Dagblaðið - 26.02.1979, Blaðsíða 15

Dagblaðið - 26.02.1979, Blaðsíða 15
DAGBLAÐID. MÁNUDAGUR 26. FEBRÚAR 1979. 15 Samrað — við hverja ogumhvað Nú er liðin hálf önnur vika síðan Ólafur Jóhannesson forsætisráð- herra lagði fram i ríkisstjórninni frumvarp til laga um ráðstafanir til tveggja ára í efnahagsmálum. Frum- varp þetta hefur verið í mótun allt frá því umræður um stjórnarmyndun milli núverandi ríkisstjórnarflokka hófust skömmu eftir síðustu kosning- ar. Núverandi ríkisstjórn hefur ekki tekizt nema mjög óverulega að koma böndum á efnahagskerfið í landinu. Hún hefur gert ráðstafanir til þriggja mánaða í senn, sem hafa fyrst og síðast byggzt á því að krukka í kaup- fram og nú virðist fyrirsjáanlegt að frumvarpið verði ekki að lögum fyrir mánaðamót. Ástæðan er einföld: Alþýðubanda- lagið, eða tilteknir forustumenn þess, byrjuðu á því að lýsa því yfir að þetta boðaði atvinnuleysi, kjara- skerðingu og allt annað vont sem fyrirfinnst í samfélaginu. Að visu hefur þeim skilizt síðar að þetta boð- ar ekki meiri samdrátt framkvæmda á þessu ári en þeir eru þegar búnir að leggja til i ríkisstjórn! En þá hafa þeir fundið nýja átyllu: Það er verið að færa embættismönnum of mikil völd! Þá mun helzt átt við það að garð Alþýðuflokksins virðist slík að aðeins óbreytt ástand dugar — hinar minnstu breytingar til bóta verði tald- ar Alþýðuflokknum til tekna. Alþýðuflokkurinn hefur viljað gera þetta frumvarp að iögum. Þar er ekki töluð tæpitunga. Við viljum sé rækilega kveðið upp úr með það að þetta er auðvitað óþolandi ástand. Ef Snorri Jónsson er sá óbrigðuli fulltrúi þúsundanna, sem stundum er haldið fram, þá á auðvitað að kjósa hann á löggjafarsamkomuna til þess að hann geti þar tekið þátt í að móta leikreglurnar, sett lög eða synjað þeim eftir atvikum. Það þarf auðvit- að að gera lýðræðið virkara og full- komnara, kjördæmaskipunina rétt- látari. Það þarf að koma samráði við fulltrúa hagsmunahópa í fastari skorður, eins og frumvarpið góða gerir raunar ráð fyrir. En staðreyndin er sú að það er löngu tímabært að kveðið sé upp úr með þetta falska eru iðulega síður til þess fallnir en aðrirað segja af eða á með það. Þeir eru að spila pólitískan leik — en ekki þjóna umbjóðendum sínum. Enda sagði Haraldur Steinþórsson, vara- formaður BSRB, þegar hann kom af fundi með forsætisráðherra um þetta frumvarp, við blaðamann: Stjórnin er fallin! Það var ekki fjallað um efnisatriði, ekki um hagsmuni BSRB —heldur lagt flokkspólitískt mai á atburðarasina! Þvílikt!. Ég hef vitnað til þess áður að á sið- asta ári gekkst Dagblaðið fyrir skoð- anakönnun um aðgerðir ríkisstjórnar þáverandi í efnahagsmálum. Um 80 af hundraði lýstu sig andvíga efna- greiðsluvísitölu. Aðrar skipulegar ráðstafanir getur varla heitið að gerð- ar hafi verið. Hins vegár hefur verið lofað við hverjar ráðstafanir að næst kæmi heildaráætlun til langs tíma. Þvi var lofað 1. september. Slíkt kom ekki 1. desember. Því var lofað 1. desember. Því miður virðist það nú (22. febrúar) líta svo út að forsætis- ráðherra ætli að guggna á því að leggja fram lagafrumvarp þannig að náð verði tökum á efnahagslífi fyrir 1. marz. Saga frumvarps forsætisráðherra er þekkt. Þetta er afsprengi funda- halda stjórnarflokkanna, greinar- gerðar með bráðabirgðaráðstöfunum 1. desember, frumvarps Alþýðu- flokksins um jafnvægisstefnu í efna- hagsmálum, sem fram var lagt í desember, svo og starfa ráðherra- nefndar. I raun og veru liggja allar