Morgunblaðið - 17.11.2001, Page 13

FRÉTTIR
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 17. NÓVEMBER 2001 13
BJÖRN Bjarnason menntamálaráð-
herra segir að ekkert sé við það að at-
huga að mögulegar fjárveitingar til
menningarhúsa á landsbyggðinni
gangi til endurbóta á þeim þremur
húsum á Ísafirði sem framkvæmdir
hafa staðið yfir við. Hins vegar sé
æskilegt að Vestfirðingar nái sam-
stöðu um hvernig framkvæmdum að
þessu leyti í fjórðungnum verði hátt-
að með sama hætti og Austfirðingar
hafi gert, en sérstök viljayfirlýsing
milli þeirra og ríkisvaldsins hafi verið
undirrituð í þessum efnum.
Í Morgunblaðinu á sunnudaginn
var er fjallað um menningarhúsin á
Ísafirði og þar kemur fram í samtali
við Halldór Halldórsson, bæjarstjóra,
að horft sé til menningarhúsaverk-
efnisins.
Björn sagði í samtali við Morgun-
blaðið að á árinu 1999 hefði komið
fram hugmynd um að reist yrðu
menningarhús á landsbyggðinni og
þar á meðal á Ísafirði. Eftir umræðu í
þessum efnum hafi Ísfirðingar sett
fram þau sjónarmið að þeir hafi ekki
áhuga á að reisa sérstakt menningar-
hús heldur að ef um sérstakar fjár-
veitingar úr ríkissjóði yrði að ræða í
þessum efnum yrði litið til þriggja
húsa á Ísafirði, Edinborgarhússins,
tónlistarsalarins og Gamla sjúkra-
hússins.
Björn sagði að ekkert væri við
þessar hugmyndir að athuga og að
þessi hús væru notuð til að skapa
menningaraðstöðu fremur en byggja
nýtt hús. Hins vegar væri til þess að
líta að ríkisvaldið hefði samið við
Austfirðinga um menningarlegt sam-
starf. Þar lægi fyrir sérstök viljayfir-
lýsing þar sem tekin væri afstaða í
svipuðu máli, en í þeim efnum væri
rætt um fjóra staði á Austfjörðum,
auk þess sem kostnaðarþættir væru
skilgreindir og annað slíkt.
„Það hefur ekki verið gert neitt
sambærilegt formlegt samkomulag
við Ísfirðinga og ég hef litið þannig á
að það væri skynsamleg leið til þess
að komast að endanlegri formlegri
niðurstöðu í þessum efnum að við
sæjum svipuð áform uppi um sam-
starf sveitarfélaga á Vestfjörðum og
við höfum á Austfjörðum um menn-
ingarmál og innan þess ramma væri
síðan gengið frá þessu með menning-
arhúsin,“ sagði Björn.
Hann bætti því við að fjárveitingar
hefðu ekki enn fengist til Austfirðinga
eða annarra í þau verkefni sem búið
væri að skilgreina, þannig að segja
mætti að almennt stæði á fjárveiting-
um hvað þetta snerti, en unnið væri
að því að komast að niðurstöðu um
það hvaða úrræði og leiðir væru skyn-
samlegastar í þeim efnum.
Mjög mikilvægt að
styðja við þessa viðleitni
Einar K. Guðfinnsson, fyrsti þing-
maður Vestfirðinga, sagði í samtali
við Morgunblaðið að það væri mjög
miklvægt að styðja við þessa viðleitni
heimamanna. Komið hefði fram al-
mennt að uppbygging í menningar-
málum á landsbyggðinni væri mjög
mikilvæg fyrir þessi svæði. Sem betur
fer hefði tekist á sínum tíma að fá
talsvert fjármagn úr endurbótasjóði
menningarbygginga til að styðja við
bakið á uppbyggingunni í Edinborg-
arhúsinu.
