Morgunblaðið - 23.04.1992, Blaðsíða 25

Morgunblaðið - 23.04.1992, Blaðsíða 25
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 23. APRIL 1992 25 Slakí í hagstjórn á kosningaári meginorsök mikils viðskiptahalla Efnahagsþróunin snýst til hins verra á þessu ári ÁRIÐ 1991 var 'um margt hagstætt ár þar sem bæði landsframleiðsla °g þjóðartekjur jukust nokkuð, viðskiptakjör bötnuðu mjög, kaupmátt- ur ráðstöfunartekna jókst og verðbólgan var mjög lítil. Á móti kom mikill halli á viðskiptum við útlönd sem stafaði einkum af slaka í hag- stjórn í aðdraganda alþingiskosninga. A þessu ári má hins vegar gera ráð fyrir að efnahagsþróunin snúist til hins verra, hagvöxtur verði lít- ill, afkoma atvinnuveganna versni, kaúpmáttur rýrni, atvinnuleysi auk- ist en um leið minnki neysla og halli á viðskiptum við útlönd. Þetta kemur fram í nýrri greinargerð Þjóðhagsstofnunar um framvindu þjóð- arbúskapar 1991 og horfur 1992. Þjóðhagsstofnun segir í greinar- gerðinni um þjóðarbúskapinn að eftir öllum sólarmerkjum að dæma virðist langþráður bati í efnahagsmálum í heiminum nú í augsýn. Þetta geti haft mikla þýðingu fyrir íslendinga, sé meðal annars fórsenda þess að áhugi vakni á ný á að ráðast í álvers- framkvæmdir hér á landi. Þá sé aug- ljóst að ótryggt efnahagsástand dragi að öllu jöfnu úr eftirspurn eft- ir vörum og þjónustu og komi fram í minni milliríkjaviðskiptum en ella. Stofnunin telur þó að hægur vöxt- ur útflutningstekna íslendinga muni setja hagvexti skorður á næstu árum, meðan ekki sé gert ráð fyrir að fram- kvæmdir við álver hefjist. Óvíst sé til dæmis um aukningu á framleiðslu sjávarafurða í ljósi upplýsinga um þorskstofninn. Hins vegar muni verð- mæti sjávarafurða aukast lítillega sem og framleiðsla og verð á kísil- járni og áli og verðlag á helstu út- flutningsmörkuðum aukist umfram Rangur birt- ingardagur Minningargrein um Ernu Sæ- mundsdóttur birtist í Morgunblaðinu í gær, en útför hennar fer fram frá Hallgrímskirkju þriðjudaginn 28. apríl klukkan 13.30. Greinin hefði því átt að birtast þann dag og biðst Morgunblaðið velvirðingar á mistök- unum. verðlagsbreytingar erlendis, m.a. vegna EES-samningsins. Þá aukist tekjur af ferðaþjónustu. Gert er ráð fyrir að landsframleiðsla, þjóðar- framleiðsla og þjóðartekjur aukist um 1% árlega næstu þrjú ár, þjóðar- útgjöld standi í stað, útflutningur aukist um 1,5% á ári, kaupmáttur ráðstöfunartekna standi í 'stað, at- vinnuleysi minnki lítillega, verðbólga verði eins og í öðrum OECD-ríkjum eða 3-4%, og viðskiptahalli minnki í 1,5% af landsframleiðslu að jafnaði, en viðskiptahalli var 4,9% á síðasta. ári og er áætlaður 3,9% af landsfram- leiðslu á þessu ári. Viðskiptakjör bótnuðu um4,5% I yfirliti Þjóðhagsstofnunar yfir þjóðhagsstærðir á síðasta ári kemur fram að það hafi verið um margt hagstætt. Landsframleiðsla jókst um 1,4% og þjóðartekjur enn meira eða um 2,8% vegna mikils viðskiptakjara- bata. Verðmæti útfluttra sjávaraf- urða í íslenskum krónum hafi til dæmis aukist um tæplega 5% þrátt fyrir 'minni afla vegna 12% verð- hækkunar á erlendum mörkuðum og verð útflutningsafurða hafi í heild hækkað um 7,5%. Um leið hækkaði verð innflutningsvara minna en sem svaraði verðbólgu í viðskiptalöndun- um. Því eru viðskiptakjör í vöruvið- skiptum talin hafa batnað um 4,5% á árinu. Rekstrarskilyrði botnfiskveiða og vinnslu voru nokkuð góð á síðasta ári, einkum þó framan af árinu, en versnuðu síðari hluta ársins. Þá fór að gæta mikils samdráttar í botn- fiskafla og mikillar hækkunar á hrá- efnisverði sem var mun meiri en verðhækkun á ísfiski í Evrópu. Rekstrarskilyrði annarra sjávarút- vegsgreina voru hins vegar verri. Þá er talið að afkoma atvinnurekstrar í heild hafi verið jákvæð um 1,5% af tekjum. Ríkisfjármál á síðasta ári ein- kenndust af miklum halla og skuldá- söfnun ríkissjóðs við Seðlabanka. Þjóðarútgjöld í heild jukust um 5,7% milli áranna 1990 og 1991 meðan útgjöldin jukust um innan við 1% árið áður. Þessi aukning stafaði af aukinni neyslu, bæði einkaneyslu og samneyslu. Þannig jókst einkaneysl- an um 5,6% og samneyslan jókst um 4,5% eða 74 milljarða króna. Þjóð- hagsstofnun segir að þessa aukningu megi fyrst og fremst rekja