Morgunblaðið - 03.06.1997, Blaðsíða 31

MORGUNBLAÐIÐ
ÞRIÐJUDAGUR 3. JÚNÍ1997 31
LISTIR
Launspakar athugasemdir
KARL AKÓRINN Heimir hyggur á tónleikaferð um Austurland.
Karlakórinn Heimir á
ferð um Austurland
TÓNTIST
Norræna húsiö
KAMMERTÓNLEIKAR
Spileftir Karólínu Eiríksdóttur; Qu-
atemio eftir Snorra Sigfús Birgisson
(frumfi.). Guðrún Birgisdóttir og
Martial Nardeau, flautur. Norræna
húsinu, laugardaginn
31. mai kl. 12.30.
FLAUTULEIKARAHJÓNIN
Guðrún Birgisdóttir og Martial
Nardeau hafa verið iðin við að
grafa upp og kynna flautudúó frá
ýmsum tímum, auk þess sem þau
hafa pantað og frumflutt þónokkur
islenzk verk fyrir þessa fremur
óalgenga áhöfn. Eitt slíkt var frum-
flutt á fjölsóttum hádegistónleikum
Norræna hússins á laugardaginn
var, og reyndar hæg heimatökin,
því tónskáldið er bróðir Guðrúnar.
Karólína Eiríksdóttir samdi Spil
fyrir Guðrúnu og Martial 1993 og
var verkið frumflutt í París árið
eftir. Verkið var í þrem þáttum og
hófst á dúnmjúku altflautusólói
Guðrúnar, er virtist ætla að hug-
leiða ýmis tilbrigði við frumið so
la mí. Síðan bættist flauta Martials
við, og þegar á leið, fór maður að
velta fyrir sér, hvort hugsanlega
fælist aukamerkingin „klukkuspil"
eða „spiladós" bak við sakleysisleg-
an titil verksins, því heildarsvipur-
inn var léttur og leikandi. Yfír-
bragðið var á köflum barnslega
ævintýralegt, stundum kómískt svo
minnti á Jenna mús, en þess milli
bar það svip af Zen-kenndri nátt-
úruíhugun íslenzkrar vetrarkyrrð-
ar, er hefði átt vel við nokkur lands-
lagsatriði í „Cold Fever“ kvikmynd
Friðriks. Skemmtilegt og óvenju
díverterandi lotuskipt verk, og, eins
og við var að búast, framreitt með
áreynslulegum þokka af þeim hjón-
um.
Seinna verkið var sem áður sagði
frumflutt við þetta tækifæri, til-
einkað Guðrúnu og Martial og
nefndist Quaternio, er skv. latn-
eskri orðabók höfundar merkir 16
blaðsína samsaumað hefti í bók.
Að því er virtist átti þetta þrönga
bókbandsfagorð að vísa til skipt-
ingar verksins í fjóra (að vísu mis-
vel aðgreinda) þætti, og kannski
líka til frekari fernrar niðurskipt-
ingar hvers þáttar fyrir sig. Verkið
hafði nokkuð þyngra yfirbragð en
Spil Karólínu, enda bæði lengra og
þéttar ofíð. Raddfærslan bar víða
svip af „ströngum" kontrapunkti
fyrri tíma og vakti stundum hugboð
um að ísórytmísk vinnubrögð Ars
Nova tónskálda eins og Machauts
og Ockeghems ættu sér enn nok-
kurrar viðreisnar von eftir fimm
alda þyrnirósardvala, og jafnvel
keðjugerðartækni hinna miklu
kanonmeistara endurreisnar líka, í
bland við ýmsar stílgerðir vorra
tíma eins og mínímalisma og
punktamúsík.
Snorri Sigfús á til að laumast í
spaks manns spjarir undir sakleys-
islegu yfirborði, og gæti alveg eins
verið eftir honum að byggja form
verksins á kaflaskiptingu fyrir-
myndarræðu aftan úr klassískri
gullöld Grikkja og Rómveija, því
verkið bar einkennilegan svip af
ígrundaðri mælsku í markvissri, vel
skipulagðri framsetningu eftir for-
skrift Quintilianusar, þó að ytri
búnaður væri allur úr nútíma; e.k.
tifandi retorísk tímasprengja í bak-
höfði hlustandans sem sennilega á
eftir að kveikja dýpri skilning eftir
aðra eða fjórðu heyrn.
Flytjendur blésu þessar laun-
spöku athugasemdir Snorra af frá-
bærri lipurð og nákvæmi. Sá er
allvel settur, er semja vill krefjandi
flautudúó hér á suðvesturhorninu,
meðan þau Martial eru til taks.