„Þetta er augljóslega frá sjónarhóli
íbúanna mjög mikilvægt mál, en ef
maður skoðar þetta líka frá sjónarhóli
ríkisins og ríkissjóðs er það engin
spurning að viðleitni og stuðningur
ríkisins skilar sér margfalt þegar
hann kemur fram með þeim hætti
sem þarna hefur verið vegna þess að á
móti kemur síðan framlag heima-
manna, bæði einstaklinga og sveitar-
félagsins,“ sagði Einar.
Hann bætti því við að sérstaðan á
Ísafirði væri í því fólgin að þar væru
þrjú hús af mjög sérstökum toga. Í
fyrsta lagi væri hægt að nefna Gamla
sjúkrahúsið sem hefði mjög mikla
menningarsögulega sérstöðu og því
hefði verið fundið nýtt hlutverk sem
honum fyndist mjög verðugt og sæm-
andi þessu gamla húsi með þessa
miklu sögu. Í öðru lagi væri um að
ræða uppbygginguna í Edinborgar-
húsinu sem væri að hans mati líka
stórmerkilegt frumkvæðisverk nokk-
urra einstaklinga fyrst og fremst,
sem hefðu borið af því hitann og
þungann, og módel sem menntamála-
ráðherra hefði greint frá á sínum tíma
varðandi hugmyndir að menningar-
húsum á landsbyggðinni féllu mjög
vel að þessari hugsun, þar sem að
stuðningi við endurgerð þess húss
kæmu einstaklingar, sveitarfélagið og
að lokum ríkið. Því væri líka fundið
mjög merkilegt viðfangsefni. Loks
væri það húsmæðraskólinn, sem hefði
lokið sínu hlutverki, en biði nýtt hlut-
verk sem væri að verða umgjörð um
það merka tónlistarskólastarf sem
hefði verið unnið þarna áratugum
saman. Þar fyndist honum ríkið geta
komið að í fleiri en einum skilningi.
Annars vegar væri verið að endur-
bæta þetta gamla, merka hús sem ella
hefði grotnað niður og um leið væri
verið að koma upp tónlistarsal sem
væri nauðsynlegur fyrir tónlistarbæ-
inn Ísafjörð.
„Um þetta mál er fullkominn ein-
hugur vestfirsku þingmannanna og
ég held að við gerum okkur allir mæta
vel grein fyrir byggðalegri þýðingu
málsins,“ sagði Einar að lokum.
Björn Bjarnason menntamálaráðherra um menningarhúsin á Ísafirði
Samstarf sveitarfélaga á
Vestfjörðum æskilegt
Morgunblaðið/RAX
Gamla sjúkrahúsinu á Ísafirði er ætlað nýtt hlutverk í framtíðinni.
ALÞJÓÐLEG baráttuvika gegn
herpes-sjúkdómnum, eða kynfæra-
áblæstri, stendur yfir til 18. nóvem-
ber. Heilbrigðisyfirvöld víða um
heim standa fyrir kynningu á sjúk-
dómnum, helstu einkennum og með-
ferð við honum. Hér á landi er ekk-
ert sérstak átak í gangi þessa viku
en fyrir skömmu var ítarlegur bækl-
ingur unninn af sérfræðingum á
húð- og kynsjúkdómadeild Land-
spítalans fyrir þá sem greinast með
sjúkdóminn. Upplýsingar um herp-
es má einnig nálgast í samantekt á
vefsíðu landlæknisembættisins auk
þess sem bæklingar liggja frammi í
lyfjaverslunum og heilsugæslu-
stöðvum.
Jón Hjaltalín Ólafsson, yfirlæknir
á Landspítalanum, sem ásamt Stein-
grími Davíðssyni vann fyrrnefndan
bækling, segir sjúkdóminn van-
skráðan hér á landi og erfitt sé að
gera sér grein fyrir umfangi hans.
Um 140 manns á ári leita til húð- og
kynsjúkdómadeildar vegna þessa
sjúkdóms og hefur sá fjöldi haldist
stöðugur undanfarin ár, að sögn
Jóns. Hann telur langtum fleiri Ís-
lendinga ganga með sjúkdóminn en
þessar tölur gefa til kynna.
