Morgunblaðið - 26.08.1998, Síða 22

22 MIÐVIKUDAGUR 26. ÁGÚST 1998
LISTIR
MORGUNBLAÐIÐ
Godzilla fær
uppreisn æru
KVIKMYNDIR
Stjörnubfó, Laugarás-
bíó, Bíðhöllin
GODZILLA irk'k
Leikstjóri: Roland Emmerich. Hand-
rit: Emmerich, Dean Devlin o.fl.
Framleiöandi: Dean Devlin. Kvik-
myndataka: Ueli Steiger. Tónlist: Da-
vid Arnold. Aðalhlutverk: Matthew
Broderick, Jean Reno, Hank Azaria,
Kevin Dunn, Michael Lerner, Harry
Shearer, Maria Pitillo. Col-
umbia/TriStar 1998.
GODZILLA-skrímslið í samnefnd-
um japönskum skrímslamyndum hef-
ur löngum mátt þola að vera aðhlát-
ursefni kvikmyndaunnenda en
tvíeykinu Roland Emmerich og Dean
Devlin, sem tókst að blása Innrásina
frá Mars eftir H.G. Wells út í ótrú-
legar stærðargráður, hefur nokkurn-
veginn tekist að bjarga orðspori þess
með myndinni Godzillu, sem frum-
sýnd var í Reykjavík um helgina.
Þeir reka sannarlega af því slyðru-
orðið þar sem það fer um götur New
York með eyðileggingarafii sæmilega
stórrar kjai’norkusprengju.
Enn notast þeir Emmerich og
Devlin við hrikalegar stærðir til þess
að fanga áhorfendur með sér í ótrú-
lega ævintýralegt og rándýrt þrjúbíó
og leika sér með hlutfóll á skemmti-
legan og hugmyndaríkan hátt. I öll-
um aðalatriðum nota þeir sömu að-
ferðir og i Þjóðhátíðardegi áður og
jafnvel götumyndirnar af eyðilegg-
ingu New York borgar og fólki á
flótta eru mikið til þær sömu. Það
sem vantar uppá í Godzillu en Þjóð-
hátíðardagur hafði upp að vissu
marki er viðunandi handrit, glað-
beittur húmor og leikur og persónu-
sköpun eins og sú sem gerði Will
Smith að sumarmyndakóngi verald-
ar. Eins furðulegt og það kannski
hljómar taka þeir Godzillu einum of
alvarlega.
I handritinu kenna þeir Frökkum
um að hafa skapað Godzillu með
kjarnorkutilraunum sínum í Suður-
Kyrrahafínu. Þar verður óvætturinn
til og fer með ógnarhraða um undir-
djúpin og skilur eftir slóð eyðilegg-
ingar og dauða á leið sinni til Man-
hattan hvar það finnur varpstöðvar
sínar. Bandaríski herinn setur allt í
gang til þess að freista þess að gera
útaf við skepnuna ógurlegu svosem
eins og herinn reyndi áður að gera
útaf við annan óvelkominn New
York-búa, King Kong, en lengst af
með litlum árangri.
Frakkarnh- hafa samviskubit út af
því að hafa búið til annað eins
ski-ímsli og gera menn út af örkinni
undir forystu Jean Reno, sem verður
dularfyllri með hverri mynd og gerir
heilmikið gagn fyrir Godzillu því aðr-
ar persónur hennar eru fjarska lit-
lausar. Hitt aðalhlutverkið er í hönd-
um Matthew Broderick en hann leik-
ur gersamlega sviplausan og óspenn-
andi ormafræðing með spekingsleg
gleraugu sem fá mann til þess að
hugsa til Woody Allens. Þriðja höf-
uðpersónan er svo gömul kærasta
hans, leikin af Maria Pitillo, ein-
hverju slakasta nýstimi sem kvik-
myndirnar hafa alið. Mestur hluti
miðjukaflans snýst á einhvern furðu-
legan hátt um ævintýri hennar og
ómerkilegheit í fréttamennsku og er
mjög til ama. Hank Azaria leikur
myndatökumann og sleppur þokka-
lega frá sínu. Þá gera Emmerieh og
Devlin grín að frægustu kvikmynda-
gagnrýnendum Bandaríkjanna,
Siskel og Ebert, með því að nefna
borgarstjóra New York og aðstoðar-
mann hans eftir þeim og eru þeir sí-
fellt kvabbandi hvor í öðrum. Slíkt er
persónugallerí myndarinnar að mað-
ur sæi ekki eftir neinu af þessu liði í
gin ófreskjunnar.
