Morgunblaðið - 24.04.2005, Síða 14

14 SUNNUDAGUR 24. APRÍL 2005 MORGUNBLAÐIÐ
Gítarkaflinn í SummerHoliday, þessi und-ursamlegu tvígrip,kemur upp í hugann,næstum því ábyggi-
lega í milljónasta skiptið, þegar sest
er niður og símanúmerið í Dan-
mörku slegið inn á eitt af galdra-
tækjum nútímans. Og nú gefst ykk-
ar einlægum loks tækifæri til að
ræða við höfund þessara mögnuðu
hljóma, Hank Marvin, leiðtoga The
Shadows og einn áhrifamesta gít-
arleikara síðustu áratuga. Var það
ekki örugglega árið 1963 sem systir
mín heitin bauð mér í Tónabíó á
Summer Holiday með Cliff Richard
og The Shadows? Enn sé ég Cliff
fyrir mér keyrandi Lundúna-
strætóinn, hann snýr gríðarstóru
stýrinu um leið og hann syngur um
sumarleyfið sem unga, snyrtilega
fólkið á fyrir höndum. Og er hann
ekki örugglega klæddur ljósum net-
bol þar sem hann stendur og syng-
ur á Akrópólis-hæðinni? Og leikur
ekki Hank Marvin örugglega
franskan bónda á reiðhjóli?
Þvílík bíómynd!
Og tónlistin er klassísk.
Hank Marvin er ljúfmenni, á því
getur enginn vafi leikið eftir að
hann hefur gefið sér góðan tíma til
að svara stórundarlegum spurn-
ingum manns sem hringir í hann
þar sem hann er í rútu á tónleika-
ferðalagi um Norðurlönd. Og síðan
liggur leiðin hingað til lands, The
Shadows halda tónleika í Kapla-
krika 5. næsta mánaðar. Aðdáend-
urnir bíða spenntir, áhugamenn um
gítarleik geta vart beðið.
„Við erum í Danmörku, ég er satt
að segja í rútunni á leið frá Álaborg,
við vorum með nokkra tónleika hér.
Við erum nú að ljúka tónleikaferð
okkar um Skandinavíu og síðan
komum við til Íslands,“ segir Hank
Marvin.
Hann kveðst hlakka til þess að
koma á ný til Íslands en The
Shadows héldu nokkra tónleika hér
á landi árið 1986 sem aðdáendum
Marvins og sveitarinnar eru enn í
fersku minni.
„Já, síðast þegar við komum til
Íslands vorum við í fimm daga,
muni ég rétt. Þetta var afar áhuga-
verð heimsókn fyrir okkur. Þetta
var um mitt sumar þannig að við
fengum að upplifa björtu sum-
arnæturnar. Okkur þótti þetta
mikil upplifun og merkileg,“ segir
Marvin.
Hann segir að á efnisskránni
verði mikið af elstu lögum hljóm-
sveitarinnar. „Við syngjum líka
mörg þeirra laga sem við sömdum
fyrir Cliff Richard,“ segir Marvin
og nefnir Summer Holiday, Bachel-
or Boy, The Day I Met Mary og
fleiri. „Áhorfendur kunna vel að
meta þennan hluta tónleikana og
okkur finnst gaman að leika þessi
lög fyrir fólk.“ Á efnisskránni eru
einnig öll þekktustu lög The Shad-
ows, tónsmíðar sem allir þekkja og
bornar eru uppi af einstökum gít-
arleik Marvins.
Bandarísk áhrif
Eigum við ekki að tala aðeins um
gítara og gítarleik?
„Alveg endilega,“ segir Marvin
og ljóst er að áhuginn á hljóðfærum
og græjum er enn hinn sami og áð-
ur þótt nú líði senn að lokum tón-
leikahalds The Shadows.
Þú hefur þróað fram algjörlega
einstakan stíl, hverjir voru áhrifa-
valdar þínir og hvernig kom það til
að þú fórst að spila á gítar?
