Þjóðviljinn - 06.06.1981, Blaðsíða 8

Þjóðviljinn - 06.06.1981, Blaðsíða 8
8 StÐA — WÓÐVILJINN Helgin.6. — 7. juní 19?! sunnudagspistill „Skiptu þér ekki af flokki sem letrar á fána sinn oröið „hags- munir". Stjdrnmálamaður á aö berjast fyrir hugsjón". Þetta er Ur bók sem Regis Debray hefur saman sett og heitir Le Scribe. Þennan mann var Mitterrand, nýkjörinn for- setiFrakklands, að gera einn af rdðgjöfum sínum um utanríkis- mál. Þaö er mjög eftirtektar- vert val. Debray er einn af yngri höföingjum vinstrimennsku i Frakklandi og stendur á fer- tugu. Hann fdr um tvitugt til KUbu og gerðist vinur Castros og Che Guevara. Hann skrifaði bdkina „Byitingin i bylting- unni" árið 1967, hiln fjallaði um byltingarhreyfingar og fram- varðarsveitir hennar. Debray elti Che Guevara til Bólivíu og var handtekinn þar um svipað leyti og Che féll. Hann var dæmduri30ára fangelsi, enátti nógu marga vini um viða veröld til að komast Ur fangelsi 1970. Þá fór hann til Chile að tala við Allende (þau samtöl hafa komiö út á islensku i bókinni „Félagi forseti"). Þekking og gagnrýni Regis Debray hefur kynnst flestum vonum og vonbrigöum vinstrisinna. Hann hefur skrifað eitthvert merkasta rit um bylt- ingar hreyfingar og vinstri- flokka I Rdmönsku Ameriku, Gagnrýni á vopnin (La criuque des armes). Hann hefur fjallað um það, hvernig bæði þeir sem tóku upp vopn (t.d. Tupamaros i Uruguay) og þeir vinstrisinnar sem vopnlausir voru (stuön- ingsmenn AUendes i Chile) biðu ósigur fyrir hervaldi og morð- sveitum sem Bandarikjamenn hafa kennt og þjálfað. Hann skrifaði þá bók ekki f þeirri fiil- mennsku sértrUarmannsins, sem er að „sanna" að allir hafi haft rangt fyrir sér nema hann — heldur i þeirri von, að „já- kvæð gagnrýni" geti komið al- þýðu að haldi. Og svo þeim sem i Evrópu vilja hvorki verða að bráð „pest umbótahyggju né ktíleru vinstrisérvisku" vilja hvorki verða kratar né stofu- kommar af ýmsum gerðum. Lúxusvinstri- mennska Regis Debray hefur lagt á það mikla áherslu að menn megi ekki rugla saman „ystavinstr- inu" I Evrdpu og baráttu gegn heimsvaldastefnu og fasisma i Rdmönsku Ameriku. Hann hef- ur jafnlitlar mætur á þeim sem halda að kjörseðillinn muni frelsa alþyðu Boliviu og þeim sem vilja gripa til vopna I Frakkiandi þvi byltingin sé yfir- vofandi. Þetta eru tveir tíílkir heimar, segir hann i nýlegu við,- taii. Ég hefí alltaf stutt baráttu þriðja heimsins gegn heims- valdastefnu. En mér hefur aldrei fundist að ystavinstrið i Evrtípu (matíistar, guevaraist- ar, trotskistar ofl) séu „ekta". Mér finnst þetta hreyfing sem enga framtið á fyrir'sér, segir Debray. Hann gengur svo langt að likja þessum hópum við lUx- usfyrirbæri i offramleiðsluþjóð- félagi. Hryðjuverka- menn Hann erlika afar Htt hrifinn af hermdárverkaflokkum I Evrópu, terroristum. Hann er um leið trUr þvi viðhorf i slnu að alhæfa ekki um of um pólitiskar hreyfingar. Til dæmis setur hann á sérbás þjóöernissinna- terrorisma, eins og hjá Böskum (ETA) og írum (IRA) — og tel- ur slíkar hreyfingar I sjálfu sér ekki koma vinstristefnu viö. Hann vill Ifka neita RAF (Baad- er-Meinhofhópnum i Vestur- Þýskalandi) og Rauðum sveit- um ítalfu um rétt til að kallast vinstrisinnaðar hreyfingar, jafnvel þdtt þær noti tungutak vinstrisinna. Um þetta segir hann: Vinstrisinni er sá sem leitar „Það er ekki aðeins augljóst að hryðjuverk eru ekki rétta leiðin — það vita allir — heldur og að þau eru stærsta hindrun á framgangi vinstrisinnaþar sem lýðræðisleg réttindi eru I heiðri höfð. Með öðrum oröum: ef að . þessir höpar væru I raun réttri vinstrisinnaðir, þá hefðu þeir hætt. En það hafa þeir ekki gert — vegna þess að þéir eru ekkiá vinstriarmi stjórnmála." Menntamenn ogfrelsi Debray segir hnignun franska kommUnistaflokksins svo mikla orðna, að það sé varla hægt aö tala um aö hann taki lengur þátt I pdlitískri umræðu. Debray þykir þessi hnignun hörmuleg aö jímsu leyti, og segir þennan stóra f lokk I raun og veru á leið til sjálfsmorðs. Hann telur að eina leiðin Ut Ur ógöngum fyrir flokkinn sé „hugrökk stef na inn- an ramma EvrópukommUn- Fróðleiksmolar um Regis Debray isma nálægra landa" — og á þá bersynilega fyrst og fremst við fordæmi ítalskra