Dagblaðið Vísir - DV - 30.12.1995, Qupperneq 12

LAUGARDAGUR 30. DESEMBER 1995 JÖ"V
: erlend bóksjá
Metsölukiljur
Bretland
Skáldsögur:
1. Wllbur Smlth:
’ The Seventh Scroll.
I 2. Dlck Francls:
Wlld Horses.
! 3. Terry Pratchett:
Interestlng Tlmes.
4. Doug Naylor:
!! The Last Human.
5. Davld Guterson:
Snow Falllng on Cedars.
6. Jane Austen:
Prlde and Prejudlce.
7. Robert Goddard:
Borrowed Tlme.
8. Maeve Binchy:
The Glass Lake.
9. Danlelle Steel:
The Glft.
10. Catherlne Cookson:
The Tinker’s Glrl.
Rit almenns eölis:
1. S. Nye & P. Dornan:
The A-Z of Bahavlng Badly.
Í2. Alan Bennett:
Wrltlng Home.
3. Nelson Mandela:
Long Walk to Freedom.
!Í 4. S. Birtwlstle & S. Conklln:
The Maklng of Prlde and Prejudlce.
5. Gary Larson:
The Far Slde Gallery 5.
6. Andy McNab:
Bravo Two Zero.
7. N.E. Genge:
The Unofficlal Z-Files Companion.
8. Carl Glles: Glles 1996.
9. lan Botham:
Botham: My Autoblography.
10. Blll Watterson:
Calvin & Hobbes lOth Annlversary
Book
(Byggt á The Sunday Tlmes)
Danmörk
1. Use Nergaard:
!De sendte en dame.
2. Jung Chang:
Vllde svaner.
3. Kirsten Thorup:
Elskede ukendte.
4. Robert J. Waller:
Broerne I Madlson County.
5. Josteln Gaarder:
Sofies verden.
6. Bret Easton Ellis:
Uskrevne regler.
7. Peter Heeg:
De máske egnede.
(Byggt á Polltiken Sendag)

Læknar og
stjörnustríð
Bandarískir vísindamenn
hafa þróað leysigeislatæki til
lækninga sem er miklu öílugra
en þau tæki sem notuð hafa ver-
ið til þessa. Tæknin við fram-
Íleiðslu þessa tækis er fengin úr
svokallaðri stjörnustríðsáætlun
sem Ronald Reagan, þáverandi
Bandaríkjaforseti, hratt af stað á
sínum tíma.
Hin nýja tækni gerir kleift að
framleiða leysigeisla með hvaða
bylgjulengd sem er. Þau leysi-
geislatæki sem læknar nota nú
senda aöeins frá sér geisla af
ákveðinni bylgjulengd.
Búist er við að tæki þetta
verði tilbúið til notkunar innan
árs.
Húsamýsnar
frá Indlandi
Erfðafræðilegar rannsóknir á
villtum indverskum músum
sýna að allar heimsins húsamýs
rekja uppruna sinn til Indlands.
Visindamenn hefur lengi
grunað að svo væri en með
rannsóknum á DNA erfðaefni úr
indverskum villimúsum hefur
sá grunur fengist staðfestur.
Uppgötvun þessi hefur orðið
tO þess að áhugi visindamanna
á indversku villimúsinni hefur
aukist að undanfornu þar sem
hún hefur erfðaeiginleika sem
minna ef til vill á erfðaeigin-
leika fyrstu músanna.
Umsjón
Guðlaugur Bergmundsson
Skáld sem kvöddu
heiminn á árinu
Margir rithöfundar kvöddu þenn-
an heim á árinu sem nú er að renna
sitt skeið á enda.
Fyrst^ber að nefna rithöfund sem
tekinn var af lífi á árinu af spilltri
herforingjastjórn í Nígeríu. Ken
Saro-Wiwa, sem hafði náð 54 ára
aldri er hann var líflátinn, var
þekktur fyrir að beita vægðarlausu
háði til að lýsa spillingunni í heima-
landi sínu, ekki síst i skáldsögunni
Sozaboy: A Novel in Rotten English
og í röð sjónvarpsleikrita um uppá-
tæki nígerísks svindlara sem var
alltaf að reyna að verða ríkur.
Þýska ævintýraskáldið Michael
Ende lést aðeins 65 ára. Hann var
einn kunnasti barnabókahöfundur
Þýskalands á þessari öld. Fyrsta
barnabók hans kom út 1960 en fræg-
ust verka hans er Sagan endalausa.
Enski rithöfundurinn Kingsley
Amis náði 73 ára aldri. Hann sló í
gegn sem einn hinna ungu reiðu
manna sjötta áratugarins með
skáldsögunni Lucky Jim. Margar
sögur fylgdu í kjölfarið enda var
Amis afkastamikill. 1986 fékk hann
Bookerverðlaunin fyrir The Old
Devils.
