Morgunblaðið - 19.05.1982, Blaðsíða 17

Morgunblaðið - 19.05.1982, Blaðsíða 17
MORGUNBLADID, MIDVIKUDAGUR 19. MAÍ 1982 57 Dóttir listamannsins (Maria), 1960, (blýantur). erts, einsog Robert Abraham var nefndur í Háskólanum á sínum kennsluárum þar. Það yljaði mér um hjartarætur, er ég gerði mér ljóst, að íslend- ingar, sem eru svo bundnir minningum um þá Abraham og Zier og eiga þeim svo mikið upp að inna, skuli hafa sýnt í verki þakklæti sitt og virðingu. Það mætti bæta við, að einnig ætti að minnast Hitlers sáluga fyrir að hafa flæmt þessa ágætis- menn úr landi, allar götur út til hins fjarlæga íslands. Það er gott til þess að vita, að þessir menn fóru þá ferð ekki að er- indislausu, og það er enn betra að vita til þess, að íslendingar urðu varir við ferð þeirra og gerðu sér grein fyrir vitsmun- um og þekkingu, sem þeir fluttu með sér. Það er menningarlegur blær yfir þessari sýningu á Kjar- valsstöðum og hún hefur sam- felldan heildarsvip, og allur frágangur er þar til sóma fyrir skólann og þá er verkið unnu. 011 þessi verk Kurt Ziers eru í eigu ættingja hans og því ein- stakt tækifæri til að kynnast, hver myndlistarmaður hinn þekkti þúsundþjalasmiður var. Sá maður, sem einna mestan þátt hefur átt í að koma íslend- ingum á bragðið með að sjá og meta myndlist. Það eru 69 verk á þessari sýn- ingu Elíasar: Olíumálverk, vatnslitamyndir og olíumyndir undir gleri, málaðar á pappír. Allar þessar myndgerðir falla vel að vinnubrögðum Elíasar, og ef nokkuð má að finna hér, er það viss þungi, er gerir vart við sig, í abströktu verkunum, eink- um og sér í lagi. í heild er þarna um góða útkomu að ræða hjá Elíasi B. Halldórssyni, og að mínu mati má hann vel við una. Ég nefni aðeins örfá verk, er mér komu sérlega vel fyrir sjón- ir á þessari sýningu: Nr. 41, 44, 46, 52 og 57. Elías er vandaður listamaður í eðli sínu, lætur ekki frá sér fara nema það, er höfðar fyrst og fremst til hans sjálfs. En eins og margir aðrir góðir menn, er Elías, án nokk- urs efa, dálítið sérsinnaður, og er það aðeins til hins betra, þeg- ar list á hlut að máli. Ég held ég svíki engan með því að mæla með þessari sýn- ingu, sem nú er í Norræna hús- inu. Hún stendur aðeins út þessa viku, og því ættu menn ekki að láta dragast fram á kosningadag að heimsækja Elí- as B. Halldórsson. Hann er jafnan góður gestur í þessari borg, og ég vonast til, að þeir á Króknum geri sér grein fyrir, að þeir eiga ágætan myndlist- armann, þar sem Elías er. Ég hafði ánægju af að sjá þessi nýju verk Elíasar og einnig að fylgjast með framþróun mála hjá honum. Hann er í sókn, og hún er örugg, og nýjar leiðir virðast vera að opnast. Hafðu þökk fyrir komuna, Elías. Ned ad trappen og ud paa gaden — eftir Lean Nielsen rnnxni bækur Jóhanna Kristjónsdóttir Lean Nielsen mun vera þekktur sem ljóðskáld í Danmörku, en ljóða- bækur hans hef ég ekki lesið. Það er þó augljóst af skrifum danskra blaða eftir að fyrsta skáldsaga hans, „Ned ad trappen og ud paa gaden", kom út nú fyrir fáeinum vikum, að gagnrýnendur hafa búizt við annars konar bók frá hans hendi. Hann mun hafa gefið út ell- efu ljóðabækur, og í stað þess að taka yrkisefni Ijóða sinna fyrir og útfæra þau í smásögunum, er aug- Ijóst að hann velur annan kost. Það er sögusviðið er vinnustaðurinn, í raun og veru er þessi bók kannski vinnustaðabókmenntir, öreiga- skáldskapur eða hvað á að kalla þessar sögur. Það er kannski íhug- unarefni að eftir allar þær bækur, sem hafa verið skrifaðar í þeim anda síðasta áratuginn og vel það í Danmörku, skuli ljóðskáld á miðj- um aldri velja sér það yrkisefni. Það er