Morgunblaðið - 08.11.2000, Blaðsíða 14

14 MIÐVIKUDAGUR 8. NÓVEMBER 2000
MORGUNBLAÐIÐ
Sektir við ýmsum umferðarlagabrotum frá 1997
Akstur gegn Of hraður Ölvun við Akstur án
rauðu Ijósi akstur akstur ökuréttinda
Lögreglan 1 Reyk]avík
Sektar fyrir 200
milljónir á árinu
ÚTLIT er fyrir að lögreglan í
Reykjavík leggi á sektir fyrir um 200
milljónir króna á þessu ári en það er
um 40 milljóna króna aukning frá
síðasta ári. Lögreglan hefur þegar á
fyrstu 10 mánuðum ársins stöðvað
fleiri fyrir akstur gegn rauðu ljósi,
hraðakstur og ölvunarakstur en allt
árið í fyrra. Nú þegar hefur lög-
reglan sektað um 1.000 fleiri öku-
menn fyrir akstur gegn rauðu ljósi
og tæplega 600 fleiri hafa verið sekt-
aðir fyrir ölvunarakstur samkvæmt
upplýsingum frá lögreglunni í
Reykjavík.
Sektir við þessum brotum eru yf-
irleitt háar. Algengar sektir við ölv-
unarakstri eru t.a.m. á bilinu 30-
60.000 kr. Lögreglan í Reykjavík
setti sér þau markmið í upphafi sum-
ars að fylgjast grannt með ölvunar-
akstri, hraðakstri, akstri gegn rauðu
ljósi og akstri án ökuréttinda. I
greinargerð Sólmundar Más Jóns-
sonar, framkvæmdastjóra lög-
reglunnar í Reykjavík, sem birtist á
lögregluvefnum fyrir skömmu, segir
að aukið eftirlit með þessum brotum
muni skila verulega aukinni fjárhæð
í ríkissjóð þegar sektirnar verða inn-
heimtar. í fyrra var sektarálagning
160 m.kr. en verður líklega 200 m.kr.
á þessu ári.
Vararefsing er fangelsisvist
Langstærstur hluti sekta við um-
ferðarlagabrotum er greiddur á rétt-
um tíma og fer því ekki fyrir dóm.
Dómssektir eru hinsvegar þyngri í
innheimtu. Þegar hefðbundnar inn-
heimtuaðgerðir duga ekki til þarf að
grípa til vararefsingar, þ.e.a.s. fang-
elsisvistar. I júlí, ágúst og september
sótti lögreglan 151 einstakling heim
til að færa viðkomandi í fangaklefa.
Þegar til kom greiddu 142 þeirra
sektir sínar en níu sátu sektina af
sér. Skuldarar geta þó ekki valið að
sitja af sér sektir því áður en tO vara-
refsingar kemur er fjárhagsstaða
skuldarans athuguð og krafist fjár-
náms ef ástæða þykir tO.
Meirihluti andvigur
einkavæðingu RUV
MEIRIHLUTI þeiiTa sem tóku þátt
í könnun PricewaterhouseCoopers
eru andvígir því að einkavæða Ríkis-
útvarpið. Meirihluti þeirra sem töldu
að einkavæða ætti fyrirtækið var
þeirrar skoðunar að gera ætti RÚV
að almenningshlutafélagi.
I könnuninni töldu 53% þátttak-
enda að ekki ætti að einkavæða RÚV
en 36% töldu að einkavæða ætti fyr-
irtækið. 54,3% karla eru á móti
einkavæðingu en 53% kvenna. Hins
vegar eru tæp 39% karla með einka-
væðingu og tæp 34% kvenna, sem er
marktækur munur.
Þá kom einnig fram marktækur
munur á aldurshópum. Tæplega 43%
fólks í aldurshópnum 18-29 ára töldu
að ekki ætti að einkavæða RÚV en
rúm 52% fólks á aldrinum 30-49 ára
og rúmlega 65% fólks í aldurshópn-
um 50-75 ára töldu að ekki ætti að
einkavæða fyrirtækið. Ekki var
marktækur munur á svörum fólks
eftir búsetu og tekjum.
Tæplega 77% þeirra sem telja að
einkavæða eigi RÚV vdja að það
verði gert að almenningshlutafélagi,
rúm 10% telja að ekki eigi að gera
stíkt og 13% taka ekki afstöðu.

