Morgunblaðið - 24.01.2003, Page 28

Morgunblaðið - 24.01.2003, Page 28
28 FÖSTUDAGUR 24. JANÚAR 2003 MORGUNBLAÐIÐ Hallgrímur B. Geirsson. Styrmir Gunnarsson. Framkvæmdastjóri: Ritstjóri: STOFNAÐ 1913 Útgefandi: Árvakur hf., Reykjavík. Aðstoðarritstjórar: Karl Blöndal, Ólafur Þ. Stephensen. Fréttaritstjóri: Björn Vignir Sigurpálsson. RANNSÓKNASTOFNUNflugslysa í Noregi telurað hefðu flugmenn Flug-leiðaþotu, sem lenti í flugatviki við Gardermoen-flugvöll við Ósló 22. janúar í fyrra, farið að fullu eftir grundvallarvinnureglum fyrirtækisins, sem ná bæði til eðli- legra og óeðlilegra aðstæðna, hefði ekki komið til atviksins. Undirbún- ingur fyrir lokakafla flugsins hefði ekki verið nógu vandaður við ríkjandi veðurskilyrði. Fram kemur að Flugleiðir uppfylla kröfur yfir- valda um flugrekstur og hvorki var fundið að viðhaldi þotunnar né hæfni eða réttindum flugmannanna. Í skýrslu stofnunarinnar um flug- atvikið er að finna tillögur í öryggis- átt sem snúa að endurskoðun starfs- aðferða og þjálfun flugmanna Flugleiða á ákveðnum sviðum og því er beint til flugmálayfirvalda í Nor- egi að metin séu áhrif þess að stytta aðflugsleiðir þegar í hlut eiga áhafn- ir sem hugsanlega hafi takmarkaða reynslu af Óslóar-svæðinu. Skýrsla Rannsóknastofnunar flugslysa í Noregi um flug B-757- 200 þotu Flugleiða frá Keflavík til Gardermoen-flugvallar norðan við Ósló var gerð opinber í gær. Skýrsl- an hefur að geyma upplýsingar um flugvél og áhöfn, lýsingu á fluginu, veðri og atburðinum við fráhvarfs- flugið og fram kemur að handbæk- ur, þjálfun og vinnureglur um flug- rekstur séu í samræmi við reglur fyrir flugrekendur. Þotan kyrrsett um tíma Samkvæmt reglum Alþjóða flug- málastofnunarinnar útnefndi Ísland Þormóð Þormóðsson, rannsóknar- stjóra Rannsóknarnefndar flug- slysa, fulltrúa sinn og fulltrúi banda- rísku samgönguöryggisnefndar- innar var Gregory Phillips. Rannsókn hófst 31. janúar 2002 og segir að nefndin hafi einnig fengið bréf frá farþegum sem bentu á nauðsyn rannsóknar. Einnig segir að þegar upplýsingar úr flugrita lágu fyrir hafi verið haft samband við framleiðanda þotunnar, Boeing fyrirtækið, og vélin verið kyrrsett vegna frekari skoðunar. Ekkert kom fram við skoðun sem benti til að vélin hefði skemmst en til örygg- is var m.a. skipt um nokkra bolta við hreyfilfestingar og vængbarðafest- ingar. Í skýrslunni er rakið hvernig flugið frá Keflavík var eðlilegt fram á lokahlutann í aðfluginu að Gard- ermoenflugvelli. Aðflugið fór fram í sterkum meðvindi og eftir óstöðugt flug á lokastefnu aðflugs hafi flug- stjóri ákveðið í lítilli hæð að hætta við lendingu. Við fráhvarfsflugið hafi meðferð þotunnar verið harka- leg og verið farið framúr leyfilegum mörkum hvað varðar jákvæðan og neikvæðan þrýsting og einnig fram- úr hraðamörkum miðað við ákveðna stillingu vængbarða. Yfirvöldum hafi ekki verið gefin skýrsla eftir lendinguna í Ósló og þotan hafi haldið áfram áætluðu flugi án þess að vera almennilega skoðuð. Eftir lendingu gerði flugstjórinn áhöfninni grein fyrir því sem gerðist og samþykktu allir að halda ferðinni áfram en næsti áfangi var Stokk- hólmur og síðan Keflavík. Í Stokk- hólmi gerði flugstjórinn yfirflug- stjóra Flugleiða fyrir atburðinum og ákváðu þeir að hittast á skrif- stofu hans að ferðinni lokinni síð- degis sama dag. Ákvað yfirflug- stjórinn eftir fundinn