Morgunblaðið - 10.02.1990, Blaðsíða 12

Morgunblaðið - 10.02.1990, Blaðsíða 12
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 10. FEBRÚAR 1990 SilM ¦<u\ Raögreiðslur Póstsendum samdægurs -SMK^K fKAMMK SNORRABRAUT 60 — SÍMI 12045 VIBRATORAR <-" StdSí steinsteypu. „«,„ ; meöfærilegir viöhaldslitlir. Ávallt fyrirliggjandi. Góó varahtulafjjónusta. <J6 i ÞDRGRÍMSSON & Cfl fcS a ™ ¦»<,« niiiustuiai tSiisiinviiii iiffíi Hm - iilui Slfraltll Uf llltiM SIIMIKI - IIHH lllillilill. Hvaðer Armaflex Það er heimsviðurkennd pípueinangrun í hólkum, plötum og límrúllum frá (Afmstrong PP Ávallttilálager. P. ÞORGRÍMSSON & CO Ármúla 29 - Múlatorgi - Simi 38640 Sættir og missættir Myndlist BragiÁsgeirsson Leirlistakonan Guðný Magnús- dóttir hefur víða komið við í mynd- listinni um dagana. Hún byrjaði á leirlistinni og vinnur ennþá í það efni, en hefur snúið viðteknum formerkjum við og söðlað úr almennri brúkslist í róttæka núlist. Þetta ferli er orðið algengt nú til dags og er næstum því orðið að viðtekinni reglu í sumum skól- um og þróuninni jafnvel haldið að nemendum, en þeir hljóta einn- ig að finnast, sem halda^fast í hugtakið brúkslist og leyfa nem- endum lítil frávik. Hin nýju við- horf kunna að vísu að teljast frelsi, en um leið er það ófrelsi við viðteknar hefðir um hugtakið hagnýt myndlist og heyrir senni- lega undir annan kennsluþátt í myndlistarskóla, t.d. rými og mót- un. Guðný hefur og ekki einungis söðlað yfir í hrein form heldur eru verk hennar einnig „installasjón- ir" sem er að staðsetja verkin í tilfallandi rými, þannig að rýmið sjálft verði virkur þáttur í hinni endanlegu útfærslu. Listrýnirinn er síst af öllu mót- fallinn því, að einstaklingar þróist úr einni listgrein í aðra, enda um náttúrulögmál að ræða, en þegar Morgunblaðið/Árni Sæberg Guðný Magnúsdóttir leirlista- kona. þetta er orðið að fjöldahreyfingu, þá kemur það vafalítið eðlilegri þróun minna við en hinu að vera með. Sumir listrýnar og fræðingar hafa tekið eindregna afstöðu gegn þessari þróun og nefna þetta að laumast bakdyramegin að frjáls- um skapandi listum. Hér skal þó ekki tekin afstaða, enda væri það langt mál og ekki rétt, er um einstakt tilfelli er að ræða, en það er vissulega til um- hugsunar, er stórar samsýningar á veflist og leirlist eru orðnar að eins konar málverka- og skúlptúr- sýningum, en minnst ber á vefn- um og brúkslistinni. Sjálfur er ég mikill aðdáandi veflistar og leirlistar í sínu hefð- bundna formi, og ýmsar sýningar á undanförnum árum sannfæra mann um, að listformin eru ekki dauð sem slík, heldur endurnýjast í sífellu. Það skal koma fram, að þótt formin í myndum Guðnýjar séu hvorki ýkja frumleg né komi á óvart sem slík, þá gengur hún til verks af mikilli vinnugleði og sannfæringarhita, og það gæti borið vott um, að þetta sé hennar svið framar öðru. Og það er með sanni heilmikil hugsun á bak við þessi einföldu, áferðarfallegu og vel gerðu verk, sem eru allt í senn gólfverk, verk, sem sett eru á þartilgerða stalla, og veggverk. Mikið fer nú í vöxt, að myndlist- armenn fari með hugmyndir sínar til steinsmiða og láti þá sníða grjót og klappir niður og slípa síðan eftir öllum kúnstarinnar reglum og oft kemur hendi þeirra hvergi nærri. Guðný lætur sér hins vegar nægja að láta þá gera undirstöðuna að verkum sínum og við hæfi hverju sinni. Kannski er hin höggmyndræna skírskotun ekki nægilega bein- skeytt í þessum verkum og er eins og ennþá lumi sitthvað af leirlista- manninum upprunalega í gerand- anum. Hið hreint formræna sýnist mér í öllu falli vera styrkur Guðnýjar Magnúsdóttur sem listakonu eins og kemur fram í tveim verkum utan skrár „Fjara I og II", sem eru formrænt séð hrein og bein, höfða til skoðandans og hrífa sem slík. Má vera að næsta skrefið á ferli Guðnýjar sé að vinna einnig í önnur efni en leir og víkka þar með hinn efnislega sjónhring. BLENDINGUR Það er alls ekki óþekkt fyrir- bæri í myndlistinni að tveir eða fleiri taki sig saman -við gerð myndverka hvort tveggja á skipu- legan hátt eða frjálst og óbúndið. Þessa leið hafa þau Bjarni Ragnar og Ulla Hosford valið í myndum sínum,_ sem þau kynna þessa dagana í Asmundarsal. Þar sýna þau tæplega fimmtíu myndir af ýmsum stærðum, sem eru sam- vinnuverk, og þótt margar þeirra séu smáar, verður að segja, að þar sé þröngt setinn bekkurinn. Þetta eru ýmsar hugleiðingar um lífið og listina færðar í mynd- rænan búning, sem kemur svo fyrir sjónir að sé nokkuð ómótað- ur. Einstaka myndir og þá einkum þær minni t.d. yFútúrísk andlit" 21-23 svo og „A hjólum" 40-41, sem eru eins konar súrrealískar hugleiðingar um andlit á hjólum, skera sig úr fyrir heillega