Morgunblaðið - 24.02.1994, Blaðsíða 16

16
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 24. FEBRUAR 1994
Hvers vegna vinna
menn svona?
Reylgavík 1920 — engin vissa um skipulag í námunda við Safnahúsið en Sambandshúsið er risið og
hugmyndir um járnbrautarstöð I nágrenni Sambandshússins.
eftir Skúla Norðdahl
i.
Hvatskeytlegt upphaf greinar
Hrafns Bragasonar, forseta hæsta-
réttar, knýr mig til að stinga niður
penna til að andmæla og leiðrétta
og ekki síst til að bera hönd fyrir
höfuð tuga af grandvörum borgur-
um. Af sannfæringu og einlægum
huga hafa þeir óskað eftir því að
fá tækifæri til að andmæla opin-
berlega byggingu dómhússins á
„norðurhluta lóðar safnahússins“
þ.e. á opna svæðinu að baki styttu
Ingólfs Arnarsonar umkringt
Safnahúsi, Þjóðleikhúsi og Amar-
hvoli. Duldar getgátur um pólitísk-
an tilgang andmælanna ieiði ég
hjá mér að ræða. Sá sem les lista
andmælenda sem birst hafa, getur
sannfærst um pólitískt þversnið
hópsins.
Því er við að bæta að ekki hall-
ast á um fjölda þeirra sem hafa
hringt og beðið um að fá að taka
þátt í andmælunum og hinna sem
spurðir voru um viðhorf til málsins.
II.
Það sem hér er orðið að deilu-
máli má fjalla um á ýmsa vegu.
Þeir eru til sem vilja snúa því inn
á brautir pólitískra þrætumála.
Vegna þess að það er ekki upphaf
eða bakgrunnur mótmælanna
verður hér ekki sinnt slíkum mála-
búnaði.
Það má málefnalega fjalla um
dómhús Hæstaréttar á t.d. þijá
vegu:
a) Hvernig staðið hefur verið að
verki.
b) Staðarvalið og þar af leiðandi:
c) Mannvirkið sjálft.
Hvernig staðið hefur að verki
Almenningi verður fyrst kunn-
ugt um fyrirhugaða byggingu
dómhúss fyrir Hæstarétt með aug-
lýsingu um samkeppni meðal arki-
tekta. Slíkar auglýsingar vekja
ekki almenning til umhugsunar um
hvað er á seyði. Það er litið svo á
að það varði aðeins arkitektana.
Illu heilli er atburðarásin slíkt rugl
og röð af brotnum lögum og reglu-
! gerðum að undrun sætir.
Hér verða því raktar í tímaröð
dagsetningar umfjöllunar og
ákvarðana.
22. apríl 1986. Samþ. þingsá-
lyktunartillaga um að kanna
I möguleika á að nota safnahúsið
j fyrir Hæstarétt, þegar Landsbóka-
safnið flyst í Þjóðarbókhlöðu.
Á árinu 1992 fellur ríkisstjórnin
frá þeirri hugmynd og ákveður að
dómhús fyrir Hæstarétt skuli
byggja á lóðinni á horni Ingólfs-
strætis og Lindargötu. (Kallað
Lindargata 2). Vafasamt að rétt
sé. Ákvörðunin hafi aðeins verið
að reisa nýtt hús án þess að til-
greina staðsetningu.
13. jan. 1993. Borgarstjóri skrif-
ar skipulagsnefnd um erindi dóms-
málaráðuneytis um að reisa dóm-
hús á „Lindargötu 2“.
8. feb. 1993 vekur borgarskipu-
lag athygli á því að þetta sé ekki
sjálfstæð byggingarlóð (er hluti
óskiptrar lóðar Safnahúss)..
Bókað er: „Skipta þarf formlega
lóðunum Hverfisgata 15 (Safna-
'húsið), Hverfisgata (17) 19 og
Lindargötu 2. Gera þarf því tillögu
að skipulagi og skiptingu svæðisins
í þijár lóðir í samráði við eigend-
ur, sem verði afgreidd formlega í
skipulagsnefnd, byggingamefnd
og borgarráði." (Svar við fyrir-
spurn ráðuneytis.)