Almennt er talið á heimsvísu að
um 20% fólks á fullorðinsaldri gangi
með þá veiru í sér sem veldur
kynfæraáblæstri og enn hærra hlut-
fall er hjá þeim sem hafa annað af-
brigði herpessjúkdómsins, þ.e. veiru
sem veldur varaáblæstri eða fruns-
um. Miðað við að Íslendingar eldri
en 16 ára eru í dag um 214 þúsund
eru um 43 þúsund manns hér á landi
með veiruna sem veldur sjúkdómn-
um.
Kynfæraáblástur smitast við slím-
húðarsnertingu kynfæra, venjulega
við samfarir. Munnmök geta einnig
valdið því að áblástursveiran smitist
frá vörum til kynfæra. Meirihluti
þeirra sem sýkjast fær aldrei ein-
kenni sjúkdómsins. Veiran tekur sér
bólfestu í rótum tauga við fyrsta
smit en getur eftir það valdið útbrot-
um eða sárum á eða við kynfæri.
Jón Hjaltalín segir að þegar blóð-
próf voru tekin af barnshafandi kon-
um fyrir nokkrum árum til að kanna
hve margar hefðu mótefni í sér gegn
kynfæraáblæstri hafi hlutfall þeirra
verið um 25% sem einhvern tímann
á ævinni höfðu komist í snertingu
við sjúkdóminn. Ísland tók þátt í
þessari rannsókn, sem var alþjóðleg,
en að öðru leyti hefur útbreiðsla
sjúkdómsins ekki verið könnuð hér á
landi.
Ekki skylt að skrá sjúkdóminn
Að sögn Jóns eru hvorki lyf né
bóluefni til staðar sem lækna kyn-
færa- eða varaáblástur en inn-
tökulyf flýta fyrir því að útbrotin
grói og draga verulega úr einkenn-
unum.
„Það versta við þennan sjúkdóm
er hve fólk getur verið lengi með
hann án þess að vita af því og hve
fyrstu einkennin geta verið slæm.
Sálræni þátturinn getur einnig verið
erfiður og heft samlíf fólks,“ segir
Jón Hjaltalín.
Kynfæraáblástur er ekki skrán-
ingarskyldur sjúkdómur og segir
Guðrún Sigmundsdóttir, settur sótt-
varnarlæknir hjá embætti land-
læknis, erfitt að halda utan um
þennan sjúkdóm þegar einkenni
geta leynst hjá fólki svo árum skipt-
ir. Hún telur ekki ástæðu til að gera
herpes skráningarskyldan, það sé
óvíða gert annars staðar í heiminum.
Alþjóðleg baráttuvika gegn herpes eða kynfæraáblæstri
Fimmtungur fullorðinna
með herpesveiruna
Sjúkdómurinn
vanskráður hér
á landi
HELGI Páll Helgason heldur
fyrirlestur um verkefni sitt til
meistaraprófs í tölvunarfræði
mánudaginn 19. nóvember kl. 9
í stofu 156 í VR2 við Hjarðar-
haga 2-6. Verkefnið heitir Leit
að tölvuveirum með tauganets-
reiknum (Neural Network ba-
sed Virus Detection). Verkefn-
ið var unnið í samvinnu við
Friðrik Skúlason ehf. (FRISK
Software International) og var
miðað við veiruvarnarhugbún-
að þess. Verkefnið leiddi í ljós
að hægt var að nota tauganets-
reikna sem finna verulega
hærra hlutfall óþekktra veira
en þær leitarreglur sem fyrir
voru í veiruvarnarhugbúnaðin-
um og hefur tæknin úr verkefn-
inu þegar verið útfærð í veiru-
varnarhugbúnaði FRISK.
Leiðbeinendur Helga Páls
eru: Jón Atli Benediktsson,
prófessor við Háskóla Íslands,
sem jafnframt er aðalleiðbein-
andi, Oddur Benediktsson, pró-
fessor við Háskóla Íslands, sem
jafnframt er umsjónarkennari,
Vesselin Bontchev og Friðrik
Skúlason hjá Frisk Software
International. Allir eru vel-
komnir.
Meistara-
verkefni í
tölvunar-
fræði við HÍ