 1
Kissingers
Frá önnn Bjarnadóttur.
fréttaritara Mbl. i Detroit.
FYRIR fréttamönnum var mið-
vikudagskvoldið hápunktur
landsþings repúblikana. Gerald
Ford, fv. forseti. lét þá að þvi
liggja I viðtali við Walter
Cronkite, fréttaþul CBS sjón-
varpsstöðvarinnar, aö hann
myndi taka boði Ronalds Reag-
ans um að verða varaforseta-
efni hans í kosningunum. Reag-
an og starfsmenn hans höfðu
laKt hart að Ford undanfarna
tvo daga að taka hoðinu, <>k
allir voru sammála um að þann-
ík myndi Ford tryKKja flokkn-
um sÍKur í nóvember. I>að fór
þó svo, eftir miklar vangaveltur
<>K spennu. að Rcagan tilkynnti
þinginti seint um kvöldið, aö
GeorKe Bush yrði fyrir vaiinu.
Nú er sagt, að Henry Kissing-
er, fv. utanríkisráðherra, hafi
staðið að baki hugmyndinni um
að gera Ford að varaforseta.
Hann skoraði á Ford í forkosn-
ingabaráttunni að gefa kost á
sér til forseta, en Ford féllst ekki
á það eftir nokkra umhugsun.
Kissinger á ekki upp á pallborðið
hjá Reagan og ráðgjöfum hans
Henry Kissinger
og á litla framtíð fyrir sér í
stjórn hans, en sagt er, að hann
hafi ætlað að komast inn í hana
fyrir tilstilli Fords.
Ford setti skilyrði fyrir því að
taka boði Reagans. Sagt er, að
meðal annars hafi hann viljað
gegna mikilvægara hlutverki í
stjórninni en varaforsetar gera
yfirleitt og jafnvel viljað standa
svo til jafnhliða forsetanum
sjálfum. Einnig á hann að hafa
farið fram á, að Kissinger yrði
utanríkisráðherra eða eitthvað
álíka í stjórn Reagans.
Á meðan flestir héldu, að
Reagan og Ford færu saman í
framboð — öryggislögreglan í
Detroit hafði þegar undirbúið
ferð þeirra beggja á landsþingið,
og nokkur dagblöð höfðu fyrir-
sagnir með feitu letri í morgun,
sem sögðu: „Það verða Ford og
Reagan", og annað í þeim dúr —
var framboð þeirra kallað
„draumaframboðið“, og stjórn
Carters send beint í gröfina.
Ford nýtur mikillar virðingar í
flokknum. Hann er fyrrverandi
forseti og hefur reynslu, sem
Reagan skortir og er ekki eins
íhaldssamur og hann. En Ford
ákvað á síðustu stundu, þegar
honum hafði verið gefinn hálf-
tíma frestur til að gera upp hug
sinn, að afþakka boð Reagans.
Ein ástæðan er sögð vera sú,
að hann hafi fyrst og fremst lagt
áherzlu á áhrif sín að kosning-
unum loknum, en Reagan og
hans menn á áhrif hans fram að
þeim. Sumir halda því einnig
fram að Ford sé latur og vilji
ekkert frekar, en spila sitt golf í
friði og ró.
En Kissinger er allt annað en
latur, en nú er sagt, að hann hafi
endanlega misst áhrif sín innan
Repúblikanaflokksins.
Svíar saka 3
• /
um njosnir
Stokkhólmur. 18. júli. AP.
ÞRÍR sænskir ríkisborg-
arar, fyrrvcrandi Palcst-
ínumaður og tvær sænskar
konur, voru á föstudaK
ákærðar fyrir ólöglejíar
njósnir gcgn ísracl í þágu
palestínsks hryðjuverka-
hóps.
Það var héraðssaksóknari í
Uppsölum, Axel Morath, sem bar
fram ákæruna gegn þremenning-
unum, en þeir voru teknir höndum
í Helsingjaborg þann 20. júní.
Fjórði maðurinn, bróðir Palest-
ínumannsins fyrrverandi, var
kærður fyrir meðsekt í tilraun til
að smygla varningi — vélbyssu,
tveimur handsprengjum og skot-
hylkjum — til Svíþjóðar frá
Vestur-Þýzkalandi.
Morath sagði að niðurstöður
frumrannsóknar í málinu yrðu
ekki gerðar heyrinkunnar, en í
ákæru sinni lýsti hann því að
konurnar tvær, sem báðar eru
tvítugar að aldri, hefðu tekið
myndir af hernaðarmannvirkjum
og kannað öryggisútbúnað á þot-
um í ferð til Israel í mars. Hann
sagði að þær hefðu síðan látið
öðrum hvorum mannanna upplýs-
ingarnar í té og hefði hann komið
þeim áleiðis til yfirmanna Alþýðu-
samtaka til frelsis Palestínu
(PFLP). „Útbreiðsla þessarra upp-
lýsinga kynni að skaða öryggi
ísraels," sagði Morath.
Eggjum kastað
í bíl Thatchers
Cardiff. Walos. 18. júli. AP.
UNGIR þjóðcrnissinnar
frá Wales gripu í dag til
mótmælaaðgerða gegn
neitun bresku stjórnarinn-
ar við því að koma á fót
sérstakri velskri sjón-
varpsstöð. Köstuðu þeir
eggjum að bifreið Marga-
ret Thatchers, forsætisráð-
herra, og lögðust flatir í
veg fyrir bifreiðina.