auðvitað hans mál og væri ráð að víkja að sögunum sjálfum. Sögurnar eru ekki fínpússaðar sem smásögur, öllu heldur skissur, mismunandi haganlega gerðar og þær eiga það sameiginlegt að snú- ast um þann sem verður undir í þjóðfélaginu, af hverju sem það nú stafar, hvort það er hans eigin skuld eða samfélagsins. I sumum sögunum hvarflar að manni að í þeim sé sjálfsögulegt ívaf, ég veit svo ekki meira um það. Forlagið sýnir lesendum þá ljómandi tillits- semi að skrifa ekki vitra umsögn á kápu, heldur leyfir þeim að draga sínar eigin ályktanir. Þó svo að það sé ekki alltaf ýkja bjart yfir í þess- um sögum, er þó ákveðin von í þeim, þó að verið sé að tala um vonda vinnustaði, vont andrúmsloft, kúg- un, fyllerí og ástarmæðu. 011 efni af þessu tagi eru vandmeðfarin, sögur þessarar gerðar gætu orðið af- spyrnu leiðinlegar eða yfirmáta væmnar. Lean Nielsen er hvorugt, og er hann þó mjög svo nærri í sög- unum, og þar á ég við að hann tekur afstöðu í hverri sögu, en lætur sér ekki nægja að draga upp þessa mynd. Mér finnst út af fyrir sig óþarfi að fara út í að gefa sögunum einkunn hverri og einni, en ákveð- inn áhugi á því að lesa meira eftir Lean Nielsen er ótvírætt vaknaður. Bókin er áhrifamikil, ekki ljóðræn en persónuleg og trúverðug. Og hana skrifar höfundur, sem sann- arlega hefur orðið ofan á. Ukendt offer - eftir Paul Örum ANTIHETJUR eru mikið vinsælar í afþreyingabókmenntum, kannski það sé svarið við James Bond elleg- ar rekja megi áhrifin til Maigrets leynilögreglumanns Simenon. I mörgum af þessum bókum er sögu- hetjan — sem leysir venjulega af stakri kúnst flókið mál, oft morð- mál,— ekki einu sinni lögga, heldur bara hversdagslegur einstaklingur, sem enginn býst við neinu af. Þannig er því farið í Ukendt Offer eftir Paul Örum. Söguþráður- inn er í sem stytztu máli sá, að einn af máttarstólpunum í litlu þorpi finnst drukknaður. Það er eitthvað grunsamlegt við lat hans, að margra dómi. Kona hans leitar halds og trausts hjá Villi Mantel, sem er að vísu lögreglufréttaritari svona stundum, en virðist ekki hafa neitt sérstakt til brunns að bera. Það hefur systirin eiginlega ekki heldur, hún kemur fyrir sem ein- staklega geðstirð og hvimleið manneskja og þegar fara að skýrast mál og það kemur í ljós að hún hef- ur átt ýmislegt til, varð ég reglu- lega hissa. En það eru ýmsar spurn- ingar sem Villi Mantel þarf að svara. Hann hefur að vísu aldrei sætt sig almennilega við þetta smá- borgaralega og þrönga líf sem syst- ir hans og mágur hafa lifað, en auð- vitað verður forvitnin öðru yfir- sterkari — þó nú væri og þar sem hann uppgötvar fljótlega að ýmsir bæjarbuar vilja koma honum til að trúa einhverju, sem stangast á við tilfinningu hans, verður hann hinn þverasti og auðvitað er gátn leyst að lokum. Paul Örum skapar dálitið simenonskt andrúmsloft. En þrátt fyrir að margir ágætir krítíkkerar í Danmörku hafi staðhæft að þetta væri hið merkasta verk sem slíkt, finnst mér bókin hafa einn galla, sem dregur svo úr öðru jákvæðu, að ég er að minnsta kosti ekki dús við hana: persónurnar eru svo sérstak- lega leiðinlegar, að engu tali tekur. Paul Örum er enginn byrjandi í skrifum, hann hefur skrifað bækur í næstum fímmtíu ár, kannski sé komin of mikil rútína í bækur hans. Kannski hefur hann orðið kaldrifj- aðri með árunum. Þar sem ég hef ekki lesið nægilega margar bóka hans get ég ekki kveðið upp úr með það, en mér fannst hann sem sagt gera persónurnar leiðinlegri en boðlegt er af svo reyndum höfundi. sdrykkur i heimi-stendur líka þértil boða

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.