Dagblaðið Vísir - DV - 07.04.1984, Blaðsíða 22

Dagblaðið Vísir - DV - 07.04.1984, Blaðsíða 22
22 DV.LAUGARDAGUR7. APR1L1984. Guðsteinn Þengilsson læknir: Jlætist við þær teg- uiulir sem fyrir eru þunguöum konum þar eð liklegt er aö þær grípi frekar til öls en sterkari vina. Sbr. einnig þaö sem bent var á um hættuna vegna sídrykkj u öls og léttra vína. 8) ölstofum mundi veröa komiö upp á ööru hverju götuhorni og ef aö líkum lætur myndu menn rorra þar fram á rauöar nætur virka daga sem helga. Þótt áfenga öliö og sala þess væru í orði kveönu bundin ÁTVR fengjust áreiöanlega undan- þágur og ótakmörkuð leyfi fyrir ölsalana, alveg eins og átt hefur sér staö með matstofurnar og léttu vmin. 9) Það er rangt að sterk vín valdi fremur drykkjusýki en léttari. Heildarmagnið ræður ferðinni. Hér á landi eru menn fyrr teknir til meðferðar en víðast hvar annars staðar. Skv. breskum heimildum eru 2/3 af drykkjusjúklingum i Bretlahdi fyrst og fremst ölneyt- endur. ég að þurf i annaðhvort hina hörðu 1 mannhatarans eða hina veiku vímuefnaneytandans nema þá algert skilningslcy si komi til. Guðsteinn Þengilsson Það eru margar og veigamiklar ástæður fyrir því að sterkt öl sé ekki veitt né selt á Islandi. Þessar vil ég telja helstar: 1) Reynsla annarra þjóöa bendir til þess að þegar fariö er að selja áfengi í nýju formi bætist það við þær tegundir sem fyrir eru en kemur ekki í staöinn fyrir þær. Skýrasta dæmið um slíkt gerðist þegar bjórinn flæddi yfir Grænlend- inga. Fjöldi sjúkdóma fylgdi í kjöl- farið. 2) Það má búast viö því að miklu erfið- ara yrði að stemma stigu við því að unglingar neyttu öls sem vímugjaf a og fíknin næði til æ yngri aldurs- hopa. 3) Hættan á þvi aö vírnan sem leiðir af neyslu sterks öls leiði unglinga út í neyslu enn sterkari og hættulegri vímuefna eykst stórlega. Vimuefni ólíkrar tegundar verða enn hættu- legri sé þeirra neytt samtímis. Mikil bjórlönd eins og Danmörk og Holland hafa einnig reynst mið- stöðvar fyrir eiturefni og dreifingu þeirra. 4) Þar sem öl og létt vín eru til sölu er þessara vímuefna neytt miklu stööugar en sterkra vína, þ.e. þessar tegundir stuöla að sídrykkju. Fólk fer að verða meir og meir undir áhrifum vímu við vinnu sína. Heildarmagn þess áfengis sem neytt er eykst. 5) Það hefur verið sýnt fram á meö samanburði milli tímabila og landa að þaö tjón sem veröur af áfengis- neyslu eykst í réttu hlutfalli við aukningu drykkjunnar í öðru veldi. 6) Sídrykkja, sem verður helst við neyslu bjórs og léttra vína, er talin stuðla fremur aö lifrarsjúkdómum (cirrosis hepatis) en neysla sterkari víntegunda sem oftast fer fram í „túrum". 7) Sterkt öl yrði til þess að auka stór- lega hættuna á fósturskaða hjá.. „Öl er nefnt hér svo oft og í svo. mörgum samböndum og ölgerðar. svo oft getið að það hlýtur aö hafa verið all- mjög drukkið hér sem annars staðar í Norður-Evrópu," segir Guðbrandur Jónsson meöal annars í grein sem hann nefnir Ölgerð og er í Iönsögu Is- lands, öðru bindi. Guðbrandursegiraö kornrækt, sem er skilyrði fyrir inn- lendri ölgerð, muni hafa haldist eitt- hvaöframásextánduöld. Hannbend- ir á aö allflest ísíensk orð, sem að áfengisnautn lúta, séu miðuð við öl. ölvaður, ofurölvi, ölóöur, ölreifur, öl- drukkinn, ölteiti og ölföng svo að eitt- hvaðsénefnt. „Ölogframleiðslaþess hefur því beinlínis talað sig inn í ís- lenskt þjóðlíf," segir hann. Nokkrar heimildir eru um öl- drykkju og ölgerð fyrr á öldum. Guö- brandur tínir til dæmis úr íslensku f ornbréfasafni þar sem kemur fram að biskupar tilskilja sér það þegar þeir fara í vísitasiu að öl sé haft til reiðu fyrir þá og sveina þeirra. I ölkofra þætti stendur að hann ,,hafði þá iðju at gera öl á þingum til f jár sér, en af peiri iðn varð hann brátt nákunnugr öllu stórmenni, því að þeir keyptu mest mungát. Var þá, sem oft vill verða at mungátin er misjafnt vinsæl og svo þeir er seldu". Guðbrandur dregur þá ályktun af þessu og ýmsu öðru að „Aö líkindum mun af þessum sökum hafa orðið allsvallsamt á þingum ekki síst á Alþingi, og drykkjuskapur hafa orðið fram úr hófi mikill þar." Guðbrandur