Morgunblaðið - 08.08.2001, Qupperneq 18

VIÐSKIPTI
18 MIÐVIKUDAGUR 8. ÁGÚST 2001 MORGUNBLAÐIÐ
NOKKUR umræða á sér nú stað um gengi Banda-
ríkjadals og sýnist sitt hverjum eins og lesendur
dagblaða, meðal annarra International Herald
Tribune og The New York Times hafa orðið
áskynja í byrjun þessa mánaðar. Í umfjöllun í Int-
ernational Herald Tribune eru kynnt ólík sjón-
armið um stöðu dalsins.
Sjónarmið ríkisstjórnar Bandaríkjanna eru þau
að gengi Bandaríkjadals eigi að ráðast á markaði
án inngripa ríkisins og fjármálaráðherrann leggur
á það áherslu að hann hafi hvorki í hyggju að grípa
inn í gjaldeyrismarkaði né að tala niður gengi dals-
ins. Ráðherrann hefur einnig lýst þeirri skoðun
sinni að gengi dalsins sé ekki ofmetið.
Í fyrrnefndri umfjöllun kemur þó fram að vax-
andi fjöldi hagfræðinga telji að ástæða sé til að
skoða hvort styrkur dalsins sé ekki farinn að gera
fleira illt en gott. Tvær megin röksemdir eru sett-
ar fram til stuðnings þessu viðhorfi. Sú fyrri er að
bandarískur útflutningur sé ekki samkeppnisfær
við vörur annarra landa þegar gengið sé svo hátt
skráð. Hin síðari gengur út á að vegna mikils við-
skiptahalla muni dalurinn á endanum falla og þá sé
betra að freista þess að stýra lækkuninni en að láta
hann allt í einu hrynja síðar og valda óstöðugleika.
Framleiðendur, þar með taldir bændur, eru
farnir að hvetja ríkisstjórnina til að endurskoða af-
stöðu sína til gengisins og á Wall Street eru vanga-
veltur um að þó stjórnvöld séu ekki líkleg til að
grípa inn í og þrýsta dalnum niður þá hefðu þau
ekkert á móti því að sjá hann lækka. Sumir hafa
jafnvel túlkað orð forsetans um að markaðurinn
skuli ráða gengi dalsins á þennan veg.
Óvíst hvort yfirvöld geta haft áhrif á gengið
En það eru ekki aðeins skiptar skoðanir um
styrk Bandaríkjadals heldur líka um það hvort yf-
irvöld geti haft áhrif á styrkinn. Embættismenn
hafa sagt að það þýddi lítið fyrir yfirvöld að reyna
að berjast gegn skoðun markaðarins á verðmæti
gjaldmiðla og þó hægt væri að tala verð dalsins
niður um hríð þá réðist það þegar á allt er litið af
efnahagslegum forsendum og hlutfallslegum efna-
hagsstyrk Bandaríkjanna gagnvart Evrópu og
Japan. Og fjárfestar álíti Bandaríkin hagstæðari
þessa stundina.
Alan Greenspan, yfirmaður peningamála í
Bandaríkjunum, hefur ekki sýnt þess nein merki
að hann hyggist hætta að styðja núverandi stefnu.
Forveri hans, Paul Volcker, lýsti því hins vegar
nýlega fyrir þingnefnd að til lengri tíma litið kynni
stöðugt hagkerfi að krefjast þess að evran og jenið
styrktust nokkuð gagnvart dalnum.
Hagfræðingar hafa haldið því fram að talsverð-
ar líkur séu á að einn daginn muni erlendir fjár-
festar meta það svo að viðskiptahallinn sé orðinn
of mikill. Þá muni Bandaríkjadalur ef til vill lækka
snögglega og því muni fylgja skyndileg hækkun
verðbólgu og veruleg vandamál fyrir bandarískt
hagkerfi.
Paul Krugman telur tímabært
að Bandaríkjadalur lækki
Einn kunnur hagfræðingur sem nýlega hefur
varað við því að gengi Bandaríkjadals sé of hátt er
Paul Krugman. Í grein í The New York Times
heldur hann því fram að svipað sé að segja um