Ljóðskáldið Stephen Spender lést
á miðju sumri, 86 ára. Hann var
ekki síður kunnur sem gagnrýnandi
og fyrirlesari en ljóðskáld og fyrir
að vera lífseigastur þeirra skálda
fjórða áratugarins sem tengdust
Auden.
Spennusagnahöfundar
Nokkrir kunnir spennusagnahöf-
undar hurfu á braut á þessu ári. Þar
ber fyrst að nefna Patriciu
Highsmith sem fæddist í Bandaríkj-
unum en lést í Swiss. Hún var 74
ára. Frægasta sögupersóna hennar
er morðinginn Tom Ripley.
Ken Saro-Wiwa var tekinn af lífi í Ní-
geríu í nóvember.
Umsjón
Elías Snæland Júnsson
Edith Pargbeter, sem notaði höf-
undarnafnið Ellis Peters, sendi frá
sér hátt í eitt hundrað bækur af
ýmsu tagi. Kunnastar eru sögur
hennar um munkinn Cadfael sem
hófu göngu sína árið 1979.
Elleston Trevor fæddist á
Englandi en bjó lengi í Ameríku þar
sem hann lést 75 ára að aldri. Hann
var einn vinsælasti njósnasagnahöf-
undur Vesturlanda allt frá því á
sjötta áratugnum, í flokki með Ian
Flemming, Len Deighton og John le
Carré, ekki síst fyrir sögur sínar um
njósnarann Quiller sem hann ritaði
undir höfundarnafninu Adam Hall.
Jack Finney var 84 ára þegar
hann lést og einkum kunnur fyrir
tvær sögur. Annars vegar The Body
.Snatchers, sem varð að sígildri
kvikmynd, hins vegar tímaflakks-
söguna Time and Again.
Herriot, Djilas
og Delany
James Herriot náði gífurlegum
vinsældum með lýsingum á starfi
sínu sem dýralæknir í sveitum
Yorkshire á Englandi. Bækur hans
seldust um allan heim og vinsælir
sjónvarpsþættir voru á þeim byggð-
ir. Hann lést í febrúar.
Milovan Djilas, fyrrum forystu-
maður júgóslavneskra kommúnista
og einn nánasti samstarfsmaður Tít-
ós um árabil, lést snemma á árinu.
Hann var 83 ára. Djilas var mjög
ósáttur við hvernig mál þróuðust
undir stjórn kommúnista eftir síð-
ari heimsstyrjöldina og ritaði fræga
bók sem nefnist Hin nýja stétt. Fyr-
ir vikið féll hann í ónáð og dvaldi
löngum í fangelsi.
Blökkukonan Bessie Delany var
104 ára að aldri þegar hún lést í
september síðastliðnum. Hún samdi
ásamt systur sinni, sem er 106 ára,
bók sem náð hefur miklum vinsæld-
um í Bandaríkjunum og nefnist: Ha-
ving Our Say: The Delany Sisters’
First 100 Years. Þar segja þær frá
lífi sínu í heila öld.
Loks ber að nefna Olgu
Ivanskayu sem andaðist í Moskvu
83-ára gömul. Hún var ekki skáld en
átti engu að síður hlut að einu stór-
verki aldarinnar sem fyrirmynd
Pasternaks að Löru, ástinni miklu í
lífi dr. Zivagos.
Sykurátið alls ekki jafn
heilsuspillandi og sagt er
Dálaglegt sykurfjall kjarnafjölskyldunnar.
Eftir allt sælgætisátið
yfir hátíðarnar er ósköp
gott til þess að vita að
sykur er ekki eins slæm-
ur fyrir heilsuna og oft
hefur verið haldið fram.
En sykrinum hefur jú
verið kennt um fjöldann
allan af kvillum, eins og
oífitu, sykursýki og of-
virkni.
Hin síðari ár hefur far-
ið fram eins konar endur-
skoðun á sykri. Visinda-
menn hvetja fólk enn til
að gæta hófs en benda
jafnframt á að sé jafnvægi
í mataræðinu og líkams-
þyngd hafi það enga
ástæðu til að óttast ill
áhrif sykurs á heilsufar-
ið,
íslendingar eru miklar
sykurætur og því er ekki
úr vegi að skýra frá því
helsta sem vísindamenn
segja um sykur um þessar
mundir.
Sykur veldur ekki
sykursýki. Bandarisku
sykursýkisamtökin hafa
meira að segja tekið hann
_af lista yfir bannvöru þar
sem ekki voru nein vís-
indaleg rök fyrir þeim
staðhæfingum að hanip
væri slæmur fyrir fólk með sykur-
sýki.
Sykur er ekki endilega fitandi.
Satt er það að sumt fólk þyngist við
of mikið sykurát en vísindamenn
hafa meiri áhyggjur af því að sykur-
sins er oft neytt samhliða mjög feit-
um mat. Þeir segja því að fitan sé
líklegri til að valda heilsuvandamál-
um.
Sykur veldur ekki unglingaból-
um. „Við vitum ekki til þess að nein
tengsl séu milli sykurs og
unglingabólna og
súkkulaðis og unglinga-
bólna,“ segir Robert E. Cl-
ark, yfirlæknir á húðsjúk-
dómadeild læknadeildar
Duke háskólans.