„Þetta byrjaði með því að ég tók
að hlusta á djasstónlist frá New
Orleans, bandaríska þjóðlagatónlist
og blús. Síðan kom „skiffle“-
tónlistin og rokkið. Þessi tónlist
studdist auðvitað við gamlar hefðir
en var gerð aðgengilegri og um leið
vænlegri til sölu. Ég hreifst einfald-
lega af gítarleiknum á þessum plöt-
um sem ég var að hlusta á, Scotty
Moore sem lék undir hjá Elvis
Presley, Buddy Holly, James
Burton og sumt af því sem Chuck
Berry gerði; allt þetta höfðaði mjög
til mín og ég reyndi að líkja eftir
þeim. Þeir höfðu þennan sérstaka
gítarhljóm, þennan „tvang“-hljóm,
sem var ólíkur öllu sem við höfðum
heyrt fram til þessa vegna þess að
evrópskir og breskir gítarleikarar
höfðu tileinkað sér allt aðra tækni
sem byggð var á djassi og dans-
tónlist. Mér þótti því mjög spenn-
andi að hlusta á þessa bandarísku
gítarleikara og reyndi að líkja eftir
þeim.
Um stíl minn er kannski helst það
að segja að árið 1959 gaf Cliff mér
Fender Stratocaster-gítar. Og hann
var auðvitað með tremelo-armi og
ég byrjaði að fikta í honum. Þá fór
að þróast fram hjá mér stíll sem
einkenndist af því að ég hélt um
tremelo-arminn um leið og spilaði
og gat þannig sveigt nótur og tví-
grip fram og til baka. Nokkrum
mánuðum síðar komst ég yfir nýja
græju frá Ítalíu sem var bergmáls-
tæki. Mér fannst það æðislegt! Ég
byrjaði að prófa mig áfram með það
og það setur vitanlega mjög mark
sitt á lögin sem við tókum upp.
Síðan vorum við með Vox AC-15-
magnara. Við báðum fyrirtækið að
smíða fyrir okkur magnara sem
hentuðu betur á sviði og þá fengum
við AC-30-týpuna frægu.
Þannig að stíll minn mótaðist að
hluta til af tilviljunum. Þarna komu
saman þau tónlistarlegu áhrif sem
ég varð fyrir, Stratocaster-gítarinn,
tremelo-stöngin, bergmálstækið
sem var merkileg nýjung og magn-
arinn.“
Varst þú afar duglegur við að æfa
þig strax þegar þú varst að byrja?
Gerðirðu þér fljótt grein fyrir að þú
hafðir tónlistarhæfileika og sér-
staklega hæfileika til að leika á gít-
ar?
„Ég spilaði mjög mikið þegar ég
var mjög ungur, en ég hafði aðeins
spilað af einhverju viti á gítar í eitt
ár þegar ég byrjaði að spila með
Cliff Richard …“
Bara eitt ár, er það satt?
„Já, ég æfði mig ekki skipulega,
ekki tónstiga og þess háttar. Fyrst
reyndi ég að líkja eftir því sem ég
heyrði á plötum og síðan fórum við
að semja lög. Þannig að þetta voru
ekki skipulegar gítaræfingar, þetta
var hvort eð er allt spilað í
pentatóníska-skalanum,“ segir
Marvin og hlær. „En ég held að mér
hafi í raun ekkert farið fram frá því
að ég var átján ára og fram að þrí-
tugu. Satt að segja æfði ég mig ekk-
ert, við vorum svo önnum kafnir, við
vorum á ferðalögum og síðan tóku
lagasmíðarnar auðvitað sinn tíma.
Ég æfi mig miklu meira núna seinni
árin vegna þess að ég hef áhuga á
alls kyns gítarleik, ég hef gaman af
sígaunadjassi og þess háttar tónlist
sem getur verið ansi krefjandi í
tæknilegu tilliti.“
Spilar þú á klassískan gítar?
