Morgunblaðið - 12.09.2001, Page 6

FRÉTTIR
6 MIÐVIKUDAGUR 12. SEPTEMBER 2001 MORGUNBLAÐIÐ
LANDSVIRKJUN hefur lagt fram
tillögu að matsáætlun vegna mats á
umhverfisáhrifum Norðlingaöldu-
veitu. Áætlunin gerir ráð fyrir stíflu í
Þjórsá nálægt Norðlingaöldu til að
mynda lón með vatnsborð í 575 metra
hæð yfir sjávarborði. Þegar Þjórsár-
ver voru friðlýst árið 1981 var gert
ráð fyrir lóni í 581 metra hæð.
Markmið framkvæmdanna er að
nýta vatnsafl í efri hluta Þjórsár til að
miðla vatni í virkjanir á Þjórsár- og
Tungnaársvæðinu. Með því móti er
ætlunin að tryggja nægilegt framboð
raforku til að mæta spurn eftir raf-
orku, m.a. til álframleiðslu á Suðvest-
urlandi. Fram kemur í matsáætlun-
inni að með tilkomu Norðlingaöldu-
veitu verði hægt að bæta nýtingu
virkjananna verulega. Áætluð aukn-
ing á orkugetu með tilkomu veitunnar
er um 760 GWh á ári.
Langt er síðan hugmyndir voru
settar fram um virkjun vatnsafls á
þessu svæði en veruleg andstaða var
við þær. Viðræður fóru fram á milli
raforkufyrirtækjanna og Náttúru-
verndarráðs sem leiddu til þess að ár-
ið 1981 var gert samkomulag um frið-
lýsingu Þjórsárvera og að búið yrði til
miðlunarlón í allt að 581 metra hæð,
en fyrri hugmyndir voru um lón sem
væri allt að 12 metrum hærra. Svo
stórt lón hefði sökkt verulegum hluta
Þjórsárvera.
Árið 1987 var gert samkomulag
sem fól í sér að komið var á fót sér-
stakri nefnd sem átti að vera til ráðu-
neytis um málefni friðlandsins. Þessi
nefnd, sem kölluð hefur verið Þjórs-
árveranefnd, hefur í meira en áratug
fjallað um fram komnar hugmyndir
um framkvæmdir á svæðinu. Það
sjónarmið hefur komið fram í nefnd-
inni að ekki ætti að fara fram um-
hverfismat vegna Norðlingaölduveitu
á grundvelli nýrra laga heldur ætti að
fjalla um framkvæmdir á grundvelli
samkomulagsins sem gert var árið
1981, en það veitir nefndinni umtals-
verð áhrif á allar framkvæmdir.
Vatni dælt úr jarðgöngunum
Í matsáætluninni er framkvæmd-
unum lýst. Byggðar verða tvær stífl-
ur, önnur við rætur Norðlingaöldu og
hin í farvegi Þjórsár, en sú stífla á að
vera 26 metra há. Með stíflunum
verður til lón sem verður um 29 fer-
kílómetrar að stærð. Nýtanlegt rúm-
mál er um 92 gígalítrar. Þess má geta
að lón í 581 metra hæð hefði þakið 62
ferkílómetra. Gert er ráð fyrir að
vatni úr lóninu verði veitt um 12,7 km
löng göng yfir í Þórisvatn. Nauðsyn-
legt verður að dæla vatninu eftir
göngunum við lága vatnsborðsstöðu í
Norðlingaöldulóni. Þess vegna verður
byggð dælustöð neðanjarðar við hlið
ganganna. Leggja þarf háspennu-
streng í jörðu frá Sigöldustöð um 35
km leið og er áætluð spenna á
strengnum 33 kV.
Ekki liggur endanlega fyrir hvar