að tilkynna skyldi atburðinn til yfirvalda. Gæti hafa dreift athyglinni Fram kemur í skýrslunni að þot- an hafi fengið eðlilegt viðhald. Við brottför frá Keflavík voru aðflugs- búnaður hægra megin í vélinni, GPS-tæki hægra megin og sjálf- stýring í miðju óvirk. Segir að þessar bilanir hafi ekki haft áhrif á hegðun vélarinnar í flug- atvikinu en vera kunni að þær hafi dreift at- hygli flugstjór- ans. Einn megin- kafli skýrslunn- ar er lýsing á síðasta kafla flugferðarinnar, þ.e. aðfluginu, fráhvarfsflug- inu, ástandinu um borð og lend- ingu og þar er einnig fjallað um þjálfun, áhafnasamvinnu og mat flugstjórans á aðstæðunum eftir lendinguna. Mikið álag á flugstjóranum Þá segir að á lokastefnu hefði þot- an enn verið of hátt, vængbörð hefðu ekki verið rétt stillt og hrað- inn verið of mikill. Ekki hefði verið farið yfir lokakafla gátlista fyrir lendingu þar sem það sé ekki gert fyrr en þotan hafi náð stöðugu að- flugi. Flugstjórinn hafi metið að- stæður í þessum lokakafla aðflugs- ins og þegar flugleiðsögu- upplýsingar hurfu af skjá hans megin hafi hann réttilega ákveðið að hætta við lendingu, seint í lokakafl- anum, og hefja fráhvarfsflug. Norska stofnunin segir að flug- stjórinn hafi þá lent í miklu vinnu- álagi. Álagið hafi byrjað þegar hann gerði sér ekki grein fyrir að þotan var yfir aðflugsgeislanum og hún verið óstöðug. Samkvæmt vinnu- reglum eigi þota að vera komin í lendingarstöðu á þessum lokakafla og þá eigi aðeins að þurfa að gera lít- ilsháttar breytingar á hraða og afli og athyglin eigi að beinast að þess- um lokaþáttum. Við blindflugsaðflug skuli sam- vinna flugmanna vera sérstaklega náin. Norska stofnunin telur svo ekki hafa verið í þessu tilviki. Vinnu- reglur og reglur um áhafnasamstarf hefðu átt að þýða betri samvinnu og hik flugmannsins í aðfluginu er talið mikilvægur þáttur sem leiddi til óstöðugs aðflugs og vinnuálag stjórans. Þá sé ekki síður mi sú ábyrgð flugstjórans að flugmanninn á skyldur han flugmanns sem ekki var við þá stundina. Það að hann kall upp hæð og hraða í aðflugin ýtt undir hinar erfiðu aðstæð síðar urðu. Lækkunin og a hefðu ekki farið fram eftir reglum. Um fráhvarfsflugið segir í unni að torskilið sé hvers flugmennirnir hafi óviljandi nauðbeitin þotunnar e hafa hæt lendinguna Þessi hlut ins hafi v blindflugi. Ekki m nótun Leitast að varpa þennan þá eftirfarand ingu: Þega stjórinn ákveður að hinu ós aðflugi, of að mati stofnunarinnar, er hann að fljúga vélinni. Þegar fráhvarf er ákveðið er sjálfstýring ten eykur afl hreyflanna. Þotan að rísa og flugbeinir (sjál stýribúnaður sem stilltur valdar flughæðir) stýrir vélin klifur. Hún nær á örskömmu 2.500 feta hæð sem þýðir a virka eldsneytisgjöfin skiptir hvarfsstillingu og dregur ú niður í 150 hnúta hraða eins o ing flugbeinis segir til um. klifrar uppfyrir 2.500 feta h eykur klifrið í 21° horn. S skýrslunni að flugstjórinn h hér var komið við sögu verið að tapa áttum. Þegar flugstjórinn sér að h minnkar snögglega beinir stýrinu fram til að ná aftur feta hæð og það að ýta stýrin er líka grunnþáttur í því a hraðann og draga úr hættu á Flugmaðurinn kallar á þes artaki „bug up“ (sem þýðir a eigi nýjan og meiri hraða) o stjórinn stillir þá á ný hraða beini. Það hafi verið andstætt reglum. Jafnframt hafi flugs haldið áfram að ýta stýrinu Þotan hafi náð 2.895 feta h