kommUnista. Debray fjallar einnig um þá áráttu vinstrisinna, að leita sér að einhverri fyrirmynd ein- hverri sósíallskri „Paradls" — stundum I Sovét, stundum hjá Matí eða einhversstaðar ann- arsstaðar. Það er augljds stað- reynd, að þessi lönd eru ekki lengur leiðarstjörnur vinstri- sinna, ekki viðmiöun, og verða það ekki. Og Debray vill ekki skella allri skuldinni á komm- únistaflokka þessara byltíngar- ríkja. Það eru þeir sem þurfa á „Paradís" að halda, þeir sem hafa yfirfært drauma sina á fjarlæg og einatt fátæk lönd, sem hafa sjálfir hrært sér von- brigðasiipuna Byltingarrikin haf a gert ýmislegt merkilegt, ef tekið er tillit til fortiðar þeirra. Þegar menn gagnrýna þann „austræna stísialisma" ættu þeirað hafa sæmilegan skammt af sjálfsgagnryni með i för. Hnignun Paradísar 1 btíkinni Le Scribe, sem fyrr var nefnd, fjallar Debray eink- um um hlutverk menntamanna I stjdrnmálum. Þar fær marx- isminn, eða a.m.k. ákveðnir Árni Bergmann skrífar þættir I honum, á baukinn fyrir að lauma á fjandskap við menntamenn. Debray hefur þá kenningu, að þeir sem telja marxismann hin sönnu visindi um þjdöfe'lagsmál, séu að undir- bUa það, að ekki verði neitt pláss fyrir hugsanir um stjórn- mál, eöa pólitik fyrir hugsandi menn Ef hinn vísindalegi sann- leikurerfundinn: tilhvers erað hafa ptílitík, þing, skoöana- skipti? A hinn bdginn varar Debray vestræna menntamenn við að ofmetnast ekki af þeim mann- réttindum og þvi málfrelsi sem þeir njtíta. Hann minnir þá á það, að það frelsi sem þeir njdta er meðal annars keypt við gifur- legu arðráni á þriöja heiminum. Hann brýnir það og fyrir mönn- um, að þtí það sé ágætt að láta sig varða brot á þeim mannrétt- indum sem menn þekkja sjálfir, þá sé það mikil skammsýni að láta lönd og leiö efnahagslegar forsendurréttinda og réttíeysis. Hann segir I Le Scribe: „Sé maður dæmdur I tveggja ára fangelsi þá er það harmleikur fyrir samvisku heimsins, en hafi tiu þUsundir týnt lifi án dóms og laga, þá er það tala I skyrslu". Sigur vonannnar Það var á dögunum verið að spyrja Regis Debray (I Inform- ation) um kosningasigur Mitt- errands og hvaða kosti vinstri- menn yfir höfuð ættu. Debray svaraði þar um nokk- uð á svipaðan 'hátt og Mitter- rand sjálfur: báðir minna á að úrslit forsetakosninganna sé blatt áfram sigur fyrir lýðræðið i þeim skilningi, að mikill hluti frönsku þjdðarinnar hefur um aldarfjdrðungs skeið verið Uti- lokaður frá pólitiskum áhorfum (vegna valdaeinokunarkerfis þess sem de Gaulle smlðaði og er nUna fyrst að hrynja). Þetta fólk eignast nU mikla von, segir hann. En hann minnir á, að vitaskuld sé ekki um neina bylt- ingu að ræða, heldur fyrst og fremst framfarir I lýðræðisátt — I efnahagslifi, í stjdrn fyrir- tækja, f fjölmiðlun og vfðar. Margskonar vinstrifólk Hann telur að sigur franska sdslalistaforingjans (sem hann sjálfur hefur rekið árdður fyrir siðan I kosningaslagnum 1974) verði örfandi fyrir aðra vinstri- sinna f Evrdpu, og honum þykir það ekki sfst dy'rmætt, að þrtíun- in f Frakklandi nU truflar þá römmu kaldastriðsþrdun sem nU hefur verið I gangi, kemur fleiri sjtínarmiðum að en þeim sem rikja í Moskvu og Wash- ington. Debray þreytist um leið ekki að minna á hinn pdlitiska margbreytileika álfunnar: það eru dlfk vandamál uppi i Norð- ur-Evrópu og Suður-Evrdpu. Það er, segir hann, heldur ekki til nein ein vinstrifylking „Til eru vinstristísialistar og vinstri- kratar. Jafnvel innan Sdslal- istaflokksins franska eru mis- munandi höpar og straumar. Lika i kommUnistaflokkum. Og það eru til kommUnistaflokkar sem ekki Hkjast öðrum flokkum undir sama nafni." Ekki innflutningsfirma Debray hyllir margbreytnina og lýðræðið: „Það er möguleik- inn á öðrum kosti, möguleikinn á vali og umræðu um fyrra val á grundvelli þeirrar reynslu sem safnast hefur". Og framar öllu, segir þessi mdlvinur Che Guev- ara.Allendes og Mitterrands, er nauðsynlegt að þekkja sitt eig- iðland vel, sögu og menningu og vera reiðubUinn að starfa við þær aðstæður sem við mætum. Og hætta með öllu tni á að til séu tilbUin mynstur fyrir sdsial- isma: „sdsíalisminn er ekki innflutnings- og Utflutnings- firma". AB.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.