Morgunblaðið - 03.06.1997, Blaðsíða 25

MORGUNBLAÐIÐ
ERLENT
ÞRIÐJUDAGUR 3. JÚNÍ1997 25
iuJjlpnfifil
Týrkir að
kjörborðinu
NECMETTIN Erbakan, for-
sætisráðherra Tyrklands til-
kynnti í fyrradag að hann
myndi boða til kosninga innan
tíðar. Flokkur Erbakans, Vel-
ferðarflokkur Islams (Refah),
hefur verið við völd í samstarfi
við flokk Tansu Cillers, fyrrver-
andi forsætisráðherra, í tæpt
ár. Skoðanakannanir benda til
að í kosningum nú myndi Refah
auka við það 21 prósent fylgi
sem hann hlaut í kosningunum
í fyrra. Tilkynning Erbakans
er sögð hafa aukið pólitíska
óvissu sem ríkt hafi í Tyrklandi
undanfarið ár.
Skýrslu
frestað
FRESTAÐ hefur verið að birta
skýrslu um sjóslysið er feijan
Estonía fórst á Eystrasalti 28.
september 1994 og með henni
852. Verður skýrslan um slysið
jafnvel ekki birt fyrr en í árs-
lok. Kari Lehtola, sem á sæti
í nefndinni er rannsakar slysið,
sagði í samtali við finnska sjón-
varpið MTV3 á sunnudag að
nauðsynlegt hefði verið að
fresta birtingu skýrslunnar eft-
ir að fulltrúi Svía í nefndinni,
Olof Forssberg, sagði sig úr
henni. Hann hafði áður játað
að hafa logið er hann tjáði
blaðamanni að hann hefði aldr-
ei fengið bréf er varðaði slysið.
Auk Finna og Svía eiga Eistar
fulltrúa í nefndinni.
Ný gerð
kúariðu
BRESKA heilbrigðismálaráðu-
neytið tilkynnti í gær að greind
hefðu verið 17 líkleg og áreiðan-
leg tilfelli nýrrar gerðar Creutz-
feldt-Jakob heilahrörnunarsjúk-
dómsins í fólki, se_m talið er að
tengist kúariðu. í tilkynningu
ráðuneytisins segir, að þessi
nýja gerð sjúkdómsins hafi
greinst í mars í fyrra, og síðan
þá hafí fundist 17 tilfelli henn-
ar, og hafi smit að líkindum
borist í fólkið við neyslu á nauta-
kjöti sem sýkt var af kúariðu.
Dregur úr
fjölgun
EGYPTAR tilkynntu í gær að
dregið hefði úr mannfjölgun í
landinu og hafi hún verið 2,1
prósent í fyrra en var 2,8 pró-
sent fyrir áratug. Samkvæmt
opinberu manntali, sem fram-
kvæmt er á tíu ára fresti, voru
Egyptar 61,45 milljónir talsins
í fyrra, og er Egyptaland því
17. fjölmennasta ríki heims.
Kvittaði með
nafni Hitlers
KONTRABASSALEIKARI við
Berlínaróperuna í Þýskalandi
olli miklu uppnámi í Israel á
föstudag með því að kvitta fyr-
ir hótelreikning með nafninu
Adolf Hitier. Var kontrabassa-
leikarinn, Gerd Reinke, sendur
heim, og að sögn framkvæmda-
stjóra Berlínaróperunnar, Al-
ards von Rohrs, verður Reinke
sagt upp störfum. Hann hefur
nú beðist afsökunar á því að
hafa skrifað nafn Hitlers á
reikninginn. Framkvæmda-
stjóri og tónlistarfólk Berlín-
aróperunnar flutti ísraelskum
áheyrendum sínum fjölmargar
afsökunarbeiðnir á laugardag.
Deilur í Þýskalandi um endurmat á gullforða ríkisins
Seðlabankinn herðir
róðurinn gegn stjóminni
Bonn, Mainz. Reuter.
ÞRIR fulltrúar bankaráðs þýska
seðlabankans, Bundesbankans,
gagnrýndu áform þýsku stjórnar-
innar um endurmat á gullforða rík-
isins opinberlega í gær. Seðlabank-
inn og ríkisstjórnin eiga í harðri
togstreitu um málið og hefur seðla-
bankinn ekki áður beitt sér þetta
opinskátt gegn stjórninni.
Edgar Meister, sem á sæti í
bankaráðinu, sagði á ráðstefnu í
Mainz í gær að úrslit frönsku kosn-
inganna hefðu mikil áhrif á áform
Evrópusambandsins um Efnahags-
og myntbandalagið (EMU). Koma
myndi í ljós á næstu vikum hvort
hin sameiginlega mynt, evróið,
gæti orðið að stöðugum gjaldmiðli.
Mikilvægt væri á þessum óvissu-
tímum að Þýskaland stæði fast við
peningalegan stöðugleika.
