Dagblaðið Vísir - DV - 11.10.2003, Blaðsíða 16

Dagblaðið Vísir - DV - 11.10.2003, Blaðsíða 16
76 DVHELGARBLAÐ LAUGARDAGUR 11. OKTÓBER 2003 DvHelgarblað Umsjón: Páll Ásgeir Ásgeirsson Netfang: polli@dv.is Sími: 550 5891 Heyrnarlaus hugsjónakona er sest á þing: Bjartsýnn brautryðjand TÍMAMÓT: Sigurlfn Margrét er fyrsti heyrnarlausi þingmaðurinn á Norðurlöndunum. Hún er 39 ára baráttukona sem vill bæta lífþeirra sem ekki heyra og það kemur ekki á óvart að Nelson Mandela erhennarfyrirmyndístjórnmálum. Þegar hún var tólfára skrifaði hún bréftil Sjónvarpsins og bað um að íslenskt efniyrði textað til þess að heyrn- arlausir gætu fylgst betur með umræðunni hér á landi. Ekki var orðið við þessari beiðni ungu stúlkunnar og enn hefurþessi draumur hennar ekki orðið að veruleika. Sigurlín Margrét Sigurðardóttir er heyrnarlaus og hefurnú tekið sætiáAlþingi til að reyna að breyta hlutunum. Þegar Sigurlín Margrét flutti jómfrúræðu sína á Alþingi á dögunum, með aðstoð táknmál- stúllcs, ríkti þögn í þingsalnum. Þingmenn fylgd- ust með af athygli enda voru þetta merk tímamót þar sem Sigurlín var fyrsti heymarlausi þing- maðurinn á Norðurlöndunum. Hingað til hafði Sigurlín staðið fyrir utan alþingishúsið með mót- mælaspjöld á lofti til að berjast fyrir auknum réttindum heymarlausra en nú var hún komin inn í húsið til að reyna að bæta samfélagið og hafa áhrif. „Ég fann fyrir smáskjálfta í öðrum fætinum þegar ég flutti ræðuna en þegar á leið fannst mér þetta ganga vel, og var ánægð með útkomuna. Þegar ég sá sjónvarpsfréttir frá þingsetningunni varð ég mjög stolt þegar ég gerði mér grein fyrir því að þetta væri minn vinnustaður. Og ég er bjartsýn á að mér eigi eftir að ganga vel,“ segir hún og brosir. Stríð að brjótast út á íslandi? Hún segir að það sé mikið andlegt álag sem fylgir því að vera heymarlaus og því til stuðnings bendir hún á nýlegar danskar og sænskar rann- sóknir sem sýna að þeir sem ekkert heyra lifa skemur en þeir sem ekki eiga við slíka fötlun að stríða. Þetta skýrist meðal annars af því að heyrnarlausir búa við mikinn kvíða og áhyggjur og geta hvorki fylgst með umræðunni í samfélag- inu eins og aðrir né tekið þátt í félagsstörfum. Sjálf segist Sigurlín hafa upplifað það margsinn- is að fá brotakenndar upplýsingar úr sjónvarp- inu og bendir á að textaleysi geti valdið miklum misskilningi hjá þeim sem ekkert heyra. Hún segist t.d. ekki geta gleymt því þegar Ómar Ragn- arsson rauf útsendingu Sjónvarpsins á sínum tíma til að tilkynna um morðið á Olof Palme, for- sætisráðherra Svíþjóðar, en þá hélt hún að stríð væri að brjótast út á íslandi. „Ég ræddi við níu ára heymarlausa stúlku, eft- ir að ég settist á þing, sem sagði við mig að þrátt fyrir að margir mánuðir væru liðnir frá því við stóðum saman fyrir framan Alþingishúsið að mótmæla þá væri ekki enn búið að tryggja rétt- indi okkar til að hafa túlkaþjónustu og ekki enn búið að viðurkenna táknmálið sem móðurmál. Þessi litla stúlka getur farið á mis við svo mikið í lífinu ef réttindi heymarlausra til túlkaþjónustu verða ekki tryggð. Eg vil ekki að hún upplifi það sama og aðrar kynslóðir heyrnarlausra hafa gert á undan henni. Það er ekkert réttlæti fólgið í því að hún hafi miklar áhyggjur alla sína ævi.