Morgunblaðið - 17.11.2001, Qupperneq 10

FRÉTTIR
10 LAUGARDAGUR 17. NÓVEMBER 2001 MORGUNBLAÐIÐ
NÚ þegar hálft þriðja ár er frá kosn-
ingum til Alþingis og aðeins sextán
mánuðir þar til kosið verður sam-
kvæmt nýrri og gjörbreyttri kjör-
dæmaskipan, er ef til vill ekki að
undra þótt línur séu teknar að skýr-
ast á vettvangi stjórnmálanna. Fyrst
og fremst beinist athygli og orka
flokkanna vitaskuld næstu mánuðina
að aðsteðjandi bæjar- og sveit-
arstjórnarkosningum, en þó þykjast
ýmsir vera farnir að merkja skýrari
áherslumun milli einstakra flokka á
landsvísu. Á það ekki síst við um
stjórnarflokkana, Sjálfstæðisflokk og
Framsóknarflokk.
Fjarri öllum sanni væri að halda
því fram að vík sé að verða milli vina í
þriðja ráðuneyti Davíðs Oddssonar
forsætisráðherra, en hinu er ekki að
leyna að upp á síðkastið hefur sýnst
verða nokkur áherslubreyting í mál-
flutningi þingflokks framsókn-
armanna og virðast þingmenn flokks-
ins leyfa sér í meiri mæli en áður að
halda uppi gagnrýni á stefnumál
samstarfsflokksins eða hafa frítt spil
gagnvart einstökum aðgerðum rík-
isstjórnarinnar.
Í Alþingishúsinu er því hvíslað að
um ákveðna flokkslínu sé að ræða, en
það kann að vera orðum aukið. Hitt
er ljóst að ýmsir í hópi framsókn-
armanna telja að með samþykkt
landsfundar Sjálfstæðisflokksins í þá
veru að stefna að því að fá ráðuneyti
heilbrigðismála af hendi Fram-
sóknar, hafi ákveðinn tónn verið gef-
inn og þess muni sjást aukin merki á
næstu misserum innan og utan lög-
gjafarsamkundunnar.
Skoðum nokkur dæmi: Ekki telst
til sérstakra tíðinda að Kristinn H.
Gunnarsson, þingflokksformaður
Framsóknarflokksins, hafi haldið
uppi gagnrýni á núverandi fyr-
irkomulag stjórnar fiskveiða og
kvótasetningu sjávarútvegsráðherra
á meðafla smábátaflotans. Það sem
hins vegar hefur kannski breyst á síð-
ustu dögum er að hvern þingdaginn
af öðrum gerist það nú að framsókn-
armenn fari upp í ræðustól Alþingis
og tjái sig frjálslega um þennan mála-
flokkinn og hinn. Alþekktur er
áherslumunur samstarfsflokkanna í
Evrópumálum, en Halldór Ásgríms-
son, formaður Framsóknarflokksins
og utanríkisráðherra, hefur sagst
vilja ræða þau mál með opnum huga,
þar með talið kosti og galla aðildar að
ESB. Í menntamálum og sjáv-
arútvegsmálum hefur Hjálmar Árna-
son, þingmaður Reyknesinga, mark-
að sér sérstaka stöðu. Hann hefur
líka haldið uppi gagnrýni á fyr-
irkomulag löggæslunnar, t.d. í
Reykjavík og á Suðurnesjum. Frá því
var líka skýrt um sl. helgi að þing-
flokkur Framsóknarflokksins hefði
hafnað fyrir sitt leyti áformum um
40% hækkun innritunargjalda í Há-
skólann. Áður höfðu sjálfstæðismenn
lýst sig fylgjandi slíkum áformum,
enda væru þau að mestu í takt við
verðlagsþróun. Ákvörðun framsókn-
armanna verður þó væntanlega síst
til þess fallin að greiða fyrir gerð fjár-
laga næsta árs, en mjög er litið til
þeirrar vinnu þessi dægrin í ljósi
ástandsins í efnahagsmálunum og
mun verkið sækjast nokkuð hægt.