22. feb. 1993. Bókuð eru and-
mæli Guðrúnar Jónsdóttur í skipu-
lagsnefnd á grundvelli þess að lóð-
in sé of lítil. Þá liggur fyrir tillögu-
teikning Ingimundar Sveinssonar.
6. maí 1993. Boðin út arkitekta-
samkeppni um dómhús Hæstarétt-
ar á „Lindargötu 2“.
11. maí 1993. Skipulagsnefnd
samþykkir að beina því til borgar-
ráðs að það leiti eftir að fá breytt
staðfestu skipulagi svæðisins frá
1986 skv. 19. gr. skipulagslaga
(þ.e. án þess að auglýsa breyting-
una).
27. maí 1993. Mælingadeild
gerir tillögu að skiptingu lóðanna
Hverfisgötu 15, Hverfisgötu 19 og
Lindargötu 2.
16. júní 1993. Skipulagsstjóri
synjar erindinu um breytingu
skipulagsins án auglýsingar.
Krefst þess að breytingin verði
auglýst með fresti til athugasemda
til 20. ágúst 1993.
20. júní 1993. Samkeppninni
lýkur.
4. ágúst 1993. Dómsúrslit til-
kynnt og opnuð syning á tillögun-
um.
24. ágúst y)93. Innkaupastofn-
un sækir um til skipulagsnefndar
að leyft verði að byggja samkvæmt
1. verðlauna tillögunni á „Lindar-
götu 2“.
26. ágúst 1993. Skipulagsnefnd
samþykkir erindið og samþykkir
jafnframt tillögu um breyttan
byggingarreit frá fyrri samþykkt.
Einnig er lagt til við borgarráð
að óska eftir breytingu á staðfestu
skipulagi. Guðrún bendir á mis-
ræmi á samþykktum texta og dag-
setningum.
16. sept. 1993. Borgarráð sam-
þykkir breytingu á byggingarreit.
26. sept. 1993. Umhverfisráðu-
neyti staðfestir þá breytingu án
auglýsingar.
27. okt. 1993. Borgarverkfræð-
ingur óskar eftir samþykki bygg-
ingarnefndar til að skipta lóðunum
Hverfisgötu 15, Hverfisgötu 19 og
Lindargötu 2 skv. tillögu mæl-
ingardeildar dags. 27.5. 1993.
Hér hef ég ekki dagsetningar á
hvenær þetta byggingarmál kom
fyrir byggingarnefnd og hvernig
umfjöllun var. Ætla má að bréf
borgarverkfræðings 27. október sé
ritað svo að byggingarnefnd geti
tekið málið fyrir til umfjöllunar.
9. nóv. 1993. Umhverfisráðu-
neytið óskar þess að skipulags-
stjóm endurskoði fyrri ákvörðun
vegna misræmis milli greinargerð-
ar og skipulags.
Desember 1993. Byggingar-
nefnd samþykkir aðaluppdrætti að
dómhúsi fyrir Hæstarétt á lóðinni
„Lindargata 2“.
6. jan. 1994. Borgarstjórn stað-
festir samþ. byggingamefndar á
uppdrætti um dómhús Hæstarrétt-
ar á Lindargötu 2.
10. jan. 1994. Umhverfismála-
ráðuneytið staðfestir skipulags-
breytinguna.
23. jan. 1994. Gmnngröftur
boðinn út.
Hvað felst í þessari
atburðarás?
1. Samkeppnin fer fram og lýk-
ur áður en skipulagi er breytt og
áður en fresti til athugasemda lýk-
ur. Þ.e.a.s. búið er að ákveða að
byggja á þessari lóð, sem enn er
ekki til formlega, hvað sem kann
að fara um athugasemdir almenn-
ings.