gengi Bandaríkjadals nú og gengi tæknifyrirtækja
sem þar til í fyrra voru metin afar háu verði en
tóku svo snarpa dýfu niður. Hann segir Banda-
ríkjadal hafa hækkað gagnvart gjaldmiðlum ann-
arra iðnríkja frá miðjum síðasta áratug og að þetta
hafi þýtt að bandarískar vörur geti ekki keppt við
erlendar og viðskiptahallinn hafi fjórfaldast frá
1995 og orðið meiri en nokkru sinni í sögunni.
Hann sé nú hærra hlutfall landsframleiðslunnar
en hann var í Indónesíu og Suður-Kóreu í byrjun
kreppunnar í Asíu árið 1997.
Krugman segir að viðskiptahalli hafi alltaf leitt
til gengisfalls og telur ekki ástæðu til að ætla að
aðstæður nú muni koma í veg fyrir það. En hann
spyr hvort fall Bandaríkjadals yrði mikið áfall og
svarar því til að svo yrði líklega ekki. Og ef dal-
urinn muni falla einhvern daginn þá sé ágætt að
það gerist nú. Hann segir að fyrir skömmu hefði
hann haldið hinu gagnstæða fram, en nú væri
ágætt að dalurinn lækkaði til að beina eftirspurn í
heiminum að bandarískum vörum þó það hefði
ekki verið heppilegt þegar þenslan í Bandaríkj-
unum hafi verið sem mest.
Hvert stefnir Bandaríkjadalur?
Morgunblaðið/Árni Sæberg
Sjónarmið ríkisstjórnar Bandaríkjanna eru þau
að gengi Bandaríkjadals eigi að ráðast á markaði
án inngripa ríkisins.
TAP af rekstri Hraðfrystihúss Eski-
fjarðar hf. fyrstu sex mánuði ársins
2001 nam 171 milljón króna saman-
borið við 12 milljóna króna hagnað á
sama tímabili í fyrra. Rekstrartekjur
jukust um 27,1% milli ára en rekstr-
argjöld án afskrifta um 3,2%. Hagn-
aður fyrir afskriftir og fjármunaliði
(EBITDA) var 646 milljónir króna
en 298 milljónir árið áður. Afskriftir
voru 189 milljónir, jukust um 8,7%
milli ára, en fjármagnsgjöld voru
rúmar 696 milljónir og jukust um 590
milljónir frá fyrra ári. Framlegð af
rekstri félagsins á tímabilinu var
35,89% samanborið við 21,09% á
sama tímabili árið áður. Eiginfjár-
hlutfall félagsins lækkar úr 19,91% í
16,86%, miðað við sama tíma á síð-
asta ári, en veltufjárhlutfall eykst úr
0,83 í 1,02 milli tímabilanna.
Viðunandi útlit fyrir árið í heild
Að sögn Elfars Aðalsteinssonar,
forstjóra Hraðfrystihúss Eskifjarð-
ar, hefur rekstur félagsins verið með
ágætum síðustu mánuði, þrátt fyrir
sex vikna verkfall sjómanna. Góð
aflabrögð eftir verkfall, ásamt já-
kvæðri verðþróun á afurðum félags-
ins, skapi jákvætt rekstrarumhverfi.
Hann segir að breytingar á rekstri
félagsins séu að skila sér í þessu upp-
gjöri, þótt hann telji áhrif þeirra ekki
að fullu komin fram. Enn sé verið að
endurskipuleggja starfsemi ákveð-
inna deilda og muni þeirri vinnu
ljúka á næstu mánuðum.
,,Gengisfall íslensku krónunnar
hefur aukið á tekjur félagsins, líkt og
annarra sjávarútvegsfyrirtækja, en
reiknuð fjármagnsgjöld á fyrri helm-
ing ársins vega þungt á móti. Þess
ber þó að geta að undanfarin ár hef-
ur síðari árshlutinn ekki verið jafn
hagstæður í rekstri félagsins og sá
fyrri. Útlitið fyrir árið í heild sinni er
viðunandi nú, sérstaklega ef upp-
sjávarfiskur heldur áfram að veiðast
eins vel og undanfarið,“ segir Elfar.
Árshlutauppgjör Hraðfrystihúss Eskifjarðar hf.
Framlegð eykst milli ára