Fleira mætti nefna. Páll Pétursson
félagsmálaráðherra hefur þannig oft-
sinnis tekið til máls í umræðum utan
dagskrár að undanförnu án þess að
málum hafi verið beint til hans sér-
staklega eða hans ráðuneytis. Páll
tók þannig þátt í umræðunni um flug-
vél Flugmálastjórnar þegar Sturla
Böðvarsson samgönguráðherra var
til andsvara. Hann var aftur mættur
þegar Geir H. Haarde fjár-
málaráðherra var inntur eftir mál-
efnum Orkubús Vestfjarða. Fleiri slík
dæmi mætti nefna, en almennt er
ekki algengt að aðrir ráðherrar en
þeir sem til andsvara eru, taki þátt í
utandagskrárumræðum. Hér skal því
alls ekki haldið fram að félagsmála-
ráðherra hafi ekki átt fullt erindi í
umræðuna, aðeins að þetta stingur
nokkuð í stúf við það sem almennt
gerist.
Í umræðum um einkarekstur í heil-
brigðiskerfinu á fimmtudag kom
þetta svo enn í ljós, þegar Bryndís
Hlöðversdóttir, formaður þingflokks
Samfylkingarinnar, lýsti áhyggjum
sínum af því að heimilislæknir hæfi
nú einkaþjónustu og heimavitjanir
fram hjá almannatryggingakerfinu á
sama tíma og biðlistar lengist eftir
slíkri þjónustu í borginni. Af því til-
efni kom Ásta Möller, einn helsti hug-
myndafræðingur Sjálfstæðisflokks-
ins í heilbrigðismálum, fram með
gagnrýni á stjórnarandstöðuna fyrir
að tala ávallt um einkarekstur með
neikvæðum formerkjum, en hann
væri nú þegar stór hluti kerfisins og
færi sífellt stækkandi. Samflokks-
maður hennar, Tómas Ingi Olrich,
bætti um betur og sagðist fylgjandi
aukinni einkavæðingu. Allt saman
gott og blessað, nema fyrir þær sakir
að stjórnarandstaðan var ekkert ein
um það að tala með „neikvæðum for-
merkjum“ um einkarekstur og einka-
væðingu. Jón Kristjánsson heilbrigð-
isráðherra upplýsti þannig að sér
hugnaðist ekki slík einkaþjónusta
fram hjá þjónustu heilsugæslunnar
og sagðist myndu láta kanna hvort
viðkomandi hefði sótt um tilskilin
leyfi fyrir starfsemi sinni. Aðspurður
sagði hann þó að gera þyrfti nokkurn
greinarmun á hugtökum í þessu sam-
hengi; einkarekstur væri eitt en hrein
og klár einkavæðing annað.
Samflokksmaður hans, Ísólfur
Gylfi Pálmason, tók jafnvel enn
dýpra í árinni og hafnaði alfarið
frjálsri samkeppni í heilbrigðisþjón-
ustunni og benti á að í Bandaríkj-
unum þar sem mest hefði verið einka-
vætt, væri þjónustan einnig dýrust.
„Fólk velur sér ekki sjúkdóma,“ sagði
Ísólfur.
Með því að hér er bent á skarpari
skil en áður stjórnarflokkanna í mill-
um, er ekki þar með sagt að annar
flokkanna hafi nálgast einhvern ann-
an stjórmálaflokk frekar eða að hilli
undir breytt stjórnarmynstur í fram-
tíðinni. Þvert á móti felst skýringin
líklega í þeirri staðreynd að Fram-
sóknarflokkurinn hefur átt erfitt upp-
dráttar í skoðanakönnunum und-
anfarið og að þar á bæ vilji menn
skerpa skilin og undirstrika sérstöð-
una. Það hlýtur að teljast bæði eðli-
legt og sjálfsagt, enda ekki eitt og hið
sama samruni og samstarf í stjórn-
málunum.

  



Skarpari skil milli stjórnarflokkanna?
EFTIR BJÖRN INGA HRAFNSSON
ÞINGFRÉTTAMANN
bingi@mbl.is
SAMKVÆMT heimildum Morg-
unblaðsins bjuggu a.m.k. fimm
Litháanna í hrörlegu atvinnu-
húsnæði í Gufunesi þar til fyrir
skömmu. Húsnæðið er í eigu Reykja-
víkurborgar.
