Morgunblaðið - 28.06.1998, Qupperneq 32

32 SUNNUDAGUR 28. JÚNÍ 1998
MORGUNBLAÐIÐ
Ég er ekki að yfír-
gefa Islendinga
*
A seinustu þremur árum hafa viðskipti
Islendinga og Kínverja tvöfaldast frá ári
til árs. A bak við þessa aukningu stendur
einn maður, Xiang Lunjun, viðskiptafull-
trúi kínverska sendiráðsins, sem hefur
starfað ötullega að því að opna Islending-
um viðskiptatengsl í Kína. Súsanna
Svavarsdottir ræddi við Xiang, sem er að
snúa aftur til síns heimalands, um sam-
skipti landanna, helstu kosti farsælla við-
skipta og framtíðarmöguleika.
AU ERU ekki mörg árin
síðan Kína var óþekkt
stærð í viðskiptalífi okkar
íslendinga. Við höfðum
litla hugmynd um hvað við hefðum
þangað að sækja að ekki sé talað
um hvað við hefðum fram að færa
fyrir þessa þjóð sem telur um tólf
hundruð og fimmtíu milljónir
manns. Við erum eins og ein gata 1
Peking.
Þótt við höfum lengi verið í
stjómmálasambandi við þetta stóra
ríki og Kínverjar hafi rekið hér
sendiráð frá 1972, voru viðskipti
landanna lítil. Kínverjar keyptu lít-
ilræði af áli af okkur en við keyptum
lítið af þeim.
í byrjun janúar 1977 kom hingað
til lands Xiang Lunjun, viðskipta-
fulltrúi og 1. sendiráðsritari Kín-
verja, til að sjá, meðal annars, um
þau viðskipti sem áttu sér stað.
Hann kom beint frá Peking, eftir að
hafa átt stuttan stans í kínverska
sendiráðinu í Kaupmannahöfn. Og
þá leit ísland dálítið öðruvísi út en
það gerir í dag.
Þegar litið er til baka á það borg-
arumhverfi sem blasti við, þá voru
hér örfá veitingahús, engar búllur,
lítið úrval af grænmeti í verslunum
- reyndar fremur fábreytt matar-
æði. Veislumatur var pizza með
skinku og ananas og körfukjúkling-
ur á Naustinu. Miðbærinn var, eins
og aðrir bæjarhlutar, mjög rólegur.
Það var í þetta fámenna, kyrrláta
andrúmsloft sem Xiang kom frá
sínu stóra, fjölmenna landi. „Mér
þótti ákaflega sérkennilegt að koma
hingað,“ segir hann þegar við setj-
umst niður með dýrindis kínverskt
te, til að líta yfir breytingamar sem
orðið hafa á þeim tuttugu árum sem
liðið hafa frá því að Xiang kom hér
fyrst.
„Mér hafði verið sagt, að menn
sem færu til tunglsins kæmu hing-
að áður en þeir legðu í þá langferð,
til að æfa sig. Hér ættu þeir að
reyna að finna tungltilfinninguna.
Mér fannst það mjög trúlegt. Þegar
ég kom hingað voru mjög lítil við-
skipti milli íslands og Kína. Kín-
verjar fluttu hingað lítilræði af nið-
ursoðnum ávöxtum og grænmeti.
Það var Sigtryggur Eyþórsson í
EXCO sem stóð að þeim innflutn-
ingi.
Mitt fyrsta verk var því að
byggja upp viðskiptatengsl milli
landanna, það er að segja að efla út-
flutning Kínverja til íslands. íslend-
ingar fluttu ekkert út til Kína á
þessum árum, nema við höfðum
tvisvar keypt ál héðan frá 1975. En
úr þeim viðskiptum dró á næstu ár-
um.“
Xiang dvaldi hér í fjögur ár, eða
til ársins 1981 er hann var kallaður
til annarra starfa í Kína. En hann
átti eftir að snúa aftur. Árið 1991
fór árangurinn af vinnu hans tíu ár-
um áður að skila sér og föst, gagn-
kvæm viðskipti hófust á milli land-
anna. Þau voru hins vegar lítil og
árið 1995 var Xiang aftur kallaður
til Islands - þar sem hann hafði
kynnt sér íslenskt viðskiptaum-
hverfi gaumgæfilega, og kynnst
mönnum í viðskiptalífinu, þegar
hann dvaldi hér 1977-1981.
Rætur í litlu
samfélagi
Á þeim þremur og hálfu ári sem
Xiang hefur dvalið hér á landi í
seinna skiptið, hafa viðskipti land-
anna margfaldast.
„Jú, viðskiptin höfðu aukist frá
1991,“ segir Xiang, „en við fluttum
mjög fáar vörutegundir út til Kína.
Þess vegna hefur líka tími minn frá
1995 að mestu farið í að koma á við-
skiptatengslum í Kína fyrir útflutn-
ingsaðila á íslandi."
