Lesbók Morgunblaðsins - 24.12.1955, Blaðsíða 7

Lesbók Morgunblaðsins - 24.12.1955, Blaðsíða 7
LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 699 Mynd þessj er úr enskri verksmioju, sem steypir klukkur íerðin endurtekin og missir þá þjófurinn annað augað. En verði að beita við hann sömu aðferð í þriðja sinn, missir hann og hitt augað. Þegar dr. Maurer var að ferðast hér um land 1858, sá hann Þórs- hamar, er kominn var frá gamalli konu á Húsavík. Hafði kerling ver- ið grunuð um galdur og eins for- fcður hennar í marga ættliðu. Klukknagerðin hefur breyzt mjög litið um margar aldir. Þó voru klukkur tiltölulega þrengri og hærri áður en siðbótin hófst. Siðan urðu þær tiltölulega Jægri, en miklu víðari, eínkum að neðan, því að þar slógu þær sér mikið út. Nýustu klukkur eru boljafnari. Þá hefur og klukkumálmurinn Iftið breyzt. Hann er gerður úr kopar og tini og er hJutfallið venju- lega 13 á móti 4. Úr þessari blóndu fæst harður og hljómfagur málm- ur og svo að segja óforgengilegur, því að hann spanskgrænar ekki og lætur mjög lítt á sjá þótt hann verði fyrir hitabreytingum og rakabreytingum. Sumir halda að silfurkluMkur muni hljóma miklu betur en þessar koparklukkur. En það er langt frá því að svo sé. Og mesta fásinna væri að haJda að guUklukkur mundu bera af um hljómfegurð, því að þær mundu áreiðanlega ekki hljóma betur en bJýklukkur. Allmikill vandi er að steypa klukkur, einkum ef þær eru stórar. Málmurinn er hitaður upp i 900— 1200 stig C. og svo er honum rennt í mótin. Má það ekki taka nema nokkrar minútur. Si'ðan verður að lála mótin standa cg kólna. Litla klukku ej- hægt að taka úr mótinu cftir sólarhring, en þegar um stór- ar kJukkur er að ræða, þá eru þær ckkj orðnar kajdar fyr en eftir þrjar vikur. Gæta verður þess og, að klukkurnar kólni alls staðar jafnt, ella er hætta á því að þær springi, eða feirur komi f þær. Það var ekki fyr en um seinustu Hér er verið að fága og hljómstilla kurkjuklukku Klukkan í Brisbane. Er þetta elzta klukka veraldar? aldamót að menn fundu upp á þri að hljómstilla klukkur. Er það gert á þann hátt að þær eru skafnar innan og reyndar smám saman þangað til þær hafa fengið inn rétta tón. Er þetta vandasamt verk og ef eitthvað ber út af, er nær óhugsandi að hreinir tónar fáist úr þeirri klukku. Flestir munu ætla, að hver klukka hafi aðeins einn tón, en það er ekki rétt. Hver klukka heíur fimm tóna. Er þar fyrst slagtóninn, svo er „nominal" (einum tónstiga ofar), „hum" (ein- um tónstíga neðar), „tierce" og „quint". Allir verða þessir tónar að vera samhljóma, cn þeir þurfa cinnig að vera samhljóma öðrum klukkum. þar sem samhringt er. Víða eru margar klukkur saman og cr hver klukknasamstæða nef nd „carillon". í hverri klukknasam- stæðu eru mismunandi stærðir. Slærsta samstæða, sem sögur fara aí', er í Singing Tower Birds Sanctuary í Florida. Þar er 71

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.