Þjóðviljinn - 06.06.1981, Blaðsíða 21

Þjóðviljinn - 06.06.1981, Blaðsíða 21
Helgin 6. — 7. júni 1981 ÞJóÐVILJINN — SIÐA 21 HeiBarvagninn skrönglaöist hóstandi upp bugBóttan veginn. Hjólin sukku i gljúpa leðjuna, spóluðu, spyttu mdrauðu. Vagnstjtírinn bltítaöi heiftar- lega, sté inngjöfina i botn og stýrishjólið skrikaöi I hendi hans. ÞU skalt upp, bölvaöur. ÞU skalt upp. Skrjóourinn tók krampakennd- an kipp eins og hross sem lent hefur ofan i. Vélin blés og stundi, kjöltraöi og hrækti; drap siðan á sér. Vagnstjorinn gerði nokkrar ár- angurslausar tilraunir með start- iö, orðljótur og þungbrýnn. Eini farþeginn, ungur maður, gosalegaklæddur, leit upp Ur amerisku klámblaði. Hvað er að? Það veit andskotinn, hreytti vagnstjórinn Ut ur sér, óð með ollusmurða lUku gegnum hár sitt. Mddel? spurði farþeginn. Þetta er hundgamalt helvíti, bltítaöi vagnstjórinn. Ford nltján- hundruð og fimmtíu. Afhverju slærðu þér ekki á nýjan, maður? Finnst þér vera svo mikið að gera? spurði vagnstjórinn. Eitt kvikíndi með. Hann drd fram ryögaðan skiptilykil, fór Ut og átti i amstri við vélina. Farþeginn stytti sér stundir viö reykingar og klámblaöið. Þetta er ekki efnilegt, sagði vagnstjórinn og spjó gegnum gis- inn tanngarð. Sennilega Urbræddur. Farþeginn leit upp frá klámblaðinu. Hvað gerum við þá? Löbbum, sagði vagnstjdrinn. Farþeginn setti upp keitusvip, leit niðrá sig og nöldraði eitthvað um for A veginum. Ég held það hrynji ekki af okkur demantarnir þó við löbbum smá spotta, sagði vagnstjdrinn. Annars er þér guð vel komið að vera hér eftir. Farþeginn selbitaðisigarettu Ut um gluggann, dustaði kusk Ur klæðum sfnum, kom sfðan Ut. Hann var með tösku, bar hana þyngslalega, dæsti: Þetta er dráp. Er kannski gull I henni? spurði vagnstjórinn og glotti. Gullsigildi, sagði farþeginn, lagði töskuna á vegarkantinn og tók að fást viö læsinguna. Hann dró upp Svartadauða óafmeyjaðan ásamt tappa- togara og var ekki I vandræöum með að ná tappanum Ur. Það hýrnaði yfir vagnstjóran- um. Mér þykir þU bUa vel. Plentí, sagði farþeginn. Afmeyjaðu. Vagnstjdrinn hremmdi til sln glerið, brá stut að vörum, svalg áfergjulega. Alltaf er hann gdður. blessaður, gretti sig og þd munn sinn olíusmuröu handar- baki. Eigðu hana, sagði farþeginn. Ndg er til. Vagnstjtírinn þakkaði fyrir sig meö virktum. Með leyfi að spyrja. Hver er gefandinn? Hann kvaðst heita KnUtur og vera sonur Bergs I Koti. En hvað ég kannast við horna- svipinn, sagði vagnstjdrinn uppveðraður. Flnn karl pabbi þinn. Varstu á skóla? Skdla? Til hvers? Ég veit sosum ekki, sagði vagn- stjdrinn. Þeir komast ekki allir langt þd þeir stUdéri. Nei, ég vinn á vellinum, sagði farþeginn drjUgur. Gott að vera þar? spurði vagnstjdrinn. Fint. Plentí monl, plentl voman, plentí viskl, sagöi farþeg- inn. Engvar dnýtar blldruslur, ný mddel. Hvað starfarðu? Ég er i öryggisverCánum, sagði farþeginn. Já, eitthvað