neikvæður þyngdarkraftur v inn -0,6 G. Brugðust ekki við viðvör Þotan tekur þá skarpa d hraðinn eykst. Sjálfvirk kerf innar gefa viðvaranir um nálæ jörðu og að beina skuli þotun Norðmenn skila skýrslu um flugatvik Flugleiðaþot Talið að flugmen ekki farið að vinnu Meðal þess sem fram kemur í skýrslu um fl atvik Flugleiðaþotu við Gardermoen fyrir rú ári er að samstarf flugmanna sé bráðnauðs legt. Skortur á starfsskipulagi í stjórnklefa m.a. leitt til atburðarásar í aðflugi og fráhva flugi sem leiddi til að þotunni var nauðbeit                                    !  " #$    % &   ' (!      )   (!    * ")   &    " ( )          + " & #  '           (!    ( ) ' (!  "  ,12   &  ' (! & )  324      )(   (!    & )      6" !  ' (! #$2         '                                !     8)      AUÐUR Í KRAFTI KVENNA Lokahátíð verkefnisins Auður íkrafti kvenna verður haldin í Borgarleikhúsinu í dag, fyrsta degi þorra, bóndadeginum. Aðdragandann að átakinu Auður í krafti kvenna má rekja til ákvörðunar stjórnar Nýsköpunarsjóðs atvinnulífs- ins á árinu 1999 um að fela Guðrúnu Pétursdóttur, stjórnarmanni í sjóðn- um, að koma með hugmyndir að að- gerðum sem gætu eflt atvinnusköpun kvenna. Þegar Auðar-verkefninu var hleypt af stokkunum fyrir þremur árum kom fram í samtali við Guðrúnu Péturs- dóttur, formann verkefnisstjórnar Auðar í krafti kvenna og Höllu Tóm- asdóttur, framkvæmdastjóra verkefn- isins, í viðskiptablaði Morgunblaðsins, að Auður væri átak til atvinnusköp- unar kvenna með það að markmiði að fjölga fyrirtækjum í eigu kvenna og skila íslensku þjóðinni þannig auknum hagvexti. Á þessum þremur árum hefur Auð- ar-verkefnið stuðlað að sköpun 51 fyr- irtækis og 217 starfa í íslensku þjóð- félagi. Ekki er hægt að horfa fram hjá ár- angri sem þessum fyrir íslenskt þjóðlíf og umhugsunarvert hvort ekki sé víðar þörf á samstilltu átaki í að auka at- vinnusköpun hér á landi. Sér í lagi þegar horft er til þess að atvinnuleysi er um þessar mundir vaxandi vanda- mál í íslensku þjóðfélagi. Það vekur jafnframt athygli að hægt sé að virkja frumkvöðlahugsun Íslendinga á jafn jákvæðan hátt og raun ber vitni í verk- efni sem þessu. Eða eins og Guðrún Pétursdóttir segir í forystugrein kynningarblaðs, sem dreift er með Morgunblaðinu í dag um Auðar-verkefnið: „Auður skap- aði ekki þessi störf sjálf, heldur leysti hún úr læðingi hugmyndaauðgi og sköpunarkraft, hún virkjaði mannauð. Þetta er aðeins vísbending um þá möguleika sem Íslendingar eiga til fjölbreyttrar atvinnusköpunar.“ Fjórtán hundruð og áttatíu konur tóku þátt í námskeiðum Auðar og komust færri að en vildu. Það sýnir að ekki vantar viljann hjá íslenskum kon- um til þess að leggja sitt af mörkum til að stuðla að nýsköpun í íslensku at- vinnulífi. En til þess að svo verði þá má ekki gleyma þörfinni fyrir þolin- mótt áhættufjármagn. Ný fyrirtæki skila yfirleitt ekki eigendum sínum arði á einni nóttu ekkert frekar en Róm var byggð á einum degi. Því verður að hlúa vel að vaxtarsprotum í íslensku atvinnulífi því þeir eru oft viðkvæmir í frumbernsku. Verkefnið Auður í krafti kvenna hef- ur víða vakið athygli og má í því sam- bandi geta þess að fyrir skömmu var verkefnið valið „fyrirmyndarverkefni“ af framkvæmdastjórn Evrópusam- bandsins sem hafði óskað eftir tillög- um um hvernig mætti auka nýsköpun kvenna. Það er því ljóst að hugmynd