 

    !!

   
  
 


   
 
"#

  

$ !
! 








 





 
%!

   















 

&'&()
*'**+
  



  
 




!!







  !


,-./
*0-0*1
+-&.
/,',2' !

"

#

"

!

!

$

 





/*'*+'
 3
%3
4! !3

  



 

 

● ÁKVEÐIÐ hefur verið að breyta
skipulagi Össurar hf. til þess að
stytta boðleiðir og gera ákvarð-
anatöku skilvirkari. Jafnframt mun
skipulag sölu- og markaðsstarfs
verða lagað enn frekar að breyt-
ingum á sölukerfi félagsins í Banda-
ríkjunum og Evrópu, segir í frétta-
tilkynningu frá Össuri.
Fram kemur að Maynard Carkhuff,
framkvæmdastjóri stoðtækjasviðs,
muni láta af störfum hjá fyrirtækinu
og sölu- og markaðssvið, vörustjórn-
unarsvið og framleiðslusvið muni
heyra beint undir forstjóra Össurar.
Vegna þess að Maynard hættir
störfum mun fara fram uppgjör
starfssamnings sem gerður var við
Maynard í tengslum við kaup Öss-
urar hf. á Flex-Foot, en sú fjárhæð er
áætluð 93 milljónir króna sem fellur
til á þremur og hálfu ári. Allur kostn-
aðurinn verður gjaldfærður á þriðja
ársfjórðungi.
Jón Sigurðsson forstjóri Össurar
segir að þessar 93 milljónir séu til-
komnar vegna samnings sem gerður
var við kaupin á Flex-Foot.
Maynard Carkhuff var einn af eig-
endum Flex-Foot og gerð var krafa
um að hann ynni hjá fyrirtækinu í
fimm ár. Össur þurfi því að borga
honum laun út þann tíma. Að-
spurður um hvort rétt sé að gjald-
færa allan kostnaðinn nú segir Jón
að þessi færsla sé í samræmi við
stefnu fyrirtækisins um gjaldfærslu
kostnaðar. Að auki sé þetta hag-
kvæmara vegna bandarískra skatta-
reglna.
Jón segir að varðandi skipulags-
breytingarnar sé verið að stytta boð-
leiðir innan fyrirtækisins með því að
taka eitt stjórnunarstig út úr fyr-
irtækinu. Maynard hafi verið yfir
stoðtækjasviði Össurar og með
breytingunni séu boðleiðir innan fyr-
irtækisins styttri og skipurit fyrirtæk-
isins flatara.
Skipulagsbreyt-
ingar hjá Össuri
VAXTAMUNUR Íslandsbanka var 3,1% á fyrri
hluta ársins, eins og fram hefur komið, en mun-
urinn jókst úr 2,7% á fyrsta ársfjórðungi í 3,5% á
öðrum ársfjórðungi.
Á fyrri hluta ársins 2000 var vaxtamunur Ís-
landsbanka, þ.e. hlutfall hreinna vaxtatekna bank-
ans af meðalstöðu heildarfjármagns, 2,8%, sem er
sami munur og árið 1999, og fyrir árið 2000 í heild
var hann 2,7%. Svipaða sögu er að segja af fyrsta
ársfjórðungi líðandi árs, þá var munurinn 2,7%. Á
öðrum ársfjórðungi fór vaxtamunur bankans hins
vegar upp í 3,5%.
Þessi aukni vaxtamunur er skýrður sem áhrif
frá aukinni verðbólgu á verðtryggingarstöðu
bankans, en verðtryggðar eignir Íslandsbanka eru
umfram verðtryggðar skuldir. Aukin verðbólga á
öðrum ársfjórðungi færir því bankanum auknar
tekjur í formi verðbóta. Verðtryggðu eignirnar
námu, samkvæmt milliuppgjöri, 74 milljörðum
króna í lok júní en verðtryggðu skuldirnar námu á
sama tíma 46 milljörðum króna. Verðtryggður
jöfnuður er því um 28 milljarðar en þegar tillit hef-
ur verið tekið til eigin fjár umfram rekstrarfjár-
muni, samkvæmt reglum Seðlabanka Íslands, er
verðtryggður jöfnuður Íslandsbanka jákvæður
um 13 milljarða króna.
Búnaðarbanki Íslands og Landsbanki Íslands
hafa ekki birt afkomutölur fyrir fyrri helming árs-
ins en gera má ráð fyrir að aukning vaxtamunar
þessara banka hafi einnig verið talsverður á öðr-
um ársfjórðungi þar sem staða verðtryggðra
eigna beggja bankanna er sterkari en verð-
tryggðra skulda. Þá má benda á að vaxtamunur
Búnaðar- og Landsbanka hefur undanfarið ár ver-
ið hærri en Íslandsbanka. Sé miðað við tölur úr
ársreikningi Landsbankans fyrir árið 2000 námu
verðtryggðar eignir bankans um áramót 73 millj-
örðum en verðtryggðar skuldir 39 milljörðum.
Verðtryggður jöfnuður Landsbankans nam því 34