hefur maður lesið um hann í blöðunum, öryggis- vörður. Er ekki bUið að leysa hann upp? Stálu þeir ekki öllu steini léttara? Þaö var bara einn, sem var rekinn. Kommadjöfull, alltaf með kjaftinn opinn. Ég er nU bara framsóknarmað- ur, sagöi vagnstjórinn. Það er pabbi þinn líka. Þeir eru skárri, sagði farþeg- inn. Hann gróf upp Ur vasa slnum bækling einn af þvl taginu, sem gefnir eru Ut A kostnað höfunda, sökum bersögli I kynferðismál- um, attiað vagnstjóranum. Þetta þarftu að glugga I. Vagnstjórinn virti bdkarkorn ÞU vilt ekki skjdtfenginn grdða, sagði öryggisvörðurinn. ÞU viltbara hjakkaisama farinu. Ég vil ekki neinn svikinn grdða, sagöi gamli maöurinn. Ég vií bara þann grdða, sem jörðin gefur. Þeir gengu heim að hUsinu, gamli maðurinn lotinn, með hendur fyrir aftan bak-, öryggis- vöröurinn beinn I baki, dálitið reikull I spori með sigarettu milli varanna. Gamla konan átti I striði við eldirm. HUn kraup framan við reykspUandi kabyssuna, voteyg, bfldtítt. Helvítis garmur er þetta, sagði öryggisvörðurinn. Afhverju fáið þiB ykkur ekki nýja. Gamli maðurinn fór hjá sér, kjöltraði vandræðalega. En sU gamla leit upp Ur reykjarkafinu á soninn og sagBi: ÞU gefur mér nýja, sonur sæll, emeleraBa. Ertu ekki i öryggisverBinum? JU, ég er þaB. Þeir gengu til stofu feBgarnir. HUn var ein af þessum gömlu kytrum, þiljuB paneli, fátæklegir hUsmunir, sem voru I tlsku fyrir aldamdtin. A veggjum ættar- myndir, harBneskjulegt, alvöru- gefiB fdlk, löngu liBiB. OryggisvörBurinn virti fyrir sér myndirnar, reykti framan I þær. 1 einu horninu sttíB kommóða, á henni silfurskrfn. Honum var starsýnt á skrinið. Það var fagur gripur og dýrmæt- ur. Hann hafði oft heyrt foreldra sina tala um það. Þvi fylgdi sU saga, að ef þaB væri brotiB eBa á einhvern hátt fargaB eyddist bær- þetta fyrir sér, áhugalitill fyrir innihaldinu, skilaði þvi aftur i hendur öryggisverðinum með þeim orðum aðframsóknarmenn læsu ekki sorprit. OryggisvörBurinn stakk bæk - lingnum aftur á sig þóttafullur. ÞU ert ekki framstíknarmaBur fyrir fimm aura. ÞU ert dulbUinn kommahundur. ÞaB ætti aB skjdta H- Hvar á maBur annars aB vera, sagBi vagnstjtírinn. Ekki er betra aB í'á vUssana hingaB. Er þaB ekki þaB sem þiB viljiB? En vagnstjórinn var ekki I stæluskapi; hafBi meiri áhuga fyrir svartadauBanum enda orð- inn gljáeygður, áberandi. A tUnskekli undir heiðinni, strita gömul hjón viö heyskap, hann á skyrtunni, saxar, hleður I galta, hUn rakar dreif. japlar tannvana munni, segir fátt, en mundar hrifuna gegn hey- inu. En hUn getur ekki setið á sér þrdtt fyrir styggðaryrði bónda slns. Mennirnir eru kumpanlegir, llkt og hrafnar á þingi, gogguðu hvor framan í annan, sltíu Ut flöt- um höndum, sungu. Ég vil elska mitt land. Þeir eru kenndir, sagði gamla konan. Ég sá flöskuna. Gamli maöurinn þagði, tók svo fast á hrifunni að gnast i. Mennirnir skildu Mennirnir skildu, eftir áköf