Myndin er best í upphafi þegar
verið er að kynna Godzillu til sögu,
senan þegar skrímslið kemur fyrst
fram í dagsljósið er frábærlega vel
gerð, og í lokakaflanum þegar leik-
urinn hefur borist inn í Madison
Square Garden. Þar afsanna þeir
Emmerieh og Devlin reyndar slag-
orð myndarinnar, stærð skiptir máli,
því einna hressilegasti eltingarleik-
urinn í myndinni er á milli Broder-
icks og kompanís og ógrynnis lítilla
Godzilla-skrímsla.
Godzilla er auðvitað fyrst og
fremst sambland af tölvubrellumynd
og þrjúbíói og virkar ágætlega sem
slík; skrímslið er vel úr garði gert og
hasaratriðin með því bjóða uppá hið
ánægjulegasta bíó.
Arnaldur Indriðason
Jennifer Jason Albert Ben Maggie
LEIGH FINNEY CHAPLIN SMITH
Washingtön Torg
VINAFUNDUR
MYNDLIST
Sigurjónssafn
MÁLVERK
GUÐMUNDA ANDRÉSDÓTTIR,
JÓHANNESJÓHANNESSON,
KRISTJÁN DAVÍÐSSON,
ÞORVALDUR SKÚLASON
Opið alla daga kl. 14-17. Til 30.
ágúst. Aðgangur ókeypis.
Ljósmynd/Bragi Ásgeirsson
ÞORVALDUR Skúlason, Málverk, 1947, olía á léreft.
ÞAÐ er vel til fallið að vera með
sýningar á meðlimum September-
hópsins í Sigurjónssafni, þá rúm
hálf öld er liðin frá fyrstu fram-
kvæmd hans í Listamannaskálan-
um við Kirkjustræti. Nýlokið er
sýningu á málverkum Nínu
Tryggvadóttur úr safni dóttur
hennar, Unu Dóru, og nú hanga
uppi verk eftir Guðmundu Andrés-
dóttur, Jóhannes Jóhannesson og
Kristján Davíðsson sem öll eru á
lífi, ásamt verkum eftir höfuðpaur
og gúrú módernismans á Islandi,
Þorvald Skúlason (1906-1984).
Litli salurinn uppi, sem
hefur yfir sér meiri nálgun
og menningarblæ öllum öðr-
um sýningarsölum á höfuð-
borgarsvæðinu, með ein-
stætt útsýni sem ábót, er
undirlagður smærri verkum
eftir hina fyrstnefndu, en
niðri eru fyrirferðarmeiri
verk eftir Þorvald. Og svo
við byrjum á Þorvaldi, er
elsta verkið gullfalleg Sikil-
eyjarmynd frá 1938, er
málarinn þræddi enn hefð-
bundnar leiðir, næst kemur
Málverk, 1947, þar sem
greinast bein áhrif frá mál-
urum Helhestsins, sem
seinna urðu uppistaðan í
Cobra hópnum, hinn sér-
staki háttur Þorvalds að
beita penslunum þó vel
merkjanlegur. Seint verð ég
sammála þeim framslætti
ýmissa, að Cobratímabilið
hafi verið lakasti kaflinn á
ferli listamannsins sem
óhlutbundins málara. Litirn-
ir eru einmitt þróttmiklir og
efniskenndir, maður skynjar
sama litaspjaldið og hann
notaðist við í hinum mettuðu
og safaríku myndum frá
stríðsárunum, hins vegar
nemur maður einnig mikil
umbrot málara á krossgöt-
um. Islenzk náttúrustemma
ennþá vel merkjanleg í dúk-
um hans og nokkuð í land í
strangflatatímabilið, sem
lokaði fyrir öll hlutlæg áhrif
um stund. Hin málverkin
þrjú eru mun yngri, eða frá
1966, ‘75 og ‘76, er málarinn
hafði mótað sér stí! raf-
magnaðrar þenslu og flugs í
bland við virkjanir fallvatna
og nýja sýn á víðáttur him-
insins á tímum geimaldar.