“ Brýnt að táknmál verði viðurkennt sem móðurmál heyrnarlausra Sigurlín Margrét fæddist heyrandi árið 1964 en missti heymina þegar hún var átta ára. Hún er alin upp á Akranesi, nánar tiltekið á bænum Klapparholti í landi Steinsstaða, sem var síðasti sveitabærinn á Akranesi. Hún er í sambúð með Pólverjanum Tadeusz Jóni Baran, sem einnig er heyrnarlaus, en hann hefur búið á íslandi í 30 ár. Þau kynntust í samfélagi heymarlausra og eiga saman tvö böm, Ellen Mörtu, sem er átta ára, og Brynjar Theódór, sem er 10 ára, en heym þeirra er óskert. Sigurlín lauk grunnskólaprófi frá Heymleysingjaskólanum en var orðin 27 ára þegar hún fór í menntaskóla, enda ekki fyrr en árið 1986 sem fyrst var farið að bjóða upp á tákn- málstúlka í skólakerfinu. Hún hefur aðallega starfað við táknmálskennslu, sem hún segist vera sjálffnenntuð í, en auk þess hefur hún unn- ið í tvo áratugi við að flytja táknmálsfréttir í Sjón- varpinu. Hún segist lengi hafa haft áhuga á stjómmálum. „Það má eiginlega segja að stjórnmálaáliuginn fylgi í kjölfar tuttugu ára setu minnar í stjóm Fé- lags heyrnarlausra, þar sem lengi hefiur verið barist fyrir bættum réttindum heymarlausra. Sú hugsjón mín að vilja bæta réttindi þessa hóps sem ég tilheyri byrjaði þegar ég var lítil stúlka. Þegar ég var nemandi í Heymleysingjaskólanum tók ég oft þátt í umræðum um það hverju þyrfti að breyta til að gera samfélag heymarlausra betra og þótt ýmislegt hafi breyst til hins betra, til dæmis með aukinni upplýsingatækni og notkun Netsins, þá er enn langt í land að sjónvarps- stöðvamar tileinki sér þessa góðu þróun og fari að texta innlent sjónvarpsefni. Það er til dæmis brýnt hagsmunamál að táknmál verði viður- kennt sem móðurmál heyrnarlausra og ég mun innan tfðar leggja ff am frumvarp á Alþingi þar að lútandi." Miðillinn sá fyrir starfið á Alþingi! Sigurlín Margrét tók sæti varamanns á Alþingi fyrir Frjálslynda flokkinn í fjarvem Gunnars Arn- ar Örlygssonar sent afþlánar nú fangelsisdóm. Hún brosir út í annað þegar hún segir frá því að á miðilsfundi, sem hún sótti fyrir nokkmm ámm, hafi komið fram að hún ætti eftir að standa í pontu fyrir framan fjölda fólks og gera eitthvað sem enginn hefði gert áður. „Kannski þýddi þetta að ég væri á leiðinni á þing,“ segir hún. „En mig gmnaði það ekki á þeim tíma.“ En hvers vegna ákvað hún að ganga til liðs við stjómmála- flokk sem leggur megináherslu á sjávarútvegs- mál og byggðamál? „Ég fann hljómgrunn innan Frjálslynda flokksins þegar hann bauð fram í síðustu borgarstjórnarkosningum en það sem gerði útslagið var sú stefna hans að styðja ekki við þá tillögu Reykjavíkurlistans og Sjálfstæðisflokksins að leggja niður skóla heyrnar- lausra í Vesturhlíðarskóla. Mér fannst Frjálslyndi flokkur- inn vera eini flokkurinn sem kom fram við fólk á jafnréttis- grundvelli." „Ég fann hljómgmnn innan Ftjálslynda flokksins þegar hann bauð fram í síðustu borgar- stjómarkosningum en það sem gerði útslagið var sú stefría hans að sfyðja ekki þá tillögu Reykjavíkurlistans og Sjálfstæðisflokksins að leggja niður skóla heymarlausra í Vesturhlíðar- skóla. Mér fannst Frjálslyndi flokkurinn vera eini flokkurinn sem kom ffam við fólk á jafnréttis- gmndvelli og hlustaði á raddir hagsmunahópa en R- og D-listi studdu ekki þau sjónarmið sem heymarlausir höfðu fram að færa. Nú hefur Vest- urhlíðarskóli verið