Frjáls verslun - 01.03.1982, Blaðsíða 23

Húsnæðismál
Lóðir í miðbænum hafa þá sér-
stöðu að vera í eigu einstaklinga
og fyrirtækja, en ekki í eigu borg-
arinnar eins og flestar lóðir í nýrri
hverfum. Við uppbyggingu ann-
arra borgarhluta hefur borgin því
getað haft áhrif á uppbyggingar-
hraða með því m.a. að leggja
tímakvaðir á lóðir við úthlutun. í
miðbænum gilda hins vegar önnur
lögmál. Þar ráöa eigendur lóð-
anna þvi hvort og hvenær þeir
byggja. Margir hafa alls ekki bol-
magn til að byggja á lóðum sínum,
en lúra samt á þeim eins og ormar
á gulli. Öörum finnst ekki fýsilegt
að fara út í stórframkvæmdir nú,
þegar allt er í óvissu með framtíð
gamla miðbæjarins, t.d. er ekkert
staðfest deiliskipulag til fyrir stór-
an hluta miðbæjarins, enda þótt
svo eigi að vera samkvæmt skipu-
lagslögum.
I erindi Guðmundar Arnalds-
sonar, hagfræðings Ví, sem hann
hélt á ráöstefnu Verslunarráðsins
um miðbæinn 30. mars sl. kom
fram, að síðan 1962 hafa 26 hús
horfið af Kvosarsvæðinu svokall-
aða. 10 ný hús hafa verið reist í
þeirra staö, en 16 lóðir hafa verið
nýttar undir bílastæði eða garða. Á
sama tíma hefur fyrirtækjum í
Kvosinni fækkað úr 360 í 300, eða
um 16%. Ástæður þessarar þró-
unar eru margvíslegar. Aðalá-
stæðan er án efa hinn geysihái
húsnæðiskostnaður í miðbænum,
þ.e. í Kvosinni og við Laugaveg. Á
þessu svæði er lóðamat sex til tí-
falt lóðamat við Ægisíðu, á
Högum og á Melum. Það gefur því
auga leið að fasteignagjöld af
eignum í miðbænum eru mjög há,
hlutfallslega hærri eftir því sem
lóðin er verr nýtt. Samkævmt því
væri hagkvæmast fyrir eigendur
lóða að byggja sem stærst hús á
lóðum sínum svo lóðamat yrði
hlutfallslega lítið miðað við fast-
eignamat.
En svo einfalt er nú málið ekki.
Hér koma til sögunnar ýmis
verndunarsjónarmið. Er því mjög
haldið á loft að verðveita beri
svipmót miðbæjarins og því fæst
oft ekki leyfi til að ríf gömul og ó-
hagkvæm hús, eða byggja háhýsi
á lóðum, sem þegar eru auðar.
Einnig hafa verið í gildi reglur sem
skylda húsbyggjendur til að út-
vega vissan fjölda bílastæða eftri
stærð nýbyggingar. Ýmsir skattar
og gjöld sem lögð eru á fasteigna-
mat bitna einnig harðar á húseig-
endum í miðbænum en annars
staðar vegna hins háa fasteigna-
mats þar. Er þar einkum um tvennt
að ræða. Annars vegar hefur
Reykjavíkurborg á síðustu árum
nýtt sér heimild til aö hækka um
25% fasteignagjöld af húsnæði
sem leigt er undir atvinnustarf-
semi. Hins vegar hefur ríkið nú í
fjögur ár lagt sérstakan „tíma-
bundinn" eignarskatt á verslunar-
og skrifstofuhúsnæði. Þessi skatt-
ur er lagður á mest allt húsnæði i
miðbænum og er nú 1,4% af fast-
eignamati.
Bifreiðaumferð
Við gildistöku núgildandi aöal-
skipulags árið 1962, áttu Reykvík-
ingar 103 bifreiðar fyrir hverja
1000 íbúa. í aðalskipulaginu var
gert ráð fyrir að bifreiðaeignin yrði
um 330 bifreiðar á hverja 1.000 í-
búa í lok skipulagstímabilsins.
Þessi spá mun ekki rætast því 1.
janúar 1981 áttu hverjir 1.000
Reykvíkingar 430 bifreiðar og
virðist ekkert lát vera á aukning-
unni.
í aðalskipulaginu frá 1962 eru
birtar tölur um umferð í miðbæn-
um. Eru þær tölur niðurstöður
umferöartalningar sem fram fór í
desember 1960. Síðastliðið haust
fór fram svipuð könnun og var hún
unnin af Gunnari Inga Ragnars-
syni, umferðarverkfræðingi. Erat-
hyglisvert að bera saman umferð á
nokkrum götum 1960 og svo nú.
Með tilliti til íbúafjölgunar og
aukningar bifreiðaeignar kemur
það ekki á óvart að svokölluð að-
komuumferð hefuraukist verulega
á þessum 20 árum. Er þar átt við
bílaumferö sem kemur irtn á mið-
bæjarsvæðið. Mest hefur umferð-
in aukist suður Kalkofnsveg frá
Skúlagötu. Munar þar mikið um
umferöina af Sætúni sem nú
rennur saman við Skúlagötu. Á
annasamasta klukkutímanum aka
um 1.000 bifreiðar suður Kalk-
ofnsveg, en 1960 var sambærileg
tala um 450 bifreiðar. Þar hefur
umferð því meira en tvöfaldast.
Tryggvagata virðist hafa tekið
við stærstum hluta þessarar
aukningar. Um hana hefur umferö
í báðar áttir aukist mjög mikið, eða
um ca. 50% til jafnaðar. Aukningin
er þó mun meiri í vesturátt frá
Kalkofnsvegi og er sú akgrein nú
talin fullnýtt á annatíma.
Umferð um Bankastræti frá
Laugavegi hefur því sem næst
staðið í stað og er hámarksumferð
á klukkustund þar 720 til 730 bílar,
svipuð og hún var 1960. Umferð
um Hafnarstræti hefur á þessum
20 árum aöeins aukist um ca. 10%
og telja sérfræðingar að umferð
um Hafnarstræti og fleiri göturgeti
ekki aukist meir, þ.e. að þessar
götur í núverandi mynd beri alls
ekki meiri umferð.
Bifreiðastæði
Mikill skortur er á bifreiðastæð-
um í miöbænum, bæði við Lauga-
veg og þó sérstaklega í Kvosinni.
Þar er þörfin fyrir bílastæöi annars
eðlis en við Laugaveginn. Stafar
það af því að í Kvosinni er meira
um stórar stofnanir sem hafa fjöl-
mennt starfslið og er því meiri þörf
fyrir langtíma stæði án gjaldtöku.
Gunnar I. Ragnarsson, verk-
fræðingur, hefur nýverið gert út-
tekt á bílastæðismálum í miðbæn-
um. í viðtali við F.V. sagði hann að
bifreiöastæði í Kvosinni væru um
1.000 talsins, þar af væru um 360
merkt einkastæði. um 340 almenn
stæði með gjaldtöku og um 300
stæði væru almenn stæði án
gjaldtöku.
Þótt ekki nema brot af þeim
þúsundum sem starfa í Kvosinni
aki til vinnu, þá er Ijóst að 360
merkt bifreiðastæði duga skammt.
23