meginupplýsingar fyrir. Það er ekk- ert eftir nema taka pólitískar ákvarð- anir. Kratar með — kommar á móti Efnisatriði þessa frumvarps hafa verið svo rækilega kynnt að um þau þarf ekki að hafa mörg orð. Kjarni málsins er sá að þar er stefnt að skipulegri hjöðnun verðbólgu í áföngum á árunum 1979 og 1980. Þessar hugmyndir höfðu verið svo ít- arlega ræddar og voru svo þekktar að í sjálfu sér þurfti ekki langan tíma til þess að átta sig. Ráðherrar, þing- flokkur og flokksstjórn Alþýðu- flokks lýstu að degi liðnum stuðningi við frumvarpið og kröfðust þess að það væri lagt fram þegar í stað til þess að það fengi þinglega meðferð. Forsætisráðherra hefur hins vegar heykzt á því að leggja frumvarpið Hagsýslustofnun á að gera útreikn- inga um kostnaðarauka lagafrum- varpa sem samþykkt eru! Allt eru þetta svo aumlcg rök, svo neikvætt nöldur, að undarlegt má teljaaðhér Vilmundur Gylfason árangur, svo skjótan árangur sem unnt er að ná. Þá fyrst getum við af alvöru snúið okkur að þeim um- bótamálum öðrum sem verðbólgu- þjóðfélagið kallar á. En Alþýðu- bandalagið hefur strögglað og talið upp hin minnstu smáatriði — og skiptir raunar nær daglega um ástæður fyrir því að það er andsnú- ið aðgerðum í efnahagsmálum. Fyrir vikið er þetta stjórnarsamstarf að fá á sig blæ ömurleikans — í efnahags- málum stefnir í það að núverandi ríkisstjórn verði óþekkjanleg frá fyrri stjórn Geirs Hallgrímssonar. Verð- bólgukynslóðinni má svo sem standa á sama — en aðrir hafa ástæðu til þess að taka það nærri sér. Hverra f ulltrúar? Eitt af því sem Alþýðubandalagið þykist leggja á ríka áherzlu er að ,,nægilegt samráð" sé haft við sam- tök launafólks. Þetta er auðvitað verkalýðsblöff. Þetta er liður í valda- pólitík gamalla kalla sem beita póli- tískri fjarstýringu og ógna hverjir öðrum með þeim árangri að stjórn- kerfið er óvirkt mánuðum og árum A „Þetta er liður í valdapólitík gamalia karla sem beita pólitískri fjar- stýringu og ógna hverjir öðrum með þeim árangri að stjórnkerfið er óvirkt mánuðum og árum saman." sé að verki stjórnmálaflokkur sem naut fylgis nær fjórðungs þjóðarinn- ar í síðustu kosningum. Og enda hafa verið að renna tvær grimur á komm- ana, marga hverja að minnsta kosti. Hitt sýnist líklegri skýring: AI- þýðubandalagið hefur til þessa verið ófáanlegt til þess að takast á við þann vanda sem i orði kveðnu allir þykjast sammála um að sé vanda mestur: óðaverðbólgu þá sem hér hefur geis- að um árabil. Alþýðubandalagið virðist ekki hafa aðra stefnu í efna- hagsmálum en þá sem kennd er við Lúðvík Jósefsson og felst í því að reikna sig áfram með prósentureikn- ingi frá viku til viku, redda, möndla og veita fyrirgreiðslur. Þessi hag- fræði Lúðvíks er auðvitað hvorki til hægri eða vinstri á hinni pólitísku mælistiku. Þetta eru aðferðir ráð- þrota verðbólgukynslóðar haftakalla sem kunna á þetta kerfi og vilja hafa það svona og ekki öðruvísi. — Hitt sýnist jafnvel enn verra að það virðist orðin afstaða Alþýðubandalagsins að það megi ekki hrófla við verðbólg- unni vegna þess að árangur í verð- bólgumálum sé árangur Alþýðu- flokksins! Heiftin og afbrýðisemin í ágætt. Þingmenn, sem semja frum- vörp og leggja fram frumvörp, hafa auðvitað samráð víða út um samfé- lagið í því skyni að ná árangri. Oft þarf að höggva á hnúta, hagsmuna- árekstra eða skiptar skoðanir, sem kunna að vera á lofti, og þá er kúnstin í því fólgin að finna skyn- samlega leið sem nógu margir geti fellt sig við. En