segir að upp úr siðaskiptum hafi allur almenningur smám saman hætt ölgerð „en hvenær það lagðist niður veit eng- VJuöbrandur segir að alltaf hafi ver- ið flutt inn öl frá útlöndum og hafi þaö venjulega verið kallaö bjór andstætt ís- lenska ölinu. Arni Björnsson þjóð- háttafræðingur gerir skemmtilega at- hugasemd við innflutning á bjór til landsins. Hann segir að þegar einok- unarverslun hafi verið að byrja og Danir að sölsa undir sig verslun við Is- lendinga hafi verið gefnar út tilskipan- ir frá Danakonungi um að Islendingar ættu „Aleinasta að drekka heiöarlegt danskt ÖL " Þegar Þjóðverjar hafi ver- ið reknir í burtu og einokunin haf i tekið við hafi brennivín komiö i staö öLs. Astæðan hafi verið einföld. Það hefði verið hægt að flytja meira magn af vín- anda sem brennivin en í ölformi. Það hafi því verið praktískt atriði að flytja inn brennivin i stað öls. „Og kannski auðveldara að gera kallana vitlausa af því," bætir Árni við. Kannski má rekja brennivinsnotkun Islendinga allt aftur til einokuna rinnar. v3 uðbrandur Jónsson segir að þegar farið hafi verið að reka bakstur sem iðju og síðar sem iðn hér á landi meö myndun kaupstaða hafi verið notað öl- ger til að lyfta með brauðdeiginu og hafi það verið gert til 1900 er pressuger hafi verið tekið til notkunar. Öll bök- unarhus í þá daga hafi því einnig bruggað öl. Sum þeirra höfðu nokkrar tekjur af því. Fleiri voru þeir sem stunduðu bruggun öls á nítjándu öld. /\rið 1901 var 2,25% Iögfest sem há- mark þess rúmmáls - vínanda sem mætti vera í öli. Þaö hafa því verið þessar reglur sem Sanitas, sem stofnaö var 1905, og einnig ölgerð Egils SkaHa- grimssonar, sem stofnuð var 1913, mið- uðu framleiðslu sína við. Síðast á árinu 1940 voru gefin út bráðabirgðalög sem heimiluöu fram- leiðslu á öli meö meira áfengismagni en 2,25% og var það selt til breska setu- liðsins. Sú framleiðsla hélt áfram til 1978. Þá varð hlé á innlendu fram- leiðslunniti!1982. ¦ rá 1901 er því bjórf ramleiðsla hér á landi takmörkuð viö bjór undir 2,25% að styrkleika. Þessi bjór hverfur svo af markaðnum ásamt öörum fljótandi vímugjöfum með bannlógunum sem tóku gildi 1915. Landið er svo áfengis- laust með öllu — fyrir utan einhverja einkaframleioslu — fram til ársins 1922 er undanþága er gerð frá banninu og heimilaöur innflutningur á léttum vín- um frá Spáni allt að 21% að styrkleika. Upp úr 1930 fóru aö heyrast æ há- værari raddir um að aflétta bæri vín- banninu og 1932 fluttu þingmennirnir Jón Auðunn Jónsson, Bergur Jónsson, Lárus Helgason, Olafur Thors og Jónas Þorbergsson frumvarp til nýrra áfengislaga. Tilgangur frumvarps- ins var að koma á svipaöri skipan á bruggun, sölu og meöferö áfengis og var á fy rsta tug aldarinnar. Flutningsmenn töldu rétt að hafa sériög um tilbúning, sölu og veitingar áfengs öls, ef tilbúningur þess yrði heimilaður. Frumvarpi þessu var vís- að til annarrar umræðu í neðri deild meö 14:5 atkvæðum og til allsherjar- nefndar. Nefndarálitið kom ekki og frumvarpið var ekki tekið aftur á dag- skrá. Bannlögin frá 1915 voru svo borin undir þjóðaratkvæði 21. október 1933 og samþykkti meirihluti kjósenda, eða 58 prósent, aðnema þau úr gildi. I framhaldi af þessu var samin ný áf engislögg jöf og enn á ný kom b jórinn til umræðu. Halldór Kristjánsson frá Kirkjubóli segir að tvísýnt hafi verið um afstöðu þingmanna til málsins þangað til Vilmundur Jónsson þá- verandi landlæknir flutti mál sitt. „Það má segja að Vilmundur hafi drepið málið með skeleggri ræðu sinni," segir Halldór. En þrátt fyrir góða og kjamyrta ræðu tókst Vilmundi ekki að drepa bjórmálið um alla eilíf ð. 1i 1947 kom f ram á þingi f rumvarp um ölgerð og sölumeðferð öls. Flutnings- menn voru þeir Sigurður Bjarnason, Steingrimur Steinþórsson og Sigurður E. Hlíðar. Tilgangur frumvarpsins var aö draga úr neyslu á sterkum drykkj- um og afla rfkissjóöi tekna til fram- kvæmda í aðkallandi menningarmál- um. Frumvarpið gerði ráð fyrir að mesti leyfilegi styrkleiki áfengs öls yrði 4% af áfengi að vikt. Frumvarp-

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.