Jónas Vigfússon þjónustufulltrúi
hjá borgarverkfræðingi sagði í sam-
tali við Morgunblaðið í gær að ekki
hefði verið gerður leigusamningur
við Eystrasaltsviðskipti ehf., sem þó
hefur haft afnot af húsinu. Reykja-
víkurborg hefði því aldrei fengið
leigugreiðslur frá fyrirtækinu. Jón-
as tekur skýrt fram að aldrei hafi
komið til greina að leigja húsið út
sem íbúðarhúsnæði. Hafi einhver
búið þar sé það í algerri óþökk
Reykjavíkurborgar. Hann hafi í
raun ekki talið að þarna færi nokkur
starfsemi fram.
Aðspurður hvers vegna borgin
hafi látið það viðgangast að Eystra-
saltsviðskipti hefðu afnot af húsinu
án þess að greiða leigu, segir Jónas
að á sínum tíma hafi verið gert upp-
kast að samningi við annað fyr-
irtæki sem tengt var forsvars-
mönnum Eystrasaltsviðskipta.
Samningurinn var ekki undirritaður
af óviðráðanlegum orsökum en eftir
það hófst starfsemi Eystrasalts-
viðskipta í húsinu án þess að gengið
hefði verið frá leigusamningi. Eftir
að það fréttist að húsið hefði verið
notað til að hýsa ólöglega erlenda
verkamenn hefði verið reynt að ná
sambandi við forsvarsmenn Eystra-
saltsviðskipta en það hefði ekki tek-
ist.
Jónas segir að á næstunni verði
gengið eftir því að rýma húsið.
Húsasorp og bílhræ
Umrætt hús mun á sínum tíma
hafa verið reist fyrir laxeldisfyr-
irtæki en komst síðar í eigu Reykja-
víkurborgar.
Húsið er býsna afskekkt og sést
ekki fyrr en komið er að því. Að-
koman er heldur nöturleg en aka
þarf holóttan malarveg til að komast
að því og er allskyns drasl, bílhræ og
brotajárn á víð og dreif í nágrenn-
inu.
Heilbrigðiseftirlit Reykjavíkur
hafði síðast afskipti af húsinu í sept-
ember þar sem talsvert magn af
húsasorpi var á lóð þess og höfðu
kvartanir um fjúkandi sorp borist
frá íbúum í grennd við húsið. At-
hugasemdir voru einnig gerðar
vegna sóðaskapar en mörg bílhræ
eru við húsið og í nágrenni þess. Örn
Sigurðsson, skrifstofustjóri Heil-
brigðiseftirlits Reykjavíkur, segir að
húsið geti alls ekki uppfyllt kröfur
sem gerðar eru til íbúðarhúsnæðis.
Ekki hafi einu sinni komið til greina
að skoða húsið með tilliti til þess.
STAÐFEST hefur verið að Lithá-
arnir níu sem lögreglan í Kópavogi
færði til yfirheyrslu í síðustu viku
hafi allir verið hér á landi án at-
vinnu- og dvalarleyfis um lengri eða
skemmri tíma. Þeim verður því
væntanlega gert að yfirgefa landið
hið snarasta.
Rannsókn lögreglunnar í Kópa-
vogi á málinu er ekki lokið en Út-
lendingaeftirlitið fékk málsgögn
varðandi mennina í hendur í gær.
Georg Kr. Lárusson, forstjóri Út-
lendingaeftirlitsins, sagði í samtali
við Morgunblaðið að tveimur mann-
anna hefði verið gert að yfirgefa
landið í vor. Þeir störfuðu þá á veg-
um sama fyrirtækis og nú, Eystra-
saltsviðskipta ehf.
Eins og fram kom í máli Páls
Péturssonar félagsmálaráðherra á
Alþingi í vikunni varð fyrirtækið
uppvíst að því að hafa ólöglega er-
lenda starfsmenn í Gufunesi sl. vor.
Eftir því sem Morgunblaðið
kemst næst voru a.m.k. fimm Lithá-
anna sem handteknir voru í síðustu
viku búsettir í sama húsi í Gufunesi.
Það hús uppfyllir hvergi skilyrði
sem gerð eru til íbúðarhúsnæðis en
samkvæmt heimildum Morgun-
blaðsins voru ummerki eftir enn
fleiri íbúa í húsinu.
Páll lýsti því einnig á Alþingi að
Litháarnir hefðu komið hingað á
vegum fyrirtækisins en það síðan
leigt þá út til byggingafyrirtækis
sem er að reisa fjölbýlishús í Sala-
hverfi í Kópavogi.