milljörðum án tillits til eigin fjár umfram rekstr-
arfjármuni. Vaxtamunur Landsbankans á sl. ári
var 2,90% og 3% árið 1999.
Við samskonar lauslega athugun á ársreikningi
Búnaðarbankans árið 2000 má sjá að verðmæti
verðtryggðra eigna bankans um áramót var 49
milljarðar króna en verðtryggðar skuldir voru um
39 milljarðar. Verðtryggður jöfnuður Búnaðar-
bankans gæti því numið um 10 milljörðum króna
án tillits til eigin fjár umfram rekstrarfjármuni.
Vaxtamunur Búnaðarbankans var 3,23% á sl. ári
og 3,37% árið 1999.
Vaxtamunur úr 2,7% í 3,5%
● MIÐAÐ er við að almennur af-
greiðslutími í verslunarmiðstöðinni í
Smáralind verði frá klukkan ellefu
að morgni til klukkan átta að kvöldi
virka daga, frá tíu til sex á laug-
ardögum og tólf til sex á sunnudög-
um, að sögn Pálma Kristinssonar,
framkvæmdastjóra Smáralindar.
Hann segir að þessi afgreiðslutími
eigi við um alla starfsemi í verslun
og þjónustu en þó sé gert ráð fyrir
að einhverjir þjónustuaðilar muni
opna fyrr, en húsið verði opnað fyrir
almenning klukkan átta á morgnana
og því verði ekki lokað fyrr en á mið-
nætti. Þá verði hluti af starfsemi
hússins með lengri afgreiðslutíma,
þ.e. vetrargarðurinn og umhverfi
hans, veitingastaðir og bíó, en þar
verði afgreiðslutíminn í samræmi
við það sem almennt gangi og ger-
ist í þeim efnum annars staðar.
Pálmi segir að framkvæmdir í
Smáralind gangi í öllum helstu at-
riðum samkvæmt áætlun og að
verslunarmiðstöðin verði opnuð 10.
október næstkomandi. Búið sé að
leigja út um 90% af verslunarrýminu
og viðræður séu í gangi um mest
allt það pláss sem eftir er.
Smáralind opin
frá klukkan ellefu til
átta virka daga
● BELGÍSKA bjórfyrirtækið Inter-
brew NV hefur keypt þýska bjórfyr-
irtækið Beck’s fyrir 3,5 milljarða
þýskra marka, jafngildi um 155
milljarða íslenskra króna. Í tilkynn-
ingu frá Interbrew segir að með
samningnum um kaupin á hinu
128 ára gamla fyrirtæki verði það
næst stærst á bjórmarkaðinum,
næst á eftir hollenska bjórframleið-
andanum Heineken, í sínum gæða-
flokki.
Verðið sem Interbrew samþykkti
að greiða fyrir Beck’s er um þrett-
án sinnum hærra en rekstrarhagn-
aður fyrirtækisins (EBITDA). Sér-
fræðingar á fjármálamarkaði segja
þetta hátt verð en að Interbrew
gæti hagnast á kaupunum ef þau
verði til að auka útflutning, til að
mynda til Bandaríkjanna þar sem
sala á innfluttum bjór hefur verið
að aukast. Han Van Lamoen, fjár-
málasérfræðingur hjá Delta Lloyd-
bankanum í Amsterdam, segir til
að mynda að sala Interbrew á bjór
þurfi að aukast um 20% til að
kaupin borgi sig.
Hluthafar í Beck’s eiga eftir að
samþykkja söluna sem og stjórn-
völd en tilkynnt var í síðasta mán-
uði að Beck’s væri til sölu. Beck’s
er fjórða stærsta bjórframleiðslufyr-
irtækið í Þýskalandi og er um helm-
ingur framleiðslunnar fluttur út.
Interbrew er með starfsemi í 19
löndum og hefur fyrirtækið tvöfald-
ast að stærð frá á árinu 1995.
Helsta framleiðsluvara fyrirtæk-
isins er Stella Artois.
Interbrew
kaupir Beck’s
bjórfyrirtækið
● HLUTHAFAR Wachovia, eins virt-
asta banka Bandaríkjanna, sam-
þykktu á föstudag að sameinast
First Union-bankanum, næststærsta
hluthafa í Landsbanka Íslands.
Samningurinn hljóðar upp á 14,3
milljarða dala en hinn nýi banki mun
bera nafn Wachovia.
Með sameiningu Wachovia og
First Union verður til banki með um
90.000 starfsmenn og 2.887 útibú.
Wachovia hafði einnig verið í við-
ræðum við SunTrust um sameiningu
en á hluthafafundinum á föstudag
var ákveðið að ganga til sameiningar
með First Union frekar en SunTrust-
bankann. Eining var um samrunann
meðal hluthafa First Union en 95%
þeirra samþykktu hann á fundi síð-
astliðinn þriðjudag.
First Union
sameinast Wachovia