2. Byggingarnefnd tekur til af-
greiðslu byggingarerindið þrátt
fyrir að enn er ekki uppfyllt ein
frumforsenda afgreiðslu bygging-
arerindis. (Byggingarreglugerð
3.1.3. „Umsóknir skulu ... Enn
fremur skal fylgja mæliblað, er
sýni götunafn og númer, afstöðu
húss og lóðar og hæðarlegu miðað
við götu eftir því sem við á.“) Slíkt
mæliblað er ekki til enn þann dag
í dag. Forsenda fyrir gerð mæli-
blaðs er, að fyrir liggi lögmætar
samþykktir um lóðaskiptingu og
að hún sé í samræmi við staðfest
skipulag. Slík staðfesting fékkst
fyrst 10. janúar 1994.
Er það traustvekjandi undirbún-
ingur sem þráfaldlega sniðgengur
lög og reglur um meðferð skipu-
lags og byggingarmála? Vekur það
ekki upp spurningar um hvernig
staðið hefur verið að öðrum þáttum
undirbúnings, t.d. staðarvali, sem
Umhverfi Safnahússins 1912.
Skúli Norðdahl
„Nú ætla menn að færa
Hæstarétti í afmælis-
gjöf á 75 ára afmæli
réttarins dómhús sem
hola á niður á svo lítilli
lóð að skera verður við
nögl sér húsrýmisáætl-
un og girða fyrir frek-
ari vöxt til að mæta
framtíðarþörfum.“
forseti Hæstaréttar mærir sem
sérlega vandaðan?
Staðarvalið
Hér er komið að kjarna deilunn-
ar. Það er öllu vandasamara að
fjalla þar um. Hér er erfitt að fá
tak á óyggjandi staðreyndum eins
og dagsettum bókunum og ákvörð-
unum hér að framan. Þar leynast
þó vísbendingar.
í bókun skipulagsnefndar 10.
maí 1993 er bókað eftir Guðrúnu
Jónsdóttur: .... svæði þetta er
viðkvæmt í margvíslegum skiln-
ingi.“ Ennfremur bókar Guðrún:
„Öll meðferð þessa máls í skipu-
lagsnefnd hefur verið hroðvirknis-
leg og hefur þar hvorki verið fjall-
að um aðra valkosti á staðsetningu
hússins né gerður samanburður á
valkostum." Meirihuti nefndar-
manna bendir á að árum saman
hafi verið leitað staðar fyrir dóm-
hús Hæstaréttar og eðlilegt sé að
fjalla um Lindargötu 2 að ósk
dómsmálaráðherra.
Verið var að fjalla um tillögu-
teikningu Ingimundar Sveinsson-
ar. Við fáum varla að vita hvemig
leitin á undanförnum árum hefur
farið fram og á hvaða forsendum.
Forsendur hljóta að ráða því hvers
krafist er um eiginleika lóðarinnar.
Húsrýmisþarfir eru veigamikill
þáttur, sem ekki á að þurfa að
deila um. Húsrýmisþarfir ráða
mestu um stærðina. Afstaða til
þess hvort byggingin þurfi að
standa sjálfstæð frá öðrum húsum
eða geti fallið inn í húsaröð eða
tengst öðrum byggingum getur
valdið deilum. Sá hópur sem and-
mælt hefur byggingu dómhússins
norðan Safnahússins hefur sjálf-
sagt ekki einhuga hugmyndir í því
efni. Við erum öll samhuga um að
rangt sé að setja þama niður hús
við svo þröngar aðstæður að þær
setja skorður fyrir stærð hússins
og þeim breytingum sem framtíðin
kann að hafa í för með sér.
Við erum ekki eins viss og for-
seti Hæstaréttar um að nú hafi
verið séð fýrir um þarfir Hæsta-
réttar um alla framtíð. Við erum
samhuga um að norðan Sanfahúss-
ins þurfi að vera friðsælt rými utan
við lestrarsali þess. Flest okkar eru
samhuga um að stílhrein sérkenni
bygginganna, sem umkringja
þessa 1.600 fm spildu skuli ekki
skemma með framandi of stórri