Dagblaðið Vísir - DV - 31.05.1986, Blaðsíða 24

24
DV. LAUGARDAGUR 31.MAÍ 1986.
Erlend bóksjá
Erlend bóksjá
Erlend bóksjá
Erlend bóksjá
■á
r’Á
KKNNETH EAMAUGH
*•<*«, - 'if *s* »■
m ipvE
I ástarleit
MR. LOVE.
Höfundur: Kenneth Eastaugh.
Methuen, 1986.
Donald Lovelace er garðyrkju-
maður á miðjum aldri sem alltaf
hefur látið fara lítið fyrir sér. Hann
hefur aldrei tekið þátt í frama- og
Hfsþægindakapphlaupinu eigin-
konu sinni og uppkomnum börnum
til mikillar hrellingar. í augum
flestra sem umgangast hann, jafnt
á vinnustað sem heimili, er hann
algjört núll.
Donald lætur lífið í umferðar-
slysi. Það vekur nokkra furðu að
með honum í bílnum er ung og lag-
leg stúlka. En fyrst kastar tólfun-
um þegar útförin fer fram. Börn
hans tvö hafa ekki fyrir því að
mæta þar en hins vegar koma
þangað tólf sorgmæddar konur á
ýmsum aldri, konur sem eiginkona
Donalds kannast ekkert við. Þetta
vekur feiknaathygli og skrifað er í
blöðin um þennan hægláta mann
sem hafi lifað margföldu lífi og átt
tólf ástkonur!
En það er ekki allt sem Sýnist.
Höfundurinn afhjúpar leyndar- j
dóminn um leit Donalds að ástinni j
í þessari skemmtilegu og mann-
eskjulegu sögu, sem er byggð á j
handriti Eastaughs að samnefndri J
kvikmynd.
-----------------------------j
I
Minnisháski
DANGER: MEMORY!
Höfundur: Arthur Miller.
Methuen, 1986.
Þessi litla bók hefur að geyma tvo
nýja einþáttunga eftir helsta núlif-
andi leikritaskáld Bandaríkjanna,
Arthur Miller. Þeir eiga það sam-
eiginlegt að fjalla um minnið, þann
skrítna fugl, og hvemig dýpstu
svarthol þess geyma það sem við
viljum ekki muna.
Annars eru einþáttungarnir, sem
frumsýndir eru á þessu ár, gjörólík-
ir.
Sá fyrri, I Can’t Remember Anyt-
hing, er ljúfsárt samspil tveggja
gamalla vina, Leo og Leonoru, sem
hittast eina kvöldstund sem oftar.
Leo er umhugað um að vinkonan
gleymi því ekki þegar þar að kemur
að hringja í rannsóknarstofnun,
sem á að fá líffæri hans til með-
ferðar, en mesta kvöl Leonoru, sem
bíður óþolinmóð eftir því sem koma
skal, er að vera orðin öllum gangs-
laus.
Síðari einþáttungurinn, Clara, er
harðneskjulegri. Þar rekur lögre-
glufulltrúi gamir úr föður myrtrar
stúlku, sem gefur leikritinu nafn.
Miller spyrðir þar listilega saman
fortíð og nútíð er lögreglumaður-
inn knýr föðurinn til að ritja upp
bældar tilfinningar og muna um
leið nafn hins líklega morðingja,
elskhuga dótturinnar.
Lögmál Murphys
eða hvers vegna allt mun fara úrskeiðis
MURPHY’S LAW COMPLETE.
Höfundur: Arthur Bloch.
Methuen, 1986.
Grundvallarlögmál það sem
könnt er við Murphy er einfalt: „Ef
eitthvað getur farið úrskeiðis þá
muti svo fara.“
Hver var svo þessi bjartsýnis-
maður, Murphy? Eftir því sem best
er vitað var höfundur lögmálsins
bandarískur verkfræðingur. Þegar
hann vann við rannsóknir hjá fyr-
irtæki í Bandaríkjunum árið 1949
gekk ein tilraunin illa vegna þess
að maður nokkur tengdi alltaf víra
rangt saman. Murphy varð illur
vegna þessa og sagði stundarhátt
um manngarminn: „Ef hægt er að
gera þetta vitlaust mun hann gera
það.“ Samstarfsmaður einn gaf
yfirlýsingunni þegar í stað nafn-
giftina Murphy-lögmálið.