lagður niður, sem er afar slæmt því skóli heymarlausra hefur löngum ver- ið talinn vagga menningar heyrnarlausra. Þar blómstrar táknmálið og þar fá heymarlausu börnin tækifæri til að öðlast fæmi í málinu. Það blasir ef til vill við að næsta kynslóð heym- arlausra missi af því tækifæri sem eldri kynslóðir hafa fengið. Þess vegna eiga áhyggjur okkar full- komlega rétt á sér. Aðstaðan á táknmálssviði í Hlíðaskóla er að mörgu leyti góð og skólinn hef- ur reynt eftir fremsta megni að ráða heyrnar- lausa eða táknmálstalandi kennara og starfs- menn. Það verður markvisst að vinna að því að koma nemendum þama fullnuma úr gmnnskól- anum með sömu kröfum og aðrir gmnnskólar gera,“ segir Sigurlín og er áhyggjufull. En það em ekki bara málefni heymarlausra og annarra minnihlutahópa sem Sigurlín lætur sig varða því byggðamál og skattamál em henni einnig ofarlega í huga. Hún mun leggja fram ffumvarp á þingi um sérstakan skattaafslátt bamafjölskyldna, og hún vill að allir íslendingar njóti góðs af auðlindum hafsins og sameign þjóðarinnar, ekki bara örfáir kvótaeigendur. Hún segir það algjörlega óviðunandi að hægt sé að kippa stoðunum undan landsbyggðinni með nánast einu pennastriki. „Ég þekki lífið úti á landsbyggðinni þar sem ég ólst upp á Akranesi. En lífið við höfhina þar og á öðmm stöðum á Iandinu er ekki það sama og það var. Frystihús hafa sameinast, fólk hefur misst atvinnu sína og völdin og eignir færst á æ færri hendur. Mér finnst sárt að horfa upp á það að fólk úti á landi fái ekki notið sömu tækifæra og fólk á höfuborgarsvæðinu. Þetta er slæm þróun sem getur vfersnað ef ekkert verður að gert. En ef mín þingseta á eftir að hafa áhrif á að bæta kjör fólks í landinu þá er það bara til góðs. Ég ber mikla virðingu fyrir þinginu og störf alþingis- manna eiga að endurspegla hvað þeir gera fyrir fólkið í landinu, það sem þeir lofúðu í kosninga- baráttu sinni." Auðveldara að tileinka sér skoðanir erlendra stjórnmálamanna Blaðamaður spyr Sigurlín Margréti að því hvort hún eigi sér einhverja fyrirmynd í íslensk- um stjómmálum. En svo er ekki því hennar helsta fyrirmynd og uppáhaldsstjórnmálamaður er suður-affíski stjómmálaleiðtoginn Nelson Mandela. Og það ekki að ástæðulausu. „Mandela gafst aldrei upp þrátt.fyrir að hafa setið 27 ár í fangelsi. Hann er sönnun þess að ef maður er trúr málstað sínum þá er allt hægt. Hann trúði því að aðskilnaður hvítra og svartra í Suður-Afriku væri mannréttindabrot og barðist ötullega þar til aðskilnaðurinn var afnuminn. Það hefur verið auðveldara fyrir mig að fylgjast með erlendum stjórnmálamönnum heldur en íslenskum því það sem þeir segja í sjónvarpinu er alltaf textað. Þess vegna get ég skilið þá og til- einkað mér skoðanir þeirra. Ef ég á að nefna ein- hvem íslending þá get ég nefnt Vigdísi Finn- bogadóttur sem dæmi, því hún mddi mikilvæga braut þegar hún varð fyrst kvenna í heiminum til að gegna forsetaembætti, auk þess sem hún er vemdari táknmáls á Norðurlöndunum. Starfið á þingi er tímafrekt en Sigurlín Margrét segir að þrátt fyrir langan vinnudag sé starfið mjög spennandi og gefandi. „Nú verða matreiðslubækur og ævisögumar, sem mér finnst gaman að lesa, að víkja fyrir öllum þingskjölunum," segir hún að lokum. bryndis@dv.is
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.