Frestun rædd
Seðlabankinn bar um helgina til
baka frétt tímaritsins Der Spiegel
á laugardag um að Hans Tietmey-
er, bankastjóri þýska seðlabank-
ans, teldi koma til greina að fresta
myntbandalaginu.
Hans-Jurgen Köbnick, sem sæti
á í bankaráði bankans, sagði í gær
að hann teldi ekki líklegt í stöð-
unni að EMU yrði frestað þó svo
að líklega myndu ráðamenn íhuga
frestun. „Eins og stendur held ég
að menn breyti ekki dagsetningum
en ég held þó að menn muni velta
þeim kosti fyrir sér,“ sagði
Köbnick.
Johan Wilhelm Gaddum, aðstoð-
arbankastjóri seðlabankans, sagði
á sömu ráðstefnu að Bundesbank-
inn hefði ekki breytt um afstöðu
varðandi endurmat á gullforða
Þýskalands, frá því yfirlýsing var
gefin út um málið sl. miðvikudag.
Hann lagði þó áherslu á að í þeirri
yfirlýsingu hefði bankinn gefið
færi á málamiðlun og að nú yrði
þingið að ákveða afdrif málsins.
Einn helsti ráðgjafi ríkisstjórnar-
innar í efnahagsmálum, Horst Sie-
bert, tók í gær undir með seðla-
bankanum og sagði það skerða
sjálfstæði bankans ef ákvörðun um
endurmat á gullforðanum yrði tek-
in gegn vilja bankans. Það gæti
haft slæm áhrif á hin væntanlega
sameiginlega seðlabanka ESB-ríkj-
anna, sem þýski seðlabankinn er
fyrirmynd að.
Málamiðlun í
uppsiglingu?
Helmut Kohl, kanslari Þýska-
lands, ítrekaði í gær að hann teldi
enga hættu á því að sjálfstæði
bankans myndi skerðast þrátt fyr-
ir ákvörðun stjórnarinnar. Ríkis-
stjórn Kohls er talin eiga undir
högg að sækja í málinu og hefur
málflutningur seðlabankans feng-
ið mun betri hljómgrunn meðal
almennings. Þýsku stjórnarand-
stöðuflokkarnir lögðu í þinginu í
gær fram vantrauststillögu á
hendur Theo Waigel fjármálaráð-
herra vegna gullforðamálsins.
Waigel sagði í gær að stjórnin
myndi ekki breyta um afstöðu í
málinu en væri hugsanlega til við-
ræðu um að endurmatið færi fram
á árinu 1998 en ekki á yfirstand-
andi ári. Á það gæti seðlabankinn
hugsanlega fallist enda myndi end-
urmatið þá ekki hafa áhrif á það,
hvort Þýskaland stenst skilyrði
Maastricht.
Sérfræðingar eru flestir sam-
mála um að niðurstöður frönsku
kosninganna hafí aukið líkurnar á
að evróið verði ekki jafn stöðugur
gjaldmiðill og Þjóðverjar hafi kraf-
ist til þessa. Skilyrði Maastricht-
sáttmálans verði_ túlkuð sveigjan-
lega og jafnvel ítölum veitt aðild
að EMU frá upphafi. Ella verði
hugsanlega að fresta EMU-áfor-
munum alfarið.
Bandaríkin
Metfækk-
un ofbeld-
isglæpa
Miami. Reuter.
OFBELDISGLÆPUM fækkaði um
7% í fyrra miðað við árið áður og
hefur ekki fækkað jafn mikið í að
minnsta kosti 35 ár, samkvæmt
bráðabirgðatölum sem bandaríska
alríkislögreglan FBI birti á sunnu-
dag. Þetta er fimmta árið í röð sem
ofbeldisglæpunum fækkar.
Morðum fækkaði um 11%, sem
er met, og alvarlegum líkamsárás-
um um 6%. Ofbeldisglæpunum -
morðum, nauðgunum, ránum og
alvarlegum árásum - hefur ekki
fækkað jafn mikið frá árinu 1961
þegar FBI birti fyrstu skýrslu sína
um breytingar á glæpatíðninni
milli ára.
„Straumhvörf hafa orðið, en mik-
ið verk er óunnið," sagði James Alan
Fox, forseti afbrotafræðideildar
Northeastern University, og kvað
ljóst að baráttan gegn glæpum væri
farin að bera verulegan árangur.
Ofbeldisglæpum hefur einnig
fækkað í Miami, sem hefur tvisvar
á áratugnum verið efst á lista yfir
bandarískar borgir þar sem glæpir
eru algengastir. Borgin er nú í
sjötta sæti á listanum, en var í því
þriðja árið 1995. Fort Lauderdale
er nú „glæpahöfuðborg" Flórída og
í öðru sæti á landslistanum á eftir
Atlanta.
Afghanistan
Talebanar
umkringdir
Pul-i-Khumri. Reuter
HERSVEITIR Taleban-hreyfingar-
innar í Afghanistan eru nú um-
kringdar í borginni Pul-i-Khumri, í
norðurhluta landsins og óvinaherir
sækja að þeim úr norðri og suðri,
samkvæmt staðfestum fréttum
Talebana.»