FRÉTTIR
Hugmyndir um niðurfellingu friðunar í Surtsey
Ferðamennska myndi
rýra gildi eyjunnar
RÁÐSTEFNA um framtíð byggð-
ar í Vestmanneyjum, Eyjar 2010,
fdr fram fyrir nokkru en ráð-
stefnunni var ætlað að vera
umræðugrundvöllur ungra Vest-
mannaeyinga um stöðu og fram-
tíð heimabyggðarinnar. Eins og
kom fram í Morgunblaðinu í gær
var hugmyndum um að afnema
að hluta eða öllu friðun Surtseyj-
ar varpað fram á ráðstefnunni,
þar sem eyjan væri einstök og
hefði því mikið aðdráttarafl fyrir
ferðamenn. Surtsey, sem myndað-
ist í eldgosi árið 1963, er friðuð
samkvæmt náttúruverndarlögum
og fer Surtseyjarfélagið með um-
sjún með eynni og skipuleggur
ferðir visindamanna þangað.
Sturla Friðriksson, formaður
Surtseyjarfélagsins, sagðist telja
það miður ef þessar hugmyndir
næðu fram að ganga þar sem eyj-
an væri meðal annars áhugaverð
vegna þeirra vísindarannsókna
sem þar fara fram. Sturla sagði
að um leið og ferðamönnum yrði
hleypt í hópum í eyjuna myndi
þetta gildi hennar liverfa, „og
spilla um leið rannsóknum á líf-
ríki eyjunnar.“
Framsýni að
friða eyjuna
Borgþór Magnússon, líffræð-
ingur hjá Rannsóknastofnun land-
búnaðarins, hefur farið í rann-
sóknarferðir út í Surtsey allt frá
árinu 1975. Þar hefur markvisst
verið lögð stund á rannsóknar-
störf á landnámi gróðurs og
framvindu lífríkis og jarðvegs.
Borgþór segir eyjuna hingað til
hafa verið opna þeim sem sækjast
eftir því að skoða hana, aðeins
hafi þurft leyfí frá Surtseyjarfé-
laginu. Þannig hafi vísindamenn
og blaðamenn ásamt fleirum hlot-
ið tækifæri til að skoða þetta
náttúruundur og bera fréttir af
því víða um heim.
„Það var því mikil framsýni á
sinum tíma að friða eyna og sjá
til þess að þar gæti náttúran far-
ið sinn gang án mikilla inngripa
frá manninum. I Surtsey hefur
verið skráð merkileg saga sem er
orðin þekkt bæði hérlendis og er-
lendis," sagði Borgþór í samtali
við Morgunblaðið. Hann sagði
það einnig skiljanlegt að Vest-
mannaeyingar teldu eyjuna
áhugaverða fyrir ferðamenn en
erfitt yrði að koma ferðamennsku
við á eyjunni án þess að grípa inn
í friðunina og þá náttúrufram-
svindu sem þar hefur átt sér stað.
„Það er hagur Vestmannaeyinga
og landsmanna allra að ástandið
fái að vera lítið breytt áfram,“
sagði hann. „Aðstæður í eynni
eru heldur ekki hagstæðar fyrir
skipulagða ferðamennsku þar
sem ekki er hægt að fara í land í
eyna nema þegar sjólag er gott
og lendingin oftast nær mjög erf-
ið. Ef veður breyttist skyndilega
gæti því hópur ferðamanna orðið
innlyksa í eynni, þetta útheimtir
því að þar yrði að vera einhver
aðstaða fyrir ferðamenn. Því tel
ég að það væri fyrir bestu að
Surtsey fengi áfram að njóta frið-
unar og framsýni fyrir komandi
kynslóðir og þeirrar einstæðni
sem þar er.“
Morgunblaðið/Þorkell
Útselskópur í Surtsey. Það var mikil framsýni á sínum tíma að friða
eyna og sjá til þess að þar gæti náttúran farið sinn gang án mikilla inn-
gripa frá manninum, segir Borgþór Magnússon, líffræðingur.
Hæstiréttur hafnar kröfu dánarbús um að eignarhluti manns í Brunabótafélagi íslands erfíst
HÆSTIRÉTTUR hefur hafnað
kröfu dánarbús um að eignarhlutur
manns í Eignarhaldsfélaginu Bruna-
bótafélag Islands færist til erfingja
hans. Rétturinn segir að samkvæmt
lögum um Brunabótafélagið hafi
eignarréttindi félagsmanna verið
óvirk og óviss og ekki unnt að fram-
selja þau. Réttindin erfðust ekki,
enda hafi þau verið takmörkuð við þá
eina, sem höfðu viðskipti við félagið á
hverjum tíma.