efni verður tekið til framkvæmdanna.
Heildarefnisþörf er áætluð 600-700
þúsund rúmmetrar, þar af 400 þús-
und rúmmetrar til stíflugerðar. Áætl-
að er að um 600 rúmmetrar falli til við
gerð jarðganganna og um 300 þúsund
rúmmetrar vegna skurðgraftrar.
Gert er ráð fyrir að nota efnið eins og
hægt er til stíflugerðar og vegagerð-
ar. Ætlunin er að setja það efni sem
er umfram í hauga við gangamunna
og á bökkum skurða eða úti í lónið.
Áætlað er að framkvæmdir við
Norðlingaöldulón standi í þrjú ár og
ljúki í árslok 2004.
Matsáætlunin gerir ráð fyrir að
könnuð verði ítarlega hagkvæmni og
umhverfisáhrif af lóni í 578 metra
hæð og 581 metra hæð og að þessir
tveir kostir verði bornir saman við lón
í 575 metra hæð. Við samanburðinn
verður lögð sérstök áhersla á áhrifin á
gróður, heiðargæs og rof.
Talið er að í Þjórsárverum séu
varpstæði um 6.500 heiðargæsapara.
Svæðið er talið hafa alþjóðlegt gildi
vegna fuglalífs. Svæðið er á skrá
Ramsar yfir votlendi með alþjóðlegt
gildi. Fram kemur í matsáætluninni
að þessi skráning skerði ekki á nokk-
urn hátt yfirráðarétt ríkis á viðkom-
andi svæði. Ríki hafi rétt til að
þrengja mörk votlendis eða fella burt
ef þjóðarhagsmunir krefjast þess. Ef
þrengt er að mörkum skráðs svæðis
skal viðkomandi ríki bæta missinn
sem kostur er. Tekið er fram að ein
þeirra skuldbindinga sem felist í
Ramsar-samningnum sé að láta fram-
kvæma mat á umhverfisáhrifum áður
en votlendi er breytt eða það eyðilagt.
Matsáætlunin verður send ýmsum
umsagnaraðilum og efnt verður til
kynningarfunda um málið á Suður-
landi og í Reykjavík. Hægt er að
koma athugasemdum og fyrirspurn-
um um matstillöguna á framfæri með
því að senda þær til verkefnisstjórnar
eða til Landsvirkjunar. Ítarlegar upp-
lýsingar um framkvæmdina er að
finna á Netinu, www.nordlingaalda.is.
Skipulagsstofnun fjallar lögum sam-
kvæmt um tillögu að matsáætlun og
ákveður hvort fallist verður á hana
eða ekki. Verði tillagan samþykkt
verður hafist handa við að skrifa
sjálfa skýrsluna um mat á umhverfis-
áhrifum og ráðgert er að skila skýrslu
um mat á umhverfisáhrifum Norð-
lingaölduveitu til Skipulagsstofnunar
í nóvember nk. Skýrslan verður
kynnt almenningi, m.a. á almennum
fundum. Skipulagsstofnun fellir síðan
úrskurð sinn um mat á umhverfis-
áhrifum Norðlingaölduveitu, en í
matsáætluninni er gert ráð fyrir að
niðurstaða stofnunarinnar geti legið
fyrir í febrúar á næsta ári. Lög gera
ráð fyrir að þann úrskurð megi kæra
til umhverfisráðherra. Ráðherra
ákveður þá hvort niðurstaða Skipu-
lagsstofnunar skuli standa eða ekki.
Landsvirkjun leggur fram matsáætlun vegna Norðlingaölduveitu
Vatnsborð-
ið yrði í 575
metra hæð