Margir hafa orðið til þess að auka
við þetta lögmál og útfæra. Arthur
Bloch hefur safnað því öllu saman
í þrjár bækur sem hér birtast í
einni. Hann hefur einnig leitað í
skjóðu annarra höfunda. Hér má
þannig lesa kjarnann úr lögmálum
Peters og Parkinsons og margra
fleiri.
Sumt af því sem hér birtist eru
skemmtilegir orðaleikir eða
hnyttnar athugasemdir, en margar
fullyrðingarnar endurspegla sann-
leikskorn úr hversdagslífinu.
Til dæmis þessi sannindi um
fundahöld: „Ef vandamál leiðir til
margra funda verða fundirnir að
lokum mikilvægari en vandamál-
ið.“
Eða eftirfarandi lögmál um
banka: „Til þess að fá lán þarftu
fyrst að sanna að þú þurfir ekki á
því að halda.“
Ætli ýmsir sem hafa keypt nýtt
tæki megi ekki taka til sín eftirfar-
andi ráðleggingu: „Þegar allt
annað bregst skaltu lesa leiðbein-
ingarnar."
Starfsmenn fyrirtækja og stofn-
ana fá vænan skammt í þessari
bók. Lögmál Conway er gott dæmi
þar um: „í sérhverju fyrirtæki er
alltaf einhver sem veit hvað er að
gerast. Þann mann verður að
reka.“
Og eftirfarandi um vanda starfs-
manna: „Hversu mikið sem þú gerir
er það aldrei nóg.“
Sérfræðingarnir fá einnig sitt.
Dæmi: „Sérfræðingur er maður
sem veit meira og meira um minna
og minna þar til hann veit allt sem
hægt er að vita um ekki neitt.“
Vafalaust leynist sannleikskorn
í Clarke-lögmálinu: „Sérhver bylt-
ingarkennd hugmynd kallar á þrjú
stig viðbragða sem best verður lýst
með þessum þremur setningum:
1. Þetta er ógerlegt - hættu að
sóa tíma mínum.
2. Þetta er gerlegt en ekki þess
virði að framkvæma það.
3. Ég sagði alltaf að þetta væri
góð hugmynd."
Murphyistar eru ekki beinlínis
uppfullir af trú á það góða í mann-
inum. Dæmi: „Það er mannlegt að
gera mistök og enn mannlegra
að kenna öðrum um.“
Jones-lögmálið tekur á hliðstæð-
um þætti manneðlisins: „Sá sem
getur brosað þegar eitthvað fer
úrskeiðis hefur áttað sig á því
hverjum hann getur kennt um.“
Það verður ekki sagt að Murp-
hyistar séu bjartsýnir þótt því sé
reyndar haldið fram í einni fullyrð-
ingunni í bókinni að Murphy hafi
verið bjartsýnismaður. „Ekkert er
svo slæmt að það geti ekki versn-
að,“ segir hér. Og Pardo nokkur
hefur þetta að segja um lífsins
gæði: „Allt það sem gott er í lífinu
er annaðhvort ólöglegt, siðlaust
eða fitandi.“
Það er ótrúlegt hversu margir
hafa stundað þá heilaleikfimi að
búa til nýjar og nýjar kennisetn-
ingar sem eiga ættir að rekja til
upphaflega Murphy-lögmálsins.
Um það vísast til þessa upplífgandi
rits nema hvað rétt er að minna
hér í lokin á lykilhugsun Murphy-
heimspekinnar: „Brostu - morgun-
dagurinn verður ennþá verri!"
Ástkona Vitu
I
VIOLET TREFUSIS. A BIOGRAPHY.
Höfundar: Philippe Jullian og John
Phillips.
Methuen. 1986.