Xiang er hagfræðingur að mennt
og sérmenntaður á sviði utanríkis-
viðskipta frá Viðskiptaháskólanum í
Peking. En rætur hans liggja dýpra
í landinu. Hann kemur frá suðvest-
urhluta Kína, 200 þúsund manna
bæ - Luzhou - Sichuan héraði,
nærri Tíbet, einhverju fegursta hér-
aði Kína. Luzhou er frægt fyrir vín-
framleiðslu sína og framleiðir tíu af
frægustu vínum Kínverja, enda er
borgin kölluð vínborgin.
„Þegar ég var að alast upp í
Luzhou var íbúatalan helmingi
minni,“ segir Xiang, „en mikil
ósköp, það var ákaflega fallegt
þarna. Ánnars er svo einkennilegt
að það er ekki fyrr en eftir að mað-
ur yfirgefur heimabæ sinn að mað-
ur tekur eftir því hvað hann er fal-
legur. Og mannlífið var gott þar -
og skemmtilegt. Gagnfræðaskólinn
sem ég gekk í var við hliðina á
frægustu vínverksmiðjunni okkar
og kennarinn okkar stóð við glugg-
ann þegar hann kenndi okkur og
var alltaf að reka nefið út í glugg-
ann til að fínna lyktina. Okkur
krökkunum þótti þetta mjög fyndið
en kannski gat hann greint hvaða
vín var verið að framleiða hverju
sinni.“ Xiang yfirgaf heimabæ sinn
þegar hann hóf háskólanám í Pek-
ing og hefur aðeins farið þangað í
stuttar heimsóknir síðan. Foreldrar
hans fluttu með honum til Peking,
þar sem hann var einkabarn og þar
býr móðir hans enn. En hefur hon-
um aldrei dottið í hug að flytja aft-
ur til þessa ævintýralega lands-
hluta? „Það er svo einkennilegt að
þegar maður flytur í burtu frá
æskuslóðum sínum, þá er ekki
hægt að flytja aftur til baka. Ég
gæti vel hugsað mér að búa þar
núna, þegar ég fer á eftirlaun, en
móðir mín býr í Peking og það er
skylda mín að sjá um hana. Þessi
skylda er aldalöng hefð hjá okkur
Kínverjum sem breytist ekki. Hver
kynslóð hefur skyldur við kynslóð-
ina á undan.
Þótt það sé ákaflega fallegt í
Luzhou, þá eru aðstæður þar mjög
erfiðar fyrir eldra fólk. Loftslagið
er mjög rakt og húshitun erfið. Það
er ekkert rafmagn í þessum hluta
landsins."
En fleira bíður Xiangs í Peking
en móðir hans, vegna þess að hann
á þar tvö börn. „Mín kynslóð mátti
eignast tvö, jafnvel þrjú börn. Það
var ekki fýrr en stuttu eftir að mín
börn voru fædd að reglan um eitt
bam var sett á.“
Nú hafið þið Kínverjar mjög
sterkar stórfjölskylduhefðir. Þessi
regla hlýtur að reynast ykkur erfið.
,Auðvitað. En líklega myndi það
reynast okkur enn erfiðara að geta
ekki brauðfætt börnin okkar. Hver
vill horfa upp á það?“
Þau tíu ár sem Xiang var í Kína á
milli Islandsára sinna, var hann að-
stoðarforstjóri ríkisfyrirtækis í
milliríkjaviðskiptum. „Okkar sér-
svið var inn- og útflutningur á raf-
magnstækjum; útvörpum, sjónvörp-
um, myndböndum, niyndavélum,
kvikmyndatökuvélum, ljósmynda-
vörum. Við sáum um þessi viðskipti
fyrir allt landið og veltan var 2
milljarðar Bandaríkjadala á ári. Það
sýnir kannski best hvað risavaxið
viðsldptalífið í Kína er - vegna þess
að við erum bara að tala um raf-
magnstæki.“
Gott félk á íslandi
- Hvernig fannst þér að vera aft-
ur sendur til íslands?
Mér þótti vænt um að koma aftur
hingað. Ég er hrifinn af landinu
ykkar - og mjög svo hrifinn af þjóð-
inni. Þið eruð hlýtt, gott og vinalegt
fólk. Þið búið í mjög háþróuðu ríki
en hafið náð að halda kjamanum.
Þið getið deilt hvort á annað um leið
og þið hjálpist að. Reynsla okkar
hér í kínverska sendiráðinu er sú,
að ef við lendum í erfiðleikum, þá er
alltaf mjög auðvelt að fá aðstoð til
að leysa málin og það fljótt.
ísland hefur mjög marga góða
kosti. Þetta er hreint land. Hér er
engin mengun, hvorki á sjó né landi
og fiskimiðin ykkar eru auðug. Það
er líka auðvelt að eiga viðskipti við
Island. Við reynum að temja okkur
þá reglu að gera viðskiptasamninga
sem báðir aðilar hagnast jafn mikið
á og leggjum áherslu á að viðskiptin
séu gagnkvæm. Það er mjög auðvelt
hér á Islandi.“
- En hvað höfum við að bjóða
sem Kínverjum finnst eftirsóknar-
vert?
„Eins og ég sagði, þá hafa við-
skipti milli landanna margfaldast á