Þjóðviljinn - 06.06.1981, Blaðsíða 9

Þjóðviljinn - 06.06.1981, Blaðsíða 9
Heígin'6. — 7. j'únl 1981 ÞJÓÐVIÚJÍNN — StÖÁ 9 Tryggvi Felixson skrifar: „Sú þjóö sem ekki ræktar upp- runa sinn er ekki frjáls. Fólk af afriskum uppruna öBlast ekki sjálfsvirBingu viö að rækta siði og menningu hvitamannsins. Þaö eru þeir fátæku sem upplifa ein- angrun og litillækkun vegna þessa. Þeir fáu svörtu sem upp- lifa rikdæmi og kaupa sig inn á hiö hvita samfélag í krafti pen- inga eru ekki heilir menn. Barátt- an fyrir réttlátara þjóBfélagi er nátengd baráttu fyrir menningar- viBreisn byggöri á okkar afriska uppruna". Eitthvaö á þessa leiB vil ég túlka boðskap Bob Marley. 1 lok sjöunda áratugsins spratt upp tónlist sem kölluo var reggae. Uppruni hennar er ekki fullkunn- ur, en ræturnar liggja i fátækra- hverfum Kingston. Tónlist þessi óx og dafnaöi i höndunum á mörgum góBum listamönnum og Bob Ma.-ley í febrúar 1980: Þaft nægir aö fólk upplifi taktinn og hljóm- ana (Ljósm.: Tryggvi Felixson) Wf WKKK^ ^||F Wt^0P Marley i þjóðviljanum 27. maí s.l. harmaði einn aðdáandi Bob Marleys að blaðið skyldi ekki minnast frá- falls baráttusöngvarans Bob Marleys. Ég vil reyna að bæta úr þessu og fara nokkrum orðum um það samfélag sem Marley lifði i og í hverju barátta hans var fólgin. Ég rek ekki tón- listarferil þessa merka listamanns/ enda hafa honum verið gerð góð skil í öðrum dagblöðum. Jamaica er dæmigert þróun- arland. Meirihluti Ibúa þess býr vio fátækt og fáfræöi, fáeinir eru fokrikir og svo er nokkur hópur, miBstéttin, sem býr við viBunandi lifskjör. A þessari eyju i Kara- blska hafinu er gróBursæld, mikil og ylvolgur sjór baöar strendur. Jamaica er þéttbýl rúmlega tvær miljónir ibúa á landsvæði sem er tæplega fjóroungur tslands aB stærB. Þar til fyrir tæpum 20 ár- um var Jamaica bresk nýlenda. A öldum áBur fluttu Bretar svarta þræla frá Afrlku til aB vinna á gjöfulum sykurekrum eyjarinn- ar. 90% Ibúa Jamaica eru afkom- endur þessara þræla, Bob Marley er einn þeirra. ÞaB væri þá rökrétt aB álykta aB afrlsk menning setti svip sinn á daglegt lif á Jamaica, s.s. dansar, tónlist, þjóBsögur og klæBnaBur. Svo er þó ekki. Til þess aB koma i veg fyrir uppreisn afrisku þræl- anna var nýlenduherrunum mikiB i mun aB fótumtroBa trú, siBi og tungumál svertingjanna. Til- gangurinn var aB eyða sameigin- legum menningararfi og koma þannig I veg fyrir þá samstöBu sem leitt gæti til uppreisnar. ÞjóBlífiB sem blómstraBi á Jama- ica þegar landiö varð sjálfstætt 1962 bar þvi ekki mikinn keim af hinum afriska uppruna. Sunnu- dagsfötin voru svört jakkaföt, hvlt skyrta og hálsbindi á evrópska vlsu, afar óþægilegt I bakandi hitabeítissólinni. ÞaB var ekki vanalegt að fólk flaggaBi sin- um afriska uppruna, eins og viB þekkjum hjá Bob Marley meB taktfastri tónlist og áberandi af- risku hári. Karlmenn klipptu hár- iB stutt og konur báru I háriB þegar ég kom fyrst til Jamaica 1971 var hún allsráBandi. Margir þeirra sem meira máttu sin fóru aB vlsu niBrandi orBum um þetta nýja tónlistarform, en stutt viB- koma i hjarta Kingston höfuB- borgar Jamaica sannfærBi hvern og einn að reggae ætti hug og hjörtu þjóBarinnar. I fyrstu voru reggae textarnir innihaldslitlir: ástin, sólin og regniB. Einnig var vinsælt aB færa erlend popplög I reggaebúning. Upp úr 1970 fer aB bera á lögum meB textum sem fjalla um baráttu litilmagnans viB réttvlsina og lifiB i fátækt. Þegar Bob Marley kemur upp á stjörnuhimininn 1973 beinist at- hyglin að þeim sem neyðast til að taka sér vopn I hönd til að lifa. Marley syngur um ofriki hvlta mannsins og beinir augum vonar- innar til hins afriska uppruna. Margir tónlistarmenn taka upp þessa stefnu Marleys og hljóm- sveitar hans The Wailers. Má þar nefna Burning Spers, Bunny Wailer, Peter Tosh og Third World. Frá þvi aB Marley komst á toppinn hafa reggae og trúar- hreyfingin Rastafari tengst sterkum böndum. Rastafari er afrisk Utgáfa á kristinni trú. Biblian er grundvöllur Rastafari. Þeir finna I gamla testamentinu uppruna sinn, hinir svörtu synir tsrael. Þá hafa þeir einnig fundiB sinn Messias, hans hátign keisar- ann Haile Selassie i Eþiópiu. Fyrirheitna landiB er Afrika. Þeir vænta þess dags þegar krafta- verkiB gerist, allir Rastafaris flytjist til fyrirheitna landsins frá Babylon, heimi hvita mannsins. Þessi endurnýjun á tengslunum viB Afriku sem Rastafari boBar er mjög mikilvæg fyrir Jamaicabiia i leit aB glataBri fortiB. SIBastliBiB ár hefur Bob Marley veriB ókrýndur leiBtogi hinnar litt- skipulögðu trúarhreyfingar og meB tónlist hans hefur boðskapur Rastafari náð að festa rætur á Jamaica sem og fleiri eyjum I Karaölska hafinu. Um miBjan áttunda áratuginn náBi reggaetónlistin til Evrópu. PlötufyrirtækiB island kom Mar- ley og The Wailers á framfæri á alþjóBavettvangi. Hin taktþunga reggaetónlist náBi miklum vin- sældum. En þaB var bara á Jamaica þar sem boBskapur tón- listarinnar var meBtekinn, um baráttu litilmagnans gegn kúg- un Babýlon og afturhvarfiB til Afriku. Fyrir rúmu ári átti ég fund meB Marley I húsi hans I Kingston og spurBi hvort út- lendingar skildu þann boBskap sem tónlist hans fylgdi. Marley brosti og svaraði: „Reggae er tónlist fyrir alla sem vilja hlusta. Það skiptir ekki máli hvort fólk skilur textann. ÞaB nægir aB fólk upplifi taktinn og hljómana. Tón- list er jú alþjóBlegt tungumál." Þrátt fyrir auB og frama var Marley uppruna sinum trúr. I húsi hans i Kingston var stans- laus straumur fólks. Marley tók á móti öllum, gerði aB gamni sinu og sló á létta strengi eins og Jamaicabilum er titt. Hjarta hans og tónlist sló i takt við vonir og þrár svartra landa hans. Seint verður honum þakkaB heilla- drjúgt starf. t.f.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.