Ríkarður Ö. Pálsson
KARLAKÓRINN Heimir í
Skagafirði verður á tónleika-
ferðalagp um Austurland dagana
5.-7. júní. Fyrstu tónleikarnir
verða í Félagsheimilinu Miklag-
erði, Vopnafirði, fimmtudaginn
5. júní kl. 21. Föstudaginn 6. júní
verða tónleikar í Félagsheimilinu
Valhöll, Eskifirði, og hefjast þeir
kl. 21. Tvennir tónleikar verða
laugardaginn 7. júní. Hinir fyrri
verða á Stöðvarfirði í kirkjunni
og hefjast kl. 15 en síðari tónleik-
arnir verða i Egilsstaðakirkju og
hefjastkl. 21.
Söngmenn í Kariakórnum
Heimi eru um 70. Söngstjóri er
Stefán R. Gíslason og undirleik-
ari Thomas Higgerson og Jón
St. Gíslason. Einsöng og tvísöng
syngja Einar Halldórsson og
Alftagerðisbræðurnir Gísli, Pét-
ur og Sigfús Péturssynir.
Laugardaginn 21. júní mun
kórinn syngja með Sinfóníu-
hljómsveit Islands á Jónsmessu-
vöku á Hofsósi og 12. ágúst fer
kórinn í tónleikaferð til Græn-
lands þar sem hann mun halda
nokkratónleika.
Óperukórinn
TÓNLIST
íslenska ópcran
SÖNGTÓNLEIKAR
Kór íslensku óperunnar undir stjórn
Garðars Cortes flutti islensk og er-
lend söngverk. Einsöngvarar voru
Ólöf Kolbrún Harðardóttir, Alda
Ingibergsdóttir og Eiríkur Hreinn
Helgason. Píanóleikari John
Beswick. Sunnudagurinn
1. júni, 1997.
KÓR íslensku óperunnar heldur
til Italíu á næstu dögun og mun
syngja veraldleg og trúarleg lög.
Til ferðarinnar eru valin íslensk og
erlend viðfangsefni og var nokkur
hluti efnisskrárinnar fluttur á tón-
leikum í íslensku óperunni sl.
sunnudag. Það er eðlilegt, að á efn-
isskránni séu verk sem kórinn hefur
flutt á liðnum árum og hóf hann
tónleikana með glæsilegum flutn-
ingi á 0 Fortuna úr Burana-ljóðun-
um eftir Carl Orff. Kórinn hefur
fýrir löngu aflað sér viðurkenningar
fyrir glæsilegan söng og í tveimur
lögum eftir Gunnar Reyni Sveins-
son, Haldiðún Gróa og Hún var það
allt og í öðrum tveimur lögum eftir
Jón Nordal, Smávinir fagrir og
Vorkvæði um ísland, var það ræki-
lega staðfest að Kór íslensku óper-
unnar heldur sínu merki hátt á lofti.
Eftir undirritaðan voru flutt þrjú lög
er öll voru frábærlega vel sungin.
Sjö atriði úr óperunni Porgy and
Bess, eftir Gershwin og auk kórsins
sungu Ólög Kolbrún Harðardóttir,
Alda Ingibergsdóttir og Erikur
Hreinn Finnbogason einsöng. Ólög
söng ásamt kvennakórnum hið
fræga lag Summertime og gerði
það með glæsibrag. Eríkur Hreinn
söng með kórnum A woman is a
Sometime Thing og saman sungu
Hreinn og Alda, Where is brother
Robins. Alda söng svo The Promise
Land og kórinn einn söng Oh, I
can’t sit down og I aint’got no
shame og Alda og Hreinn, ásamt
kórnum luku þessari Gershwin
syrpu með Oh Lord, I’m on my
way. Syrpan var vel flutt og það
meira að segja brá fyrir svolitlum
„swing“ hér og þar. Alda, sem ný-
lega lauk framhaldsnámi erlendis,
söng mjög vel og sömuleiðis Eiríkur
Hreinn. Bæði sungu einnig með í
kómum og áttu einnig þátt í góðu
framlagi hans.
Richard Wagner er mjög kröfu-
harður við söngvara, eins og heyra
mátti í tveimur kórum eftir hann,
Wach auf úr Meistarasöngvurun-
um og kór riddara og aðals úr
Tannháuser. Söngur kórsins var
allur hinn glæsilegasti. Eftir Verdi
söng kórinn Steðjakórinn úr II Tro-
vatore, Sigurmarsinn úr Aidu og
með karlakórnum ásamt Ólöfu
Kolbrúnu Harðardóttur La vergine
degli angeli úr La Forza del dest-
ino. Steðjakórinn var glæsilega
fluttur en það vantaði svolítið upp
á öryggi karlaraddanna í miðhluta
Sigurmarsins, en þar ræður
nokkru, að margskipt raddskipan
tónverksins gerir kröfur til fjöl-
mennis í karlaröddunum.