Sykur veldur ekki of-
virkni hjá börnum. For-
eldrar halda því oft fram
að börn þeirra fari öll á ið
þegar þeim er gefinn syk-
ur að boröa. Það eru hins
vegar ekki neinar vis-
indalegar sannanir fyrir
því að svo sé, samkvæmt
könnun sem gerð var á
greinum í læknisfræðirit-
um.
„Sykur hefur ekki áhrif á
hegðun eða hugræna getu
barna,“ sagði í skýrslu
um efnið í tímariti amer-
ísku læknasamtakanna.
Sykur veldur ekki tann-
skemmdum. Það er
kannski heldur mikið
sagt. Vísindamenn benda
hins vegar á að það sem
skipti máli í því sam-
bandi sé hversu lengi og
hversu oft tennurnar
komist í snertingu við
sykur. Tannlæknar eru
ekki eins gjarnir á það og
fyrir tuttugu árum að
segja fólki hvað það eigi ekki að
borða. „Þess í stað segjum við því að
borða ekki eins oft milli mála,“ seg-
ir Ken Burrell hjá ameríska tann-
læknafélaginu.
I Metsölukiljur
i ••••••»»♦•♦•••••••»•
Bandaríkin
Skáldsögur:
1. V.C. Andrews:
Hlddel Jewel.
2. James Patterson:
Klss the Glrls.
3. Jude Deveraux:
The Helress.
4. Mary Hlggins Clark:
The Lottery Wlnner.
5. Jonathan Kellerman:
Self-Defense.
6. Dean Koontz:
Dark Rlvers of the Heart.
7. Tom Clancy & Steve Pieczenik:
Mirror Image.
8. Davld Guterson:
Snow Falllng on Cedars.
9. Rlchard Paul Evans:
The Chrlstmas Box.
10. Nancy Taylor Rosenberg:
Californla Angel.
11. George Dawes Green:
The Juror.
12. Carol Shlelds:
The Stone Diarles.
13. Sandra Brown:
Heaven's Price.
14. Lawrence Sanders:
McNally's Trial.
15. Fern Mlchaels:
To Have and to Hold.
Rit almenns eölis:
1. Tlm Allen:
Don’t Stand to Close
To a Naked Man.
2. Richard Preston: The Hot Zone.
3. H. Johnson & N. Rommelmann:
The Real Real World.
4. Mary Pipher: Revlving Ophelia.
5. R. McEntire & T. Carter:
Reba: My Story.
6. Tom Clancy: Flghter Wlng.
7. Dorls Kearns Goodwin:
No Ordinary Time.
8. David Wild: Friends.
9. Paul Relser: Copplehood.
10. Delany, Delany & Hearth:
Having Our Say.
11. Clarissa Pinkola Estés:
Women Who Run with the Wolves.
12. M. Scott Peck:
The Road Less Travelled.
13. Thomas Moore:
Care of the Soul.
14. B.J. Eadle & C. Taylor:
Embraced by the Llght.
15. Joe Montana & Dlck Schaap:
Montana.
(Byggt á New York Times Book Revl-
ew)
Megrun góð
fyrir hjartað
Feitir karlmenn, sem komnir
eru á miðjan aldur og vilja gera
hvað þeir geta til að forðast
hjarta- og æðasjúkdóma, ættu
I að einbeita sér að því að fara i
megrun jafnhliða því sem þeir
! stunda líkamsrækt.
Þetta eru niðurstöður
bandarískrar rannsóknar sem
birtar voru í vikunni. Vísinda-
menn við Maryland-háskóla
fengu til liðs við sig 111 kyrr-
setumenn á aldrinum 46 til 80
j ára. Fjörutíu og fjórum var sagt
I að léttast um tíu prósent af lík-
amsþyngd sinni, 49 var sagt aö
auka þolfimigetu sína um 10
■prósent en halda sömu líkams-
þyngd en 18 voru hafðir í Sam-
| anburðarhópi. Mennirnir fengu
I 9 mánuði til verksins.
Skemmst er frá því að segja
að mennirnir í fyrsta hópnum
græddu mun meira á tilraun-
inni. Til dæmis jókst magn svo-
j kallaðs góðs kólesteróls i blóði
j þeirra umtalsvert. Aldur hafði
| líka áhrif á niðurstöðurnar.
Risaeðlur
forfeður fugla?
Nýjar vísbendingar um að
| risaeðlur kunni að vera forfeð-
j ur nútímafugla hafa fundist í
Mongólíu. Um er að ræða stein-
1 gvervða risaeðlu sem liggur á
eggjum sínum, með afturlapp-
irnar hvora sínum megin við
hreiðrið, í sömu stellingu og
I nútímafuglar sem eru að unga
út eggjum sínum.
Það voru visindamenn við
j bandaríska náttúrufræðisafnið
| sem skýrðu frá þessu i tímarit-
inu Nature.
;