Þeir sem á annað borð kannast
við nafn Violet Trefusis minnast
hennar líklega eingöngu vegna
ástríðuþrungins ástarsambands
hennar við Vitu Sackville-West.
Hver er nú það? kann einhver að
spyrja. Jú, Vita var rithöfundur,
gift þekktum breskum diplómata,
Sir Harold Nicolson. Hún skrifaði
sjálf opinskáa frásögn um ástar-
samband sitt og Violet en birti
hvergi. Sonur hennar, Nigel, fann
handritið eftir lát hennar og kom
því á þrykk í bókinni Portrait of a
Marriage sem vakti gífurlega at-
hygli á síðasta áratug. Ritverk Vitu
eru þó ekki víða lesin í dag. Hún
er miklu fremur kunn meðal bók-
menntaáhugafólks sem fyrirmynd-
in að Orlando í samnefndri
skáldsögu Virginiu Woolf.
Violet var skilgetið afkæmi þeirr-
ar bresku aðalsstéttar sem nú er
að verulegu leyti horfin. Móðir
hennar, Alice Keppel, var um langt
árabil ástkona Eðvarðs sjöunda
Englandskonungs. Það opnaði
Violet dyr samkvæmislífsins þar
sem hún kunni alltaf svo vel við
sig. Eftir hneykslið sem samband
hennar við Vitu olli - en þær flúðu
um tíma saman frá eiginmönnum
sínum til meginlands Evrópu -
dvaldi hún lengst af í Frakklandi
og á Ítalíu í félagsskap aðalsfólks
af ólíku tagi og áhrifamanna í
stjórnmálum og listum. Hún hélt
„salon" í París, átti marga elsk-
huga og komst í kynni við ýmsa
helstu stjórnmálamenn og lista-
menn aldarinnar - til dæmis svo
ólíka menn sem Proust og Mussol-
ini. Hún vakti hvarvetna athygli -
á yngri árum fyrir framkomu og
fegurð en einkum fyrir sérkenni-
legheit þegar líða tók á ævina.
Þótt vissulega sé forvitnilegt að
lesa um lif Violet eftir að ástarmál-
um hennar og Vitu lauk, svona
ekki ósvipað og það er notalegt að
virða fyrir sér suðræna skrautfugla
stundarkorn, eru það þó þessi
ástríðuþrungnu ár þeirra í kringum
fyrri heimsstyrjöldina sem gerir
sögu hennar áhugaverða. Þá er
hún gagntekin af sterkum tilfinn-
ingum og hugfangin af draumum
um líf þar sem aðeins tvennt skipt-
ir máli: ástin og fegurðin.
Birt eru í bókinni bréf sem Violet
skrifaði til vinkonu sinnar, sum af
tilfinningaeldi æskuástarinnar.
Það lifði reyndar enn í þeim glæð-
um áratugum síðar þegar þær
Violet og Vita hittust á ný.
Ævisagan er skrifuð af samúð og
vinarþeli. Hún fyllir út í þá mynd
sem gefin er í ágætri ævisögu Vitu
Sackville-West eftir Victoriu
Glendinning og bætir þar við
nokkrum dráttum.
i PHH.IPPE JLAliAN & JOHN PW.UPS
BiOGRAPHY
e-XMGXfd ^CjKHí WfTU
y-?A vocvlií WIÍT

Metsölulistar - pappírskiljur BANDARÍKIN
1. Barbara Taylor Bradford:

HOLD THE DREAM. 2. Mary Higgins Clark: STILLWATCH.