Síðasti hluti tónleikanna var
samsöngur Ólafar Kolbrúnar og
kórsins í Frið á jörðu eftir Árna
Thorsteinsson, Ave Maríu, eftir
Kaldalóns, Panis angelicus, eftir
Franck og síðast Páskakórnum úr
Cavalleria Rusticana, eftir
Mascagni. Flutningurinn var af
þeim gæðastaðli sem íslenska óp-
eran er orðin fræg fyrir. Sem auka-
lög söng kórinn Fangakórinn úr
Nabucco eftir Verdi og Sefur sól
hjá ægi eftir Sigfús Einarsson,
bæði lögin voru mjög vel flutt og
sérstaklega Sefur sól en í túlkun
lítilla og viðkvæmra laga, tekst
Garðari Cotes oft að laða fram hjá
kórnum sérlega fallegar stemmn-
ingar. Undirleikari með kórnum
var John Beswick og lék hann af
öryggi og fagmennsku.
Við getum verið stolt af óperu-
kórnum okkar og óskum kór, eins-
söngvurum, píanóleikara og stjórn-
anda góðrar ferðar til hinnar sól-
ríku Ítalíu og farsællar heimkomu.
Jón Ásgeirsson
Tímarit
• Timarit Máls og menningar,
annað hefti 1997, er komið út. Meðal
efnis má nefna Nóbelsávarp pólsku
skáldkonunnar Szymborsku, grein
Jóns Yngva Jóhannssonar um muninn
á íslensku og bandarísku útgáfunni á
skáldsögunin Fyrirgefning syndanna
eftir Ólaf Jóhann OlafSson, bréf frá
írska leikskáldinu Samúel Beckett þar
sem hann tjáir sig um hinn fræga
Godot, hugleiðingu franska skáld-
sagnahöfundarins Philippe Sollers um
Beckett og bókmenntaleg ferðalög
franska rithöfundarins Sallenave til
Pétursborgar fýrr og nú. Einnig ritar
Guðbergur Bergsson hugleiðingu sem
hann nefnir Maðurinn í náttúrunni.
Ljóð birta þau Vilborg Dagbjarts-
dóttir, Linda Vilhjálmsdóttir, Andri
Snær Magnason, Arthúr Björgvin
Bollason, Anna Lára Steindal, Jón
Egill Bergþórsson, Elísabet Arnar-
dóttir, Sveinn Snorri Sveinsson og
Öm Úlfar Sævarsson.
Þijár smásögur birtast í TMM að
þessu sinni, eftir Rúnar Helga Vign-
isson, finnska höfundinn Tapio Ko-
ivukari, og Huldar Breiðfjörð. Rit-
stjóri TMM er Friðrik Rafnsson.
Persónur og
leikendur
MYNPOST
Nýlistasaf n-
ið/Svarti salur,
Vatnsstíg 3 b
INNSETNING,
BLÖNDUÐ TÆKNI
PÉTUR ÖRN
FRIÐRIKSSON
Opið alia daga nema mánudaga kl.
14-18 til 8. júni. Aðgangur ókeypis.
FYRSTA sýning f Svarta sal, í
rými þar sem áður var listaverka-
geymsla Nýlistasafnsins, er inn-
setning 14. samtengdra tölva. Pétur
Örn byggir verk sitt á leikriti Sha-
kespeares Ofviðrinu/The Tempest
frá 1611. Hann birtir leiktextan á
úreltum tölvuskjám í 4. stundir sem
er fullur flutningstími verksins.
Uppistaða verksins er samsetning
og samspil einstakra hlutverka í
tilteknu tölvukerfi. Atburðarás leik-
ritsins er sett í vélrænan búning
og flytur hver tölva eitt til fjögur
hlutverk. Þegar hlutverkaskipti em
heyrast stutt hljóðmerki frá þeirri
tölvu sem tekur við og áhorfandinn
getur auðveldlega fylgst með gangi
mála. Efnisþráður leikritsins felst í
mörgum samsvarandi atriðum og
með notkun tölva sést glögglega
hvernig verkið grundvallast á end-
urtekningu.
í Ofviðrinu er dregin fram
skuggamynd valdatafls og er sögu-
sviðið eyðieyja, þar sem atburðir
leikritsins gerast á einni dagstund.