vinahót. Slangraði annar Ut A þjtíöveginn, hinn klofaði girðing- una. Er þetta ekki hann KnUtur okkar? sagöi gamla konan og bar hönd fyrir augu. Gamli maðurinn leit snöggt upp, þd sér um enniB meB skyrtu- erminni. JU það synist mér. ,Ungi maðurinn lagði frá sér slgarettu, blés þykkum mekki útum nefið. ÞU ert við sama hey- garBshorniB, ekkert nema þrjósk- an. Sneri sér siðan aö gömlu konunni, klappaði henni um herð- ar.Ertu ekkitilIaB flytja , gamla min. ÞU ert svo frjáls i skoðun. Ég held ekki, sagði hUn. Okkur liöur svo vel hér. Flekkurinn var nU allur kominn i sæti. Það mátti ekki tæpara standa. Fyrstu droparnir skullu yfir með þungum niði. Gamli maBurinn rétti Ur kUt- num, fdr knyttum höndum um mjóhrygg, stundi. ÞaB er einhver skollinn I honum nUna. Gamla konan kraflaði nokkrum taðkögglum upp I svuntuna sina og ftír heim á undan þeim. Viltu ekki einn gráan, gamli minn? spurBi öryggisvörðurinn. Hann hressir. Gamli maðurinn skdk sitt gráa höfuð og sagöi að þaB væri sama Oryggisvörðurinn Smásaga eftir Magnús Jóhannsson frá Hafnarnesi ÞaB er sdlsettt, þokuýringur I lofti. Hægt, hægt dregst flekkurinn saman, en að sama skapi syrtir að. Þeim verður titt litið til heiðar- skarðsins þar sem grá regnmöð- an hreiðrar um sig. Aflkramar hendur kreppast um hrífusköftin, sviti hnappast A hrukkóttum enn- um. Og regnið nálgast. Úti a þjóöveginum hillir undir menn^ Þeir eru tveir.bera tösku á milli sin og eru kumpánlegir hvor við annann. Þessi óhrjálegi ruBn- ingur, sem menntaðir menn nefna þjóðveg, gefur kotkörlum oft tilefni að rétta Ur kryppunni og skyggja hönd fyrir auga. GÖMLU konunni verður það á eins og fleirum. HUn Htur til bdnda sins, og segir: Þaðeru að koma menn. Hann li'tur upp Ur hálfsöxuBu fangi, argur, dæsir. Ætli þaB séu ekki einhverjir bölvaBir flakkararnir, dregur saman fang- iB og ber I galtann. HUn styBst fram á hrifuna, horfir Ut A veginn. A hvaB ertu aB glápa? spyr hann hastur. HefurBu aldrei séB menn fyrr? HUn hrekkur við, töskuna, kyssti þau snöggum kossi A vangana. Sæl og bless, gömlu mln! Þið atist I heyinu. Ekki veitir af, sagði gamli maðurinn. ViB erum ekki svo HB- mörg. Afhverju hættið þið ekki þessu bölvuðu hokri, sagði ungi maður- inn. Þetta er enginn bUskapur — þessi tísköp. Hætta! næstum æpti gamli maðurinn. Nei, ekki meðan ég get á löppunum staðið. Þetta er ekkert lif, sagði ungi maðurinn fyrirlitlega og sparn fæti við ljámUs. Þið sveltið. Við höfum nóg kjöt, sagði gamla konan. Slátur lika og kart- öflur. Horrollukjöt, sagði ungi maðurinn. Þið eigið að losa ykkur við þetta drasl meðan hægt er, koma suður, Ég gæti ráöið þig sópara á vellinum. Hver heldurðu aB vilji kaupa? Fdlk væri þá ekki aB rífa sig upp af kostajörðum, sagði gamli maðurinn meB þunga. Sdpa und- an hermönnum. Nei, þá vil ég heldur verBa guBsvolaBur vesalingur. Ungi maBurinn kveikti sér i og þegið. Oryggisvörðurinn saup