DANMÖRK 3. Colleen McCullough: A CREED FOR THE THIRD
MILLENNIUM. 4. Michael Korda:
1. Fay Weldon: QUEENIE.
VENINDER (1). 5. Larry Niven og Jerry
2. Isabel Allende: Pournelle: FOOTFALL.
ÁNDERNES HUS (2). 6. Dana Fuller Ross:
3. Karen Blixen: TENNESSEE!
DEN AFRIKANSKE FARM (3). 7. Alice Walker:
4. Alice Walker: THE COLOR PURPLE.
FARVEN LILLA (6). 8. Danielle Steel:
5. Judith Thurman: FAMILY ALBUM.
KAREN BLIXEN. (4). 9. Shiriee Busbee:
6. Karen Blixen: THE SPANISH ROSE.
BREVE FRA AFRIKA (7). lO.Janelle Taylor:
7. Carsten Jensen: MOONDUST AND MADNESS.
SJÆLEN SIDDER I 0JET (5). 8. Mario Puzo: Rit almenns eðlis:
SICILIANEREN (10). 1. Isak Dinesen (Karen Blixen):
9. Frans Lasson og Clara Selborn: KAREN BLIXEN (8). 10. Karen Blixen: SYV FANTASTISKE FORTÆLLINGER 0)- OUT OF AFRICA AND SHADOWS ON THE GRASS. 2. B.D. Hyman: MY MOTHER’S KEEPER. 3. M. Scott Peck:
THE ROAD LESS TRAVELED.
(Tölur innan sviga tákna röö viðkomandi 4. Leo F. Buscaglia:
bókar á listanum vikuna á undan. Byggt LOVING EACH OTHER.
á Politiken Söndag). (Byggt á New York Tlmes Book Review.)

Umsjón: Elías Snæland Jónsson
Skyndibylting
GRANTA 18.
Ritstjórl: Bill Buford.
Granta Publications og Penguin Books,
1986.
Enn kemur Granta ánægjulega á
óvart. Að þessu sinni með óvenju
magnaðri frásögn af valdaskiptun-
um á Filippseyjum eftir þekktan
breskan blaðamann, ljóðskáldið
James Fenton. Hann hefur hæfi-
leika til að vera á réttum stöðum
á örlagastundum: í Kambódíu á
tímum blóðbaðsins þar, í Saigon
þegar borgin var að falla í hendur
skæruliða og nú á Filippseyjum
þegar Markos hraktist frá völdum.
Fenton sýnir ástand mála á
Filippseyjum frá ólíkum hliðum.
Hann ræðir jafnt við háttsetta
stjórnmálamenn og hershöfðingja
sem fátæklingana á öskuhaugum
Manilaborgar. Hann heimsækir
bækistöðvar skæruliða kommún-
ista (þar sem allir höfðu séð
Rambo), fylgist með kosningas-
vindlinu og er með þeim fyrstu inn
í höll Markosar eftir flótta hans
(kemst inn í einkaíbúð Markosar-
hjónanna, spilar þar á píanó hins
fallna forseta og nælir sér í hand-
klæði með stöfum Imeldu).
í frásögn sinni nær Fenton að
lýsa hringiðu flókinna atburða svo
ljóslega að lesandanum finnst á
stundum sem hann sé þar staddur
sjálfur. Slíkt er aðeins á færi bestu
blaðamanna.
Spekiorð
ALL TRIVIA
Höfundur: Logan Pearsall Smlth.
Penguln Books, 1986.
„Heilt bókasafn í smækkaðri út-
gáfu.“ Þannig kemst bandaríski
rithöfundurinn Gore Vidal að orði
um þetta safri smáritgerða og spak-
rnæla eftir Logan Pearsall Smith -
Bandaríkjamann sem gerðist
breskur ríkisborgari árið 1913 og
tengdist þeim hópi menningarvita
sem kenndur var við Bloomsbury.
Logan var ákafur unnandi en-
skrar tungu og samdi smásögur og
málfræðirit. En kunnust verka
hans eru þær stuttu en meitluðu
hugleiðingar og spekiorð um lífið
og tilveruná sem hér birtast í heild-
arútgáfu.
„Most people sell their souls, and
live with a good conscience on the
proceeds" er líklega eitt þekktasta
spakmæli Smith. Hér er margt ann-
að sem hittir vel í mark. Sumt er
kannski í háfleygara lagi fyrir jarð-
bundna efasemdarmenn á síðustu
áratugum aldarinnar. Allir hljóta
hins vegar að hrífast af fáguðum
texta og orðgnótt höfundarins, sem
andaðist árið 1946.