Tíðarandinn í vísindum, heimspeki
og stjórnmálum á þeim tíma sem
leikritið er skrifað fléttist inn í at-
burðarásina. Leiksviðið er því tákn
um raunsanna veröld þess tíma, þar
sem tekist er á um völd og siðgæði.
Innihald leikritsins sem er al-
vöruþrungið og ljóðrænt, er sett
fram á huglægan hátt í innsetningu
Péturs. Svartir veggir sýningarrým-
isins mynda látlausa umgjörð og
undirstrika þann óáþreifanleika
sem einkennir leikuppfærsluna í
tölvutæku formi.
Hulda Ágústsdóttir
Slangan og sauðahjörðin
KVIKMYNDIR
Stjörnubíó,
Sambíóin Álfabakka
„ANACONDA" ★ ★ ★
Leikstjóri: Louis Llosa. Handrit:
John Mandel og Mark Haskell
Smith. Kvikmyndataka: Bill Butler.
Jennifer Lopez, Jon Voight, Erik
Stoltz, Ice Cube, Jonathan Hyde
og Owen Wilson. Columbia
Pictures. 1997.
FRUMSKÓGARTRYLLIRINN
gengur í endurnýjun lífdaga með
Anaconda, spennumynd um 13
metra langa mannætu- og kyrki-
slöngu, anacondu, í djúpi Amazon-
svæðisins sem ræðst á heldur ólán-
legan hóp kvikmyndagerðarmanna
og mylur mélinu smærra, ef svo
má segja. Hinn mistæki spennu-
myndastjóri Louis Llosa stýrir
stykkinu og tekst að búa til mjög
ánægjulega ævintýramynd með
öllum hallærislegu frumskógarkl-
isjunum, frábærlega leikstýrðri
slöngu og morðóðum Jon Voight,
sem sjálfur er talsvert eins og
anaconda í framan og í háttum.
Þetta er mynd sem Peter Bench-
ley hefði getað átt eitthvað í þegar
hann stóð í blóma en þegar hasar-
blaðinu er flétt kemur einnig í ljós
að sagan er fengin að láni frá for-
föður allra frumskógartrylla, King
Kong. Lítill hópur manna ferðast
upp Amazon-fljótið í leit að týnd-
um ættbálki, sem dýrkar trölla-
slöngur ef marka má skurðgoðin.
Hópurinn samanstendur af þessari
hefðbundnu amerísku sauðahjörð
sem einatt er leidd til slátrunar í
viðlíka spennumyndum. Svo enn er
ekkert farið að gerast sem kallar
á athygli áhorfandans. Þessi mynd
gæti heitið Ding Dong hans vegna.
Það breytist mjög til hins betra
þegar tvær slöngur koma fram á
sjónarsviðið. Jon Voight leikur
aðra þeirra, portúgalskan stranda-
glóp á ánni, sem vinalegu Amerík-
anarnir hefðu aldrei átt að taka
um borð. Hann er á höttunum eft-
ir anacondu og virðist lifa eftir
lögmálum hennar með sitt slöngu-
hár og eilífa slönguglott. Voight
tyggur svo í sig hlutverkið að
maður hlær stundum að því hvað
hann er skemmtilega yfirdrifinn
og einhvern veginn passar hann
þannig nákvæmlega í þetta hasar-
blaðaumhverfl. Enginn veit betur
af því en hann sjálfur. Voight vant-
ar bara stromphattinn og þá yrði
hann eins og Akab skipstjóri á
hrossasterum.
Hin slangan skemmtir ekki síð-
ur. Tæknibrellumeistararnir hafa
gert hana þannig úr garði að spenn-
an sem hún vekur er raunveruleg
og ekta og hún sjálf er eins ekta
og ef David Attenboröugh væri að
gera um hana náttúrulífsmynd.
Árásir hennar eru snöggar og ban-
vænar í góðri kvikmyndatöku Bills
Butlers. Anacondan umvefur fórn-
arlambið og kreistir og kyrkir og
biýtur hvert bein áður en hún
gleypir það í heilu lagi. Hún er
hroðalegur óvinur og illur og það
er enginn leikur að sleppa frá henni
og hún gerir þessa mynd að hinni
prýðilegustu sumarafþreyingu.
Anaconda býður sumsé upp á
blöndu af gamalkunnum klisjum
og nýjustu tækni og vísindum í
skrímslagerð og hún gengur ágæt-
lega upp sem slík og stundum jafn-
vel framúrskarandi vel.
Arnaldur Indriðason