til sam- neyslu á~vegum ríkisins sem jókst um 7% árið 1991 samanborið við 2% •vöxt samneyslu sveitarfélaga. Þessi aukna neysla kom fram í verulega auknum innflutningi. Þjóð- hagsstofnun segir að framan af árinu hafi ríkt almenn bjartsýni um að efnahagslægðinni, sem hófst árið 1988 væri að Ijúka. Einnig hafi * slaknað á hagstjórninni í aðdraganda alþingiskosninganna í apríl. Þegar leið á árið dró hins vegar úr innflutn- ingi og segir Þjóðhagsstofnun að þar hafi tvennt lagst á sömu sveif: að- haldsaðgerðir ríkisstjórnarinnar í maí og einnig varð ljóst á miðju ári að draga yrði enn úr fiskafla. Þrátt fyrir þetta varð tvöfalt meiri haili á viðskiptum við útlönd á árinu 1991 en árið áður eða 19 milljarðar króna sem svarar til 4,9% af landsfram- leiðslu og vöruskiptajöfnuður var óhagstæður um 3,1 milljarð króna en var hagstæður um 4,8 milljarða árið áður. Talsvert svigrúm til hagræðingar Um horfur á þessu ári segir Þjóð- hagsstofnun að landsframleiðsla geti dregist saman um 2,8% og þjóðar- tekjur um 3,8%. Kaupmáttur ráðstöf- unartekna á mann dragist saman um 3% milli áranna 1991 og 1992 og þessi samdráttur sé þegar kominn fram. Þá aukist atvinnuleysi á þessu ári og verði að meðaltali 2,5% af vinnuafli sem jafngildir um 3.000 manns. Þetta eru ekki alveg eins dökkar horfur og komu fram í síðustu þjóð- hagsáætlun í desember. Þó afkoma sjávarútvegs sé afleit um þessar mundir gerir Þjóðhagsstofnun ráð fyrir að á móti samdrætti í botn- fiskafla komi aukning í loðnu, rækju og hörpuskel og reiknar einnig með hagkvæmari ráðstöfun aflans sem leiði til vinnsluvirðisauka. Þá er gert ráð fyrir aukinni framleiðslu á áli og kísiljárni og öðrum útflutnings- greinum og auknum tekjum af ferða- mönnum. Þjóðhagsstofnun reiknar með að viðskiptakjör rýrni um 4% á þessu ári, m.a. vegna lægra fiskverðs. Þá muni hagur sjávarútvegs versna en jafnframt sé töluvert svigrúm til að bæta afkomu hans með hagræðingu og endurskipulagningu, ekki síst í ljósi þess að afkastageta greinarinn- ar sé mikil miðað við aflahorfur á næstu árum. Gert er ráð fyrir að þjóðarútgjöld dragist saman um 4,4% á árinu. Þannig minnki einkaneysla um 4,5% í ljósi á áætlunar um samdrátt ráð- stöfunartekna en einnig vegna þess að mikil neysla á síðasta ári umfram tekjubreytingar hafi haft í för með sér aukna skuldsetningu heimilanna sem takmarki neysluaukningu á þessu ári. Spáð er 0,3% minni sam- neyslu á þessu ári og er sú spá byggð á fjárlögum og útgj'aldaáformum sveitarfélaga. Í ljósi þessa segir Þjóðhagsstofnun að gera megi ráð fyrir að vöruskipta- jöfnuður verði aftur hagstæður á þessu ári og halli á viðskiptum verði um 15 milljarðar króna eða 3,9% af landsframleiðslu. Jóhn A. Speight. John Speight formaður Tónskálda- félagsins NÝLEGA var haldinn aðalfundur í Tónskáldafélagi íslands. Breyt- ingar urðu í stjórn félagsins, þar sem Hjálmar H. Ragnarsson, sem hefur verið formaður undanfarin fjögur ár, baðst undan endur- kjöri. Nýr formaður var kjörinn, John A. Speight, og með honum í stjórn eru Haukur Tómasson og Árni Harðarson. Eitt af helstu verkefnum nýrrar stjórnar verður undirbúningur Myrkra músíkdaga '93, veglegrar hátíðar samtímatónlistar í Reykjavík í febrúar- á næsta ári. Þar munu koma við sögu fjölmörg tónskáld og flytjendur nýrrar tónlistar, bæði ís- lenskrar og erlendrar, og verður sérstök áhersla lögð á að kynna tón- list frá Skotlandi. Mun hátíðin í ýmsum atriðum treysta þau ís- lensk/skosku tengsl sem hafa mynd- ast í undirbúningi að íslenskri menningarviku í Glasgow í júní nk. Nissan stórsýninga ísafirði og Reyðarfirði Frábaer verð Verðdæmi: Nissan Sunny stallbakur SLX 1600 cc 4ra dyra 16 ventla vél, 4ra þrepa sjálfskipting, aflstýri, samlæsingar á hurðumT rafdrifnar rúður, upphituð sæti og margt, margt fleira Staðgreiðsluverð er kr. 1.014.000 Nú um helgina verður stórsýning á Nissan bílum frákl. 14-17 á þrem stöðum á landinu, Bílaleigunni Erni ísafirði-, LyWi Reyðarfirði og að Sævarhöfða 2 Reykjavík. Á ísafirði verður t. d. boðið uppá reynsluakstur á Nissan Patrol diesel og sjálfskiptum Nissan Terrano 6 cyl. Ndtaðir bílar metnir á staðnum. NI55AN HS
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.