og hnit- miðaða útfærslu, en annars ber of mikið á árekstrum og tog- streitu í mörgum myndanna og þar virðist þessi samvinna ekki hafa gengið upp. Það er algjör misskilningur að bendla þessar myndir við fútúrisma, því að myndhugsunin og útfærslan er önnur, þótt einhver ytri tákn kunni að vera skyld. Hér saknar maður þess, að gerendurnir skyldu ekki vinna markvissara að þeim hlutum, sem verður ótvírætt að telja styrk þeirra, í stað þess að eins og ana áfram, og þó að þessi vinnubrögð séu vísast að vissu marki í anda nýja málverksins, eru þau naum- ast nógu afgerandi í nær óheftu tilfinningaflæði sínu. Það er líkast sem þær vegi salt á milli hug- myndafræðilegra heilabrota og skynrænnar útrásar, og að eitt- hvað gangi hér ekki upp, hér séu á ferð of margir árekstrar ólíkra skapgerða og myndhugsunar. í hinum ýmsu myndum bregður fyrir listrænni kennd, og einhvern veginn kemur það mér svo fyrir sjónir, að þar sé frekar falinn vettvangur Bjarna Ragnars og Ullu Hosford en að setja saman ósamstæð form. Myndirnar á veggjunum eins og kalla á stefnufestu og hnitmið- un í vinnubrögðum, því að það er líkast því sem horfið sé frá einu hálfgerðu verki í annað. Á hvítum og svörtum grunni Fyrir tveimur árum hélt Guðrún Einarsdóttir litla sýningu er at- hygli vakti í Hafnargalleríi, sem var listhús ungu kynslóðarinnar meðan það var og hét. Þá sýndi hún nokkrar einfaldar myndir sem hún hafði m.a. unnið og fullgert í frjálsum tímum í MHÍ, og þá þegar komu fram sérstök per- sónueinkenni hreinleika og ögun- ar. Nú er hún komin aftur og þá með heila sýningu í listhúsinu Nýhöfn og verður það að teljast frumraun hennar sem listamanns á mótunarskeiði. Verkin eru öll unnin með olíu á striga á síðast- liðnu ári og eru af ýmsum stærð- um, en nokkur skera sig úr fyrir stærð sína þótt hér séu ekki á ferð neinar yfirstærðir dagsins enn sem komið er. Sem fyrr er það einfaldleikinn sem ræður ferðinni og listrænn agi og það verður að segjast hreint út, að Guðrún er fullkom- lega laus við alla tilhneigingu til fegrunar myndflatarins. Myndirn- ar eru annað hvort alveg svartar eða alveg hvítar en sumstaðar gárast myndflöturinn og einstök ókennd form rísa eða hníga. Á einum stað (mynd nr. 2) er því líkast sem að bátur eða skip líði um sjónrönd ofarlega á miðjum fletinum, en í beinni línu beggja vegna til hliðanna sér í ávala ójöfnu líkasta hálfu dufli. Þessi mynd er í heild sinni afskaplega hrein og tær og maður skynjar að baki hennar mikil heilabrot. En á öðrum stað (mynd nr. 9) er heilmikið að gerast eða kannski réttara sagt gerjast á kolsvörtum fleti og ofarlega sér í sjónrönd og fyrir miðju er líkast því sem sól sé að rísa úr öskustó, efnismik- illi biksvartri kviku. Að mínu mati rís sýningin hæst í þessari mynd, því í henni er svo mikil skírskotun jafnframt því að hér birtast svo mikil lífsmögn, þótt að hún beri umbrotin ekki utan á sér. 011 sýningin virkar sem ögrun við hin almennu viðhorf sem nú ríkja um málverkið og sem slík er hún mikil hvíld frá þeim létta leik og hamagangi sem svo marg- ir iðka í nafni nýja málverksins. Guðrún hefur komið auga á fegurð myndflatarins og hvernig Guðrún Einarsdóttir hægt er að magna hann upp með hinum einföldustu aðferðum og öll ber sýningin vitni um leitandi listamannssál. Aðferðin er ekki ný og hinir ýmsu málarar hafa iðkað þennan leik meinlætis og takmörkunar einhvern tíman á ferli sínúm og undantekningarlaust haft gott af. Farið betur með litinn, er þeir hófu að nota hann aftur og haft mun meiri tilfinningu fyrir örfín- um en áhrifaríkum blæbrigðum og tónstigum svo og hverjum lit fyrir sig. Alveg mætti giska á að Guðrún hafi orðið fyrir áhrifum af hinum harða vetri í upphafi og framan af síðasta ári og hinum mikla tærleika í himni, hafi og hauðri. Hef ég sjaldan orðið vitni að jafn miklum tærleika, ljósum og hvftum blæbrigðum og beið þess eiginlega að áhrifín birtust í verk- um íslenzkra málara, en hef hing- að til mátt bíða árangurslaust. Þegar málari vinnur í hvítt, vinn- ur hann iðulega einnig í andstæð- una sem er svart. Andstæðan er nauðsynlegur póll til fróunar myndrænum kenndum og hér eru sömu lögmál á ferð og í list barna og þegar þros.kaður málari vinnur t.d. í grænu þá kallar liturinn á andstæðu sína sem er rautt og saman milda litirnir hvor annan, en áhrifin þar á milli og við þenn- an samruna er efniskennt grátt. í heild er þetta falleg sýning er ber vott um listræna dirfsku og ekki aðeins hjá listakonunni heldur og einnig forráðamönnum listhússins og megi hugrekkið í báðum tilvikum bera 'ríkulegan ávöxt. MgaMajaa ..,

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.