  
 
 



  




 



  
  
 

  
    

       

  SJÚKRALIÐAFÉLAG Íslands hef-
ur sent kæru til kærunefndar jafn-
réttismála þar sem leitað er álits á
hvort ákvæði laga um jafna stöðu og
jafnan rétt kvenna og karla hafi ver-
ið brotin við ákvörðun launa til
handa félagsmönnum. Kristín Á.
Guðmundsdóttir, formaður Sjúkra-
liðafélags Íslands, segir að lögreglu-
menn og tollverðir, sem eru mikið til
karlastéttir, njóti betri kjara en
sjúkraliðar, sem eru að miklu leyti
kvennastétt. Allar stéttirnar starfa
hjá ríkinu. Kristín segir að sjúkralið-
ar hafi töluvert lengi leitað skýringa
á þessum launamun, þar sem nám
sjúkraliða sé töluvert lengra og um-
fangsmeira en nám tollvarða og lög-
reglumanna. Allar stéttirnar þrjár
séu vaktavinnustéttir sem starfa við
öryggis- og almannaþjónustu og
þurfi að takast á við aðstæður sem
geta verið sambærilegar. Í lögum
um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna
og karla segir að ef líkur verði leidd-
ar að því að kona og karl sem starfa
hjá sama atvinnurekanda njóti mis-
munandi launa eða kjara fyrir jafn-
verðmæt og sambærileg störf sé það
atvinnurekanda að sýna fram á að sá
munur skýrist af öðrum þáttum en
kynferði.
Sambærileg störf
Gjarnan er bent á í þessu sam-
bandi að lögreglustörf geti verið
áhættusöm. Kristín segir að könnun
hafi sýnt fram á að heilbrigðisstéttir
verði fyrir verulegu ofbeldi í starfi.
„Þar stöndum við ekkert öðruvísi að
vígi en lögreglan, en hins vegar er
það mikið meira í umræðunni meðal
fólks og í fréttum ef lögreglumaður
er laminn eða bitinn,“ segir Kristín.
Hún segir að ofbeldi sem sjúkraliðar
verða fyrir við vinnu sína sé aldrei til
umfjöllunar þótt mikið sé um ofbeldi
á sumum vinnustöðum sjúkraliða,
sérstaklega á geðdeildum og bráða-
móttöku. Einnig bendir Kristín á að
sjúkraliðar þurfi, ekki síður en lög-
reglumenn, stundum að fá áfalla-
hjálp í tengslum við vinnu sína þar
sem oft sé mikið lagt á sjúkraliða.
Kristín segir að sjúkraliðar telji að
um 55% launahækkun þyrfti til að
leiðrétta þann launamun sem er milli
stéttanna, sé miðað við kjör lög-
reglumanna fyrir samninga og stöðu
sjúkraliða fyrir samninga, en kjara-
samningar sjúkraliða við ríkið og
sveitarfélögin hafa nú verið lausir
frá 1. nóvember í fyrra.
Kristín segir að sjúkraliðum hafi
verið boðið að ganga inn í nýtt launa-
kerfi eins og lögreglan hefur gert.
Almennum sjúkraliðum hafi verið
boðið að fara í b-töflu launakerfisins,
þar sem byrjunarlaunin eru 107 þús-
und. Lögreglumenn sem fá greidd
laun miðað við b-töflu fái hins vegar
138 þúsund krónur á mánuði.
Atkvæði í verkfallskosningu
talin fyrir helgi
Sjúkraliðafélag Íslands fundaði
með samninganefnd ríkisins í hús-
næði ríkissáttasemjara í gær. Krist-
ín segir að ákveðið hafi verið að hefja
vinnu við sjálfan vinnustaðasamn-
inginn og verður óformlegur sátta-
fundur því haldinn á fimmtudag.
Hún segir að þessi vinna verði hafin
innan Landspítala – háskólasjúkra-
húss og að náist niðurstaða verði hún
notuð sem fyrirmynd fyrir aðra
hópa. Hún sagðist ekki vera bjart-
sýnni á að samningar næðust þrátt
fyrir þessa ákvörðun. „Aftur á móti
álít ég að allar viðræður og samræð-
ur séu frekar möguleiki til að leysa
málið en að hittast ekki,“ segir Krist-
ín. Einnig var fundur með launa-
nefnd sveitarfélaga í dag og segir
Kristín stöðuna þar óbreytta.
Atkvæði í póstkosningu um hvort