Sjálf mun Thatcher hafa sloppið
við eggin, en öðru máli var hins
vegar að gegna um lífverði og
lögreglumenn, er bifreiðalestin
stöðvaðist fyrir framan hindran-
irnar í nokkrar mínútur. Glímdu
lögreglumenn um stund við mót-
mælaseggina fyrir utan álverk-
smiðju í Ánglesey og voru nokkrir
þeirra teknir höndum.
Er frú Thatcher kom síðan til
ferjustaðarins Holyhead hættu
hafnarverkamenn vinnu um stund
í mótmælaskyni við þá ákvörðun
stjórnarinnar að selja einkaaðil-
um skipafélagið Sealing, er siglir
milli írlands og Bretlands. Lög-
regla hefur gert miklar varúðar-
ráðstafanir út af ferð Thatchers
um Wales og hafði í morgun
fundið tvær sprengjur er komið
hafði verið fyrir við flokkshús
íhaldsmanna í Cardiff og við
heimili Walesmálaráðherra
stjórnarinar, Nicholas Edwards.
Átök á Rhodos
Rhodos 18. júlí AP.
HUNDRAÐ manns <>k vel það
hafa slasazt í grimmilegum átök-
um sem hrutust út i gærkvöldi á
grisku eynni Rhodos eftir að
tekin hafði verið á ný upp
ferjuþjónusta milli eynnar og
Tyrklands.
Fram eftir degi var þó allt
rólegt en í gærkvöldi og fram eftir
nóttu söfnuðust um 4000 manns
saman og héldu á mótmælaspjöld-
um þar sem mótmælt var hersetu
Tyrkja á Norður-Kýpur og ýms
skammaryrði voru Ietruð í Tyrkja
garð.
Þessar aðgerðir hófust á þriðju-
dag, þegar ferja frá Tyrklandi
reyndi að leggjast við bryggju á
Rhodos í fyrsta skipti síðan árið
1974. Lögreglan skarst í leikinn
svo að ferjan kæmist að bryggju
og hefur síðan verið um hana
lögregluvörður.
Þetta gerðist 19. júní
1974 — Franco felur Juan Carlos
prins völdin á Spáni til bráðabirgða.
1965 — Ahmed Ben Bella steypt af
stóli í Alsír.
1958 — Sameinaða Arabalýðveldið
og írak undirrita varnarsamning.
1957 — Imaminn í Óman gerir
uppreisn gegn soldáninum í Óman
sem biður Breta um hjálp.
1956 — Bandaríkjamenn og Bretar
tilkynna Egyptum að þeir geti ekki
tekið þátt í kostnaði við smíði
Aswan-stíflunnar.
1949 — Laos fær sjálfstæði.
1943 — Fyrstu loftárásir Banda-
manna á Róm.
1941 — Churchill innleiðir V-sigur-
merkið í útvarpsræðu.
1928 — Fuad konungur gerir stjórn-
a^byltingu í Egyptalandi og þingið
leyst upp.
1919 — Friðarhátíð haldin.
1918 — Undanhald Þjóðverja yfir
Marne hefst eftir ósigurinn í síðustu
stórsókn þeirra.
1907 — Keisari Kóreu leggur niður
völd vegna þrýstings Japana.
1870 — Fransk-prússneska stríðið
hefst með stríðsyfirlýsingu Frakka.
1830 — Kosningar í Frakklandi og
frjálslyndir stjórnarandstæðingar
fá meirihluta.
1821 — Georg IV af Englandi
krýndur.
1712 — Bretar og Frakkar undirrita
vopnahlé.
1610 — Basil Shuisky Rússakeisara
steypt eftir uppgjöf Svíahers Jakobs
de la Gardie.
1588 — Spænski ógnarflotinn sést
undan strönd Cornwall.
1553 — Lafði Jane Grey kollvarpað
og María Túdor, verður drottning.
1545 — Leiðangursher Frakka geng-
ur á land á eynni Wight.
711 — Innrás Araba í Spán hefst
með ósigri síðasta Gotans, Roder-
ick/kgs.
Afmæli. Gottfried Keller, þýzkur
rithöfundur (1819—1890) — Edgar
Degas, franskur listmálari (1834—
1917).
Andlát. 1814 Matthew Flinders,
landkönnuður.
Innlent. 1849 Þórsnesfundur — 1297
Bein Odds Þórarinssonar (sem féll í
Geldingarholti) flutt til Skálholts
og grafin þar — 1358 Samningur
lærðra & leikra í Skálholti — 1627
Tyrkir fara frá Vestmannaeyjum —
1803 d. Magnús sýsl. Ketilsson —
1893. d. Eiríkur Kuld prófastur —
1930 Síldarverksmiðjur ríkisins á
Siglufirði taka til starfa — 1953
Minnisvarði Stephans G. Stephans-
sonar á Vatnsskarði afhjúpaður —
1958 d. Jónas Jónsson frá Hriflu —
1974 „Þór“ tekur „C.S. Forester" —
1936 f. Birgir ísl. Gunnarsson.
Orð dagsins. Við lærum af sögunni
að við við lærum ekki af sögunni —
George Bernard Shaw, írskur rithöf-
undur (1856-1950).