Vann 300 klukkustundir
á mánuði
Samkvæmt heimildum Morgun-
blaðsins er talið að laun Litháanna
hafi verið mun lægri en gengur og
gerist á almennum vinnumarkaði.
Einn þeirra hefur borið að laun
hans hafi verið tæplega 700 krónur
á klukkustund. Hann kveðst hafa
unnið um 80 klukkustundir á viku,
9–12 tíma á dag og yfirleitt bæði á
laugardögum og sunnudögum. Í
hverjum mánuði hafi hann ekki
unnið minna en 300 klukkustundir.
Tímakaupið var alltaf hið sama,
tæplega 700 krónur á klukkustund.
Af laununum þurfti hann að
greiða hátt í tuttugu þúsund á mán-
uði vegna húsnæðis auk gjalds fyrir
bíl sem forráðamaður Eystrasalts-
viðskipta lét mönnunum í té.
Tveir Litháanna sögðust reyndar
alls ekkert hafa verið að vinna hér á
landi heldur hefðu þeir verið að
kynna sér byggingastarfsemi. Þeir
hafi því ekki þegið laun fyrir vinnu.
Samkvæmt heimildum Morgun-
blaðsins beinist rannsókn lögreglu
nú fyrst og fremst að starfsemi
Eystrasaltsviðskipta.
Á ferð inn og út af
Schengen-svæðinu
Georg Lárusson segir að sam-
kvæmt gögnum málsins hafi menn-
irnir verið talsvert á ferðinni inn og
út af Schengen-svæðinu á undan-
förnum mánuðum.
Borgarar landa utan Schengen
geta dvalið á Schengen-svæðinu í
allt að þrjá mánuði án atvinnu- og
dvalarleyfis. Á þessum þremur
mánuðum mega þeir ekki stunda at-
vinnu, nema þeir hafi atvinnu- og
dvalarleyfi. Þeir verða síðan að
dvelja utan Schengen-svæðisins í
a.m.k. sex mánuði áður en þeir geta
snúið aftur.
Sótt var um atvinnu- og dval-
arleyfi fyrir fimm þeirra hinn 1.
nóvember sl. Engin umsóknanna
hefur verið afgreidd en Georg segir
að slík leyfi séu aldrei veitt ef við-
komandi er þegar kominn til lands-
ins. Þessar reglur séu vel þekktar.
Þá sé afgreiðslutími umsókna um
átta vikur.
Greiddi eðlilegt verð
fyrir vinnu mannanna
Byggingastjóri fjölbýlishússins
sem verið er að reisa í Kórsölum í
Kópavogi sagði í samtali við Morg-
unblaðið í gær að mennirnir hefðu
unnið við byggingu hússins á vegum
Eystrasaltsviðskipta ehf. Hann
hefði ekki vitað annað en að um lög-
lega starfsemi væri að ræða. Spurð-
ur um aðkomu Eystrasaltsviðskipta
að byggingu hússins segir hann að
fyrirtækið fengið greitt eftir reikn-
ingum og hafi verið undirverktaki.
„Þetta voru bara menn sem voru að
vinna fyrir okkur og við tókum það
bara gott og gilt.“ Auk Litháanna
níu voru 2–3 Íslendingar að vinna á
vegum Eystrasaltsviðskipta við
byggingu hússins. Aðspurður hvort
byggingafyrirtækið hafi hagnast á
óeðlilegan hátt á viðskiptunum seg-
ir hann að svo sé alls ekki. Fyr-
irtækið hafi greitt eðlilegt verð fyrir
vinnu mannanna, um 1.400 krónur á
tímann, fyrir utan virðisaukaskatt,
sem sé vel í lagt fyrir iðnverka-
menn.
Ekki náðist í forsvarsmanna
Eystrasaltsviðskipta í gær, þrátt
fyrir ítrekaðar tilraunir.
Litháarnir níu voru
allir án atvinnu-
og dvalarleyfis
Tveimur þeirra
var gert að
yfirgefa
landið í vor
Morgunblaðið/RAX
Húsið er hrörlegt að sjá og umhverfis það eru bílhræ, afskráðir sendibílar og fleira.
Dvalarstaðurinn í
eigu borgarinnar