samráð í munni Alþýðubanda-' lagsins þýða allt annað. Það hefur komið sér upp sveit nokkurra for- ustumanna í launþegafélögum sem jafnframt eru sauðtryggir flokks- menn. Þessum forustumönnum er purkunarlaust beitt fyrir hinn póli- tíska vagn. Frumvárp forsætisráð- herra var sent ASÍ. Snorri Jónsson, settur forseti, reyndist vera í útlönd- um og þess vegna varð allnokkur bið. Síðan tekur hann sér svo langan frest sem Lúðvík Jósefssyni þóknast. Og þessir menn vilja að stjórnkerfið sé ófært um að setja almenn lög um efnahagsmál fyrr en þessum mönnum þóknast að segja álit sitt. Með þessum hætti þykjast þeir ná völdum sem þeir ná ekki i almennum kosn- ingum. Það er löngu tímabært að það saman. Allur fjöldinn skiptir þessa menn hins vegar engu meginmáli. Mér er til mikils efs að Snorri Jóns- son sé fulltrúi annarra en fáeinna valdaspilara í forustu Alþýðusam- bandsins og nokkurra pólitískra for- ustumanna í Alþýðubandalaginu. Ég hef aldrei séð fjöldafylgi þessa manns. Ég efast um að árum saman hafi verið kosningar i verkalýðsfélagi hans frekar en í mörgum öðrum slíkum. Það er óþolandi til lengdar að for- sætisráðherra landsins skuli heykjast á því að leggja fyrir Alþingi fullbúið frumvarp til laga um ráðstafanir í efnahagsmálum vegna þess að Lúðvík Jósefsson togar í strengbrúð- una Snorra Jónsson. í hverra þágu er þessi leikur leikinn? Ekki í þágu launafólks í þessu landi. Svo mikið er vist. Hitt er svo auðvitað annað mál að forsætisráðherra, rikisstjórn og meirihluti Alþingis þurfa að vega það og meta á hverjum tíma hversu skyn- samlegar aðgerðir séu og hversu mikið fylgi þær hafi. Það getur verið erfitt mat. En Snorri Jónsson eða ein- hverjir aðrir kallar í filabeinsturnum hagsaðgerðunum. Þá var spurt um viðbrögð verkalýðsforustunnar. í ljós kom að einnig 80 af hundraði lýstu sig andvíga þeim viðbrögðum. Eitthvert jarðsamband hefur skort hjá fulltrúum þúsundanna! Skoðana- kannanir í Bretlandi siðustu daga benda til þess nákvæmlega sama. Nær 80 af hundraði almennra borg- ara lýsa þar þeirri skoðun sinni að það sé órafjarlægð frá pólitískum ákvörðunum sem teknar eru í forustu verkalýðsfélaga og vilja félags- manna. En þar eins og hér vill þorri fólks gera þá lágmarkskröfu að að minnsta kosti nokkurt jarðsamband sé á milli launþegaforustu og almenn- ingsálits. Það eru ófyrirgefanleg misiök að lagafrumvarp um efnahagsmál skuli ekki hafa verið lagt fyrir i svo góðan tíma að ráðrúm hefði gefizt lil þess að yfirfara það vandlega, leita sam- ráðs hjá þeim sem málið snerta en taka siðan pólitískar ákvarðanir og afgreiða það í góðan tíma. Svo virðist nú sem það strandi á fáeinum köllum sem eru í valdaleik. Forsætisráðherra hefur guggnað. Hann hafði stuðning Alþýðuflokksins í þessu máli. Þar var 'vilji til aðgerða. Hann guggnaði samt. Enn er að vísu tími, þó seint sé í rassinn gripið. En árangurinn verður kannske ekki annar en sá að þrátt fyrir það að hafðir hafi verið í frammi tilburðir til alvarlegrar efnahagsstjórnar, þá verði runnið á rassinn með allt saman vegna þess að Lúðvík Jósefsson og Snorri Jónsson eru i pólitískri fýlu — og að þess vegna sé ekki hægt að koma við hagstjórn á íslandi — þess vegna sé ekki hægt að draga úr verð- bólgu álslandi. Þetta ástand er óþolandi. Þessu ¦ ástandi verður að breyta.

x

Dagblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið
https://timarit.is/publication/260

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.