sem kom upp hjá Nýsköpunarsjóði atvinnu- lífsins hefur borið ríkulegan ávöxt. SKYLDUR ÞJÓÐAR Íslensk utanríkisstefna er að mörguleyti á krossgötum. Hornsteinarhennar hafa áratugum saman ver- ið annars vegar varnarsamstarfið við Bandaríkin og aðildin að Atlantshafs- bandalaginu og hins vegar náin tenging við Norðurlöndin og önnur ríki í Evr- ópu, fyrst með aðild okkar að EFTA og síðar einnig samningnum um Evrópska efnahagssvæðið. Þær forsendur sem hafa legið til grundvallar þessu sam- starfi hafa hins vegar verið að breytast upp á síðkastið. Keflavíkurstöðin gegn- ir ekki lengur lykilhlutverki í vörnum Vesturlanda. Nýjar hættur ógna öryggi okkar Íslendinga eins og annarra þjóða. Samstarf Evrópuríkjanna verð- ur stöðugt nánara og umfangsmeira. Heimurinn er með öðrum orðum að breytast. Ein birtingarmynd þeirra breytinga er að auknar kröfur eru gerðar til Ís- lendinga um að þeir séu virkir þátttak- endur og leggi sitt af mörkum í sam- starfi við önnur ríki. Þegar horft er yfir sviðið er ljóst að úr ýmsum áttum er farið fram á að Ís- lendingar verji auknu fjármagni til ut- anríkis- og alþjóðamála. Fyrr í mánuð- inum hófust samningaviðræður við Evrópusambandið um breytingar á EES-samningnum vegna fjölgunar að- ildarríkja ESB. Fer sambandið fram á að framlag það sem Íslendingar hafa greitt til að styðja fátækari þjóðir ESB verði margfaldað. Bandaríkjamenn fara fram á aukna kostnaðarþátttöku Íslands á mörgum sviðum, m.a. varð- andi rekstur Keflavíkurflugvallar. Íslendingar hafa einnig verið að auka framlag sitt til friðargæslumála. Um 100 einstaklingar eru nú á svokölluðum viðbragðslista Íslensku friðargæslunn- ar, sem stofnuð var árið 2001, og um tveir tugir eru hverju sinni að störfum utan Íslands. Hugsanlegt er að í fram- tíðinni verði allt að 50 einstaklingar að störfum við friðargæslu. Þessi störf geta verið margvísleg. Íslenskir flug- umsjónarmenn tóku til dæmis nýlega við rekstri flugvallarins í Pristina í Kosovo. Kostnaður við það starf er 60 milljónir fyrsta hálfa árið. Stefnt er að því að árið 2006 verði framlag Íslands til friðargæslu um hálfur milljarður króna. Þessi aukna áhersla á þátttöku í friðargæsluverkefnum er meðal annars tilkomin vegna þrýstings frá samstarfs- ríkjum okkar. Þá má búast við að kröfur muni heyr- ast um að Íslendingar auki framlag sitt til þróunaraðstoðar. Allt er þetta til marks ekki einungis um breytta heimsmynd heldur breytta stöðu Íslands í heiminum. Við erum ekki lengur nýfrjálst, fátækt ríki. Ís- lenska þjóðin státar af því að vera ein- hver ríkasta og best menntaða þjóð ver- aldar. Ísland stefnir að því að fá sæti í öryggisráði Sameinuðu þjóðanna. Því fylgja hins vegar einnig skyldur að eiga aðild að samfélagi þjóðanna. Íslending- ar geta ekki lengur komist hjá því að leggja sitt af mörkum með þeim rökum að þeir séu ekki aflögufærir. Vissulega eru ekki allar kröfur á rökum reistar. Það má t.d. segja um hinar fáránlegu kröfur Evrópusambandsins vegna eðli- legrar endurnýjunar EES-samnings- ins. Hins vegar hlýtur að teljast eðlilegt og sanngjarnt að Íslendingar leggi sitt af mörkum vegna varna landsins og við að taka þátt í friðargæslu og aðstoð við fátækustu ríki heims. Við erum orðin fullvaxta sem sjálfstæð þjóð og verðum að axla þær skyldur sem því fylgja.

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.