boða eigi til verkfalls eru að berast
þessa dagana. Verði ákveðið að
leggja niður störf verður farið í þrjú
þriggja daga verkföll og hæfist það
fyrsta hinn 1. október. Kristín segir
að atkvæðin verði talin fyrir helgi en
sjúkraliðar hafa frest til 14. septem-
ber til að boða til verkfalls.
Sjúkraliðafélag Íslands leitar álits kærunefndar jafnréttismála
Vilja sambærileg laun og
lögreglumenn og tollverðir
Morgunblaðið/Ásdís
Samninganefndir sjúkraliða og ríkisins komu saman hjá ríkissáttasemj-
ara í gær. Lengst til hægri er Geir Gunnarsson vararíkissáttasemjari og
við hlið hans Kristín Á. Guðmundsdóttir, formaður félagsins.
ÍSLENSK fyrirtæki stunda
ekki tilraunir með verkan lyfja á
fólk, svokallaðar „klínískar“ til-
raunir með lyf, hér á landi. Í
frétt Morgunblaðsins í gær kem-
ur fram að ritstjórar margra
virtustu læknatímarita heimsins
hafa ásakað lyfjafyrirtæki um að
hafa afskipti af tilraunum með
ný lyf. Ritstjórarnir hafa jafn-
framt bundist samtökum um að
birta ekki niðurstöður rann-
sókna þar sem hugsanlegt er að
kostunaraðili hafi haft áhrif á
niðurstöður tilrauna.
Encode ehf., dótturfyrirtæki
Íslenskrar erfðagreiningar, sér-
hæfir sig í lyfjaprófunum og
lyfjafræðilegum rannsóknum.
Páll Magnússon, upplýsinga-
stjóri Íslenskrar erfðagreining-
ar, segir að Encode hafi tekið að
sér hluta af lyfjarannsóknum
fyrir stóru lyfjafyrirtækin en sá
vandi sem ritstjórarnir benda á
sé ekki fyrir hendi.
„Það eru færri en tíu risa-
fyrirtæki í öllum heiminum sem
stunda þessar tilraunir. Að þeim
beinist afstaða þessara tímarita
og þetta er því ekkert sem snýr
að Íslenskri erfðagreiningu.
Klínísku rannsóknirnar eru svo-
kallaðar þriðja fasa rannsóknir
þegar farið er að gera tilraunir
með fólk og það er nokkuð sem
við komum hvergi nálægt á
neinu stigi málsins,“ segir Páll.
Hann telur þetta enga þýð-
ingu hafa fyrir íslensk fyrirtæki í
lyfjaiðnaði.
Engar „klín-
ískar“ til-
raunir með
lyf hérlendis
Á FUNDI norrænna samkeppnisyf-
irvalda, sem haldinn var í Skagen í
Danmörku dagana 6.-7. september,
var lýst yfir áhyggjum vegna sam-
keppni í farþegaflugi á Norðurlönd-
um sem er meðal annars sögð ein-
kennast af samrunum, bandalögum
og afsláttar- og tilboðsklúbbum. Tal-
ið er að vandamálið sé ekki aðeins
bundið við einstök lönd heldur flug-
samgöngur á heimsvísu.
Á fundinum í Skagen var stofn-
aður vinnuhópur sem fjalla á sér-
staklega um samkeppni í flugi á
Norðurlöndunum. Skal hópurinn
koma með tillögur um hvernig koma
megi á heilbrigðari samkeppni á
þessum markaði. Hópurinn mun
m.a. meta samkeppnisstöðuna út frá
flugvallasköttum, afsláttar- og til-
boðsklúbbum flugfélaga og sam-
starfi ferðaskrifstofa. Áhrif þessa
verða könnuð innan hvers lands fyrir
sig og á flugi milli Norðurlandanna
sem og utan þeirra. Þá skal hópurinn
koma með tillögur að því hvernig
samkeppnisyfirvöld í hverju landi
fyrir sig geti beitt sér í málinu til að
tryggja eðlilega samkeppni milli að-
ila sem koma að farþegaflugi.
Guðmundur Sigurðsson hjá Sam-
keppnisstofnun segir að enn hafi
ekki verið tekin ákvörðun um hvern-
ig Samkeppnisstofnun kemur að
starfi vinnuhópsins. „En stofnunin
mun fylgjast með og leggja til efni og
vinnu eftir því sem efni standa til og
þörf krefur.“
Vinnuhópurinn á að skila áliti sínu
á fundi í Aþenu í mars á næsta ári.
Sam-
keppni
í flugi
til rann-
sóknar
Yfirvöld lýsa áhyggjum
vegna farþegaflugs
á Norðurlöndum