Allar koma myndirnar úr
safni Sverris Sigurðssonar,
sem var mestur stuðnings-
maður Þorvalds og fleiri
Septembermanna.
Samanlögð verk Jóhann-
esar Jóhannessonar (f. 1921)
eru hins vegar gerð á þess-
um áratug, þar ríkir skeifu-
formið, sem hefur verið svo
einkennandi fyrir hann á
síðari árum. Hér gildir yfir-
vegað samræmið á mynd-
fleti og ljóð- og litrænt hryn.
Vatnslitamyndir Guðmundu
Andrésdóttur (f. 1922), flest-
ar frá því um 1980, eru mjög
einkennandi fyrir listakon-
una, sem skapaði sér sér-
stöðu í íslenzkri abstraktlist,
þar sem hún lagði út af orp-
hisma, sem er dregið af Or-
feusi og kemur nafngiftin
frá skáldinu Guillaume
Apollinaire. Einkum eins og
stílbrögðin birtast í verkum
Robert Delaunay og
Frantisek Kupka, auk þess
á Guðmunda olíumálverk á
svipuðum nótum frá 1971.
Kristján Davíðsson (f.
1917) er einhverra hluta
vegna einungis kynntur með
tveimur myndum, önnur frá
1976 en hin án ártals. Hver
á sinn hátt einkennandi fyrir
málarann, opna og þjálfaða
pensilskrift hans.
Það sem helst sækir á
hugann við skoðun þessa
úrtaks, sem telur einungis
sautján verk, er hve frönsk
erfðavenja og þjóðernis-
hroki var lengstum ríkjandi
í íslenzku abstraktmálverki,
einnig það viðhorf ættað frá
Frans, að öll frávik væru af
hinu illa, jaðraði við bilun. Á
norðurslóðum voru menn
full leiðitamir og lengi að
átta sig, en þetta voru
stefnumörk og viðhorf sem
hlutu að leiða til stöðnunar
og íhaldssemi, sem hitti þá
svo óvægast á sjálfum höf-
uðstöðvunum í París. Það
verður þó ekki tekið af
Septembermönnum, að þeir
ruddu byltingarkenndustu
viðhorfum í myndlist tím-
anna braut hér á landi og
hvörfin hatramari en seinna
gerðist. Þurfti ólíkt meiri
kjark og áræði til en hjá
sporgöngumönnunum, hvað
þá nú á tímum er tilbúin ný-
viðhorf flæða yfir heiminn,
og þeir helst fordæmdir
sem ekki ganga í takt, eru
innvígðir.
Er minnst til umræðu
hér, en óneitanlega er slá-
andi hve árin hafa gert
þennan vinnumáta sígildan,
og hve stílbrögðin í sjálfu
sér hreyfa lítið við mönnum
miðað við fyrri tíma við-
brögð, hafa samlagast öid-
inni. Fordómarnir að mestu
horfnir, þannig að málverk-
in vekja annars konar og
dýpri kenndir, en hafa á
engan hátt misst gildi sitt
né vægi, nema að síður sé.
Þetta er falleg sýning og
framtakið lofsvert, mynd-
verkin falla vel að safninu
og einkar athyglisvert hve
dúkar Þoiwald njóta sín frá-
bærilega í nágrenni við
höggmyndir Sigurjóns, sem
að sjálfsögðu eru hluti af
sýningunni. Hér er væn við-
bót í verkinu, Fótbolta-
menn, frá 1936, sem Guðrún
og Olafur Johnsen gáfu
safninu á síðasta ári.
Uppbyggjandi og gott
fyrir sálina að eiga rólega
stund í þessari vin í borgar-
landinu.
Bragi Ásgeirsson
JÓHANNES Jóhannesson: Á rauðum grunni,
1992, olía á léreft.
GUÐMUNDA Andrésdóttir, Vatnslitamynd,
1979.
KRISTJÁN Davíðsson, Vatnslitamynd, ekkert
ártal.
I
l
í
i:
i
i
I:
L
L
L
I
E
L
t
i
I
í
I
i,
í
i