Hæstiréttur bendir á, að í lögum
um Brunabótafélag íslands, síðast
lögum 9/1955, hafi engin ákvæði ver-
ið um slit félagsins. Löggjafinn einn
hafi getað tekið ákvörðun um slíkt.
Ef lögin hefðu verið felld úr gildi án
ákvæða um aðrar ráðstafanir hefði
það jafngilt félagsslitum, eignarráð
félagsmanna orðið virk og eignir fé-
lagsins komið til skipta milli þeirra.
„Löggjafmn kaus hins vegar í ljósi
nýrra viðhorfa að breyta félaginu í
eignarhaldsfélag og ákvað jafnframt
að það hætti beinni vátrygginga-
starfsemi, sbr. 1. gr. laga nr. 68/1994.
Sú grundvallarbreyting varð þannig
Eignarhluti fellur
niður við andlát
með lögunum að Brunabótafélagið
hætti að vera gagnkvæmt trygginga-
félag, en varð eignarhaldsfélag,"
segir Hæstiréttur.
I nýju lögunum var kveðið á um að
eignarréttindin væru óvirk nema til
slita á félaginu kæmi, en færí svo
fengju sameigendur greiðslu af eign-
um þess með tilteknum hætti. Jafn-
framt sögðu lögin að eignarréttindi
féllu til sameignarsjóðs félagsins við
andlát sameiganda eða þegar lögað-
ilar væru ekki lengur skráðir.
Hæstiréttur segir að löggjafanum
hafi verið þessi breyting heimil, enda
hafi tilhögun á eignarráðum sameig-
enda Eignarhaldsfélagsins Bruna-
_ Jaótafélag.íslandsiaðalatriðum verið
hin sama og áður gilti hjá Bruna-
bótafélagi íslands. I ákvæðum lag-
anna frá 1994 hefði ekki falist skerð-
ing á réttindum sameigenda frá því
sem áður var. Akvæðin næðu og
jafnt til þeirra allra. Þau hvíldu á
eðlilegum og málefnalegum grunni
og löggjafinn hefði ekki hafa farið út
fyrir stjómskipulegar heimildir sín-
ar.
Breytingin ígildi
slita á félaginu
Málið dæmdu hæstaréttardómar-
arnir Garðar Gíslason, Guðrún Er-
lendsdóttir, Haraldur Henrysson,
Hjörtur Torfason og Pétur Kr. Haf-
stein. Hjörtur skilaði sératkvæði,
þar sem segir að þegar ákveðið hafi
verið að Brunabótafélagið skyldi
hætta beinni vátryggingastarfsemi,
hafi verið numinn brott sá grundvöll-
ur, er skipulag þess sem gagnkvæms
vátryggingarfélags var á reist, og
skorið á þau tengsl manna við starf-
semi, er ráðið höfðu aðild að félag-
inu. Ákvörðun um framhald á starf-
semi í öðrum tilgangi hafi verið ígildi
slita á félaginu.
Hjörtur segir löggjafanum hafa
verið heimilt að ákveða, að eignum
félagsins yrði ekki skipt upp þegar í
stað, og að tiltekið framhald yrði á
rekstri þeirra og forsjá. Einnig hafi
verið heimilt að ákveða, að þeir
tryggingartakar hjá félaginu, er tal-
ist gætu félagsmenn, væru ekki einir
eigendur að öllu því eigin fé, sem fé-
lagið hafði yfir að ráða. Hefði ótví-
rætt verið heimilt að ákvarða þeim
sveitarfélögum, sem störfuðu með
félaginu og fóru í raun með stjórn
þess, tiltekinn og verulegan eignar-
hlut í eiginfénu eða félaginu sjálfu,
meðal annars af þeirri ástæðu, að
sveitarfélögunum hafði lögum sam-
kvæmt verið ætluð hlutdeild í ágóða
af starfseminni. „Þetta var ekki gert,
heldur var svo um búið, að allar eign-
ir félagsins gætu með tímanum fallið
til sveitarfélaganna, eftir því, hve-
nær ákvörðun yrði tekin um slit þess
fyrir atbeina þeirra sjálfra," segir
Hjörtur og vísar til þess að hlutir
einstakra manna í félaginu skyldu
vera persónubundnir og ekki ganga
að erfðum eftir þeirra dag, og hlutir
lögaðila, annarra en sveitarfélaga,
falla niður með hliðstæðum hætti,
þegar tilveru þeirra lyki. „Þetta fór
þó ekki aðeins í bága við hagsmuni
félagsaðilanna sjálfra, heldur einnig
lánardrottna þeirra og erfingja að
lögum."
L
I