Mjög sviptingasamt hefur verið
í Afghanistan frá því Talebanar
héldu inn í norðurhéruðin fyrir
tveimur vikum. Innrás í borgina
Mazar-i-Sharif kom í kjölfar þess
að stríðsherrann Abdul Malik gekk
til liðs við þá. Nokkrum dögum síð-
ar snerist hann gegn þeim.
í síðustu viku hertóku þeir Pul-i-
Khumri, er Basir Salangi, herfor-
ingi í liði stríðsherrans, Ahmad
Shah Masood, kom til liðs við þá,
en hann hefur nú snúist gegn þeim.
„Fótboltalög44 samþykkt
Malaga. Morgunblaðid.
NEÐRI deild spænska þingsins
hefur samþykkt lagafrumvarp rík-
isstjórnarinnar er varðar rétt til
beinna sjónvarpsútsendinga frá
knattspyrnuleikjum á Spáni. Hart
hefur verið deilt um frumvarp
þetta, sem er hápólitískt og snertir
m.a. samkeppnisstöðu einkarek-
inna sjónvarpsstöðva gagnvart
spænska ríkissjónvarpinu og laga-
legt gildi gerðra samninga.
Frumvarp ríkisstjórnarinnar var
samþykkt með stuðningi Vinstra-
bandalagsins (Izquierda Unida) og
er þetta í annað skiptið á stuttum
tíma sem stjórn José Maria Aznar
forsætisráðherra Spánar, fær ný
lög samþykkt með aðstoð stjórnar-
andstöðunnar. Þjóðernissinnar í
Katalóníu, sem veija minnihluta-
stjórn Aznars falli, hafa þegar lýst
yfir óánægju sinni. Þessi atkvæða-
greiðsla kann því að auka enn á
spennuna sem einkennt hefur sam-
skipti Þjóðarflokks (PP) Aznars og
Ásakanir um
stjórnarskrárbrot
og hápólitískt
samsæri
þjóðernissinna í Katalóníu að und-
anförnu.
Ríkisstjórnin lagði frumvarpið
fram m.a. á þeim forsendum að
það væri óvefengjanlegur réttur
allra Spánverja að fá notið knatt-
spyrnuleikja í beinni útendingu
óháð efnahag þeirra. Mjög hefur
færst í vöxt á Spáni að knatt-
spyrnuleikir séu sýndir í lokuðu
áskriftarsjónvarpi einkarekinna
stöðva. Samkvæmt nýju lögunum
verður nú sýndur einn leikur í
ótruflaðri útsendingu á hveijum
sunnudegi.
Sósíalistaflokkurinn, sem er í
stjórnarandstöðu, lagðist gegn lög-
unum nýju á þeim forsendum að
þau ógiltu þá samninga sem einka-
stöðvar hefðu þegar gert við
spænsk knattspyrnufélög um bein-
ar útsendingar frá knattspyrnu-
völlum Spánar.
Samsæri og
stjórnarskrárbrot?
Sósíalistar telja og að helsti til-
gangur laganna sé sá að koma
höggi á Antenna 3-sjónvarpsstöð-
ina, sem er í eigu PRISA-fjölmiðla-
samsteypunnar, sem löngum hefur
verið tengd flokknum. Telja þeir
að afturvirkni laganna bijóti gegn
stjórnarskrá Spánar og hafa
nokkrir sérfræðingar tekið undir
þau rök.
Lögin verða nú tekin til meðferð-
ar í öldungadeild þingsins en ljóst
virðist að þessi deila, sem er hápóli-
tísk þótt efnislega snúist hún að-
eins um rétt manna til að njóta
þjóðaríþróttarinnar, hefur hvergi
nærri verið til lykta leidd.
Hörð átök
í Seoul
SUÐUR-kóreskur lögreglumað-
ur lést á sjúkrahúsi í Seoul í gær
eftir að hafa særst í hörðum
átökum við herskáa námsmenn
sem hafa efnt til mótmæla í fjóra
daga og krafist afsagnar Kims
Young-sams forseta. Sjónarvott-
ar sögðu að þúsundir náms-
manna hefðu brotist framhjá röð
lögreglumanna umhverfis eina
af byggingum Ilanyang-háskóla.
Námsmenninnirnir hefðu beitt
eidsprengjum í átökunum og rot-
að nokkra lögreglumenn með
járnrörum.
Námsmennirnir reyndu að
komast inn í bygginguna til að
vera við athöfn vinstrisinnaðrar
námsmannahreyfingar, Han-
chongryon, sem hefur verið
bönnuð. Ríkissaksóknari Suður-
Kóreu fyrirskipaði lögreglunni
að handtaka „glæpamennina",
sem bæru ábyrgð á drápinu, og
leiðtoga Hanchongryon.