hressilega á. Ég er að fá mér bil. Jæja, sagði gamli maðurinn. Ertu að fá þér bll? öryggisvörðurinn: Maður i mlnu starfi getur ekki alltaf verið gangandi. Viltu slá til? Biddu guB fyrir þér, drengur minn, sagði gamli maðurinn. Hvernig ætti ég að geta það, sem rétt skrimti. Þetta er bara væl, sagði öryggisvörðurinn. Gamalt sveita- væl. ÞU átt plenti moní. NU skil ég þig ekki, sagði gamli maðurinn. Talaöu mtíðurmálið þitt, drengur minn. Þetta er enginn obbi, sagði öryggisvörður. Fimm milljónir. Þið kallið það ekki mikið, ör- yggisverðirnir, sagBi gamli maB- urinn. En ég og mlnir Hkir þykj- ast gtíBir aB sleppa. ÞU átt fasteignir, hUs og jörB, sagBi öryggisvörBurinn. VeBsettu kofaræfilinn. Þá er skrjóBnum reddaB. Nei, sagði gamli maðurinn méð þunga. Aldrei. Þaö er ekkert að dttast, gamli minn, sagði öryggisvörðurinn. Bíllinn borgar þetta á einu ári. inn af eldi. HjátrU, sagði hann við sjálfan sig. Helvltis bábylja. Ég gæti komið þessu I peninga sagði hann, tók upp skrínið og vdg I hendi sér. Þeir eru brjálaðir I silfur fyrir sunnan. Það verður enginn rlkur af and- virði þess, sagði gamli maðurinn. Sama gamla helvitis hjátrUin, sagði öryggisvöröurinn og lét skrínið A sinn stað. Ykkur er ekki við bjargandi. Mér skilst það sért þU sem þarft björgunar við, sagði gamli maðurinn. Ég — ég redda mér, sagði öryggisvörðurinn. Hafðu engar áhyggjur af þvl. Þau fdru snemma að hátta, gömlu hjönin. Hann satnokkra stund hjá þeim og spjallaði. Þau sátu uppi og ldsu undir svefninn, hann í Frey, hUn í hug- vekjum, og notuðu bæði gleraugu. Ég verð alltaf að lesa, sagði hUn. Þá syfjar mig fyrr. Hún lagöi frá sdr hugvekju og gler- augu, var orðin sUreyg. Gamli maðurinn var lagstur fyrir. Hann hafði baukinn og kldt- inn fyrir framan sig — það voru tóbaksblettir hans megin i sæng- inni. Gleymdu ekki að slökkva á lampanum, væni minn, sagði gamla konan. Ég er svo eld- hrædd. Hann gekk framm i stofuna. Það var hætt að rigna. SeptemberhUmið lá eins og svört ábreiða yfir jörBinni. Hann stdB nokkra stund viB gluggann, gekk síBan aB tösk- unni, dró upp flösku, drakk. Skrlnið glampaBi f reistandi i aug- um hans. Hann færði stdl að kommdðunni, settist. Augu hans léku við gersemið. HjátrU! Ekk- ert annað en bölvuð hjátrU! Hann lauk upp skríninu. 1 þvi voru festarbaugar foreldra hans, brjdstnál, skotthUfuhdlkur og signet. Gull! Hellingur af gulli! Hann saup Á flöskunni. Vinið ftír um hann eins og eldur. Ég hirði þetta, sagði hann. Gull, silfur! Hvað hafa þau að gera við það? Hann greip skrinið tveim höndum, bjd um það I töskunni, læsti. Siðan læddist hann hljóð- lega Ut Ur hUsinu og hvarf I nótt- ina. Daginn eftir barst sU frétt út um landsbyggðina á öldum ljós- vakans að bærinn Kot I Kot- strandarhreppi hefði brunniB til kaldra kola og meB honum öldruB hjtín. Magniis Johannsson frá Hafnarnesi.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.