„Nei, það geri ég ekki. Mér finnst
klassíski gítarinn stórbrotið hljóð-
færi og hef gaman af að hlusta á
klassískan gítarleik en ég hef aldrei
haft tíma til þess að ná tökum á
honum. Því miður.“
Eitt af því sem einkennir svo
mjög þinn gítarleik eru tvígripin
(þetta fyrirbrigði nefnist „double-
stop“ á enskri tungu og má lýsa á
þann veg að gítaristinn leikur tvo
tóna samtímis, oft sem millikafla
eða aðalrödd en myndar ekki hefð-
bundinn þriggja nótna dúr- eða
mollhljóm). Komu þessi áhrif líka
frá Bandaríkjunum, nú var Scooty
Moore mikill tvígripamaður?
„Það er rétt,“ segir Marvin og
bætir við að djassgítaristar hafi
löngum notað þessa tækni. „Satt að
segja veit ég ekki hvaðan þessi
tækni kemur. Sum laga okkar,
þ.e.a.s. aðalgítarröddin, eru byggð
á tvígripum. Manstu eftir Living
Doll? Það lag er nánast allt spilað í
tvígripum. Ég datt bara ofan á
þetta þegar við vorum að taka lagið
upp. Mér fannst það hljóma vel,
þetta var ljúft og passaði vel við
lagið. Annað lag er Shindig sem við
tökum á tónleikunum, þar er annar
kaflinn allur í tvígripum. Ég reyndi
upphaflega að líkja eftir píanóleik-
urum þegar ég notaði tvígripin, ég
hafði ekki heyrt gítarista gera þetta
eins og ég vildi að það hljómaði.“
Mér er sagt að þú sért í sífellu að
skipta um gítara á tónleikum en
notar þú ekki alltaf Fenderinn?
„Jú ég nota tvo Stratocastera. En
í eldri lögunum þarf ég að nota
þyngri strengi og þess vegna skipti
ég,“ segir Marvin og upplýsir að sá
gítar sem hann notar í elstu lög-
unum sé búinn Ernie Ball-
strengjum á bilinu 12–52. Þetta eru
verulega þungir strengir en Marvin
segir að Ernie Ball-strengirnir séu
ekki jafn stífir og margar aðrar
gerðir þegar þessum „þyngd-
arstuðli“ er náð. „Hinn Stratinn er
með DR-strengi á bilinu 11–50
þannig að hann er aðeins léttari og
svo nota ég líka Burns-gítar í
nokkrum lögum. Þá notum við
kassagítara í nokkrum lögum á tón-
leikunum.“
Er það ekki nýlunda?
„Nei, ekki beint. Við notuðum oft
kassagítara á sviði í gamla daga, og
þá á ég við í gamla daga, í kringum
1960,“ segir Marvin og minnir á að
hann hafi fyrir nokkrum árum gefið
út geislaplötu, Guitar Player, sem
gekk mjög vel og var öll leikin á
kassagítar. „Mér finnst mjög gam-
an að spila á kassagítar.“
Stratocaster og ekkert annað
Sá gítar sem Marvin notar mest á
sviðinu er Fender Stratocaster af
árgerð 1989. „Þetta er frumgerðin
af 50 Hank Marvin-gíturum sem
sérsmiðjan hjá Fender [sú merka
stofnun nefnist „Fender Custom
Shop“ á enskri tungu] bjó til. Hann
er mjög líkur fyrsta Stratocastern-
um sem ég eignaðist. Seinna smíð-
uðu þeir fimmtíu til viðbótar og ég
áritaði þá alla sjálfur. Loks kom af-
mælisútgáfa og þá voru fjörutíu
smíðaðir. Þetta eru mjög góðir
Stratocasterar, þeir eru allir hand-
smíðaðir af Fender, hálsinn er úr
svokölluðum „bird’s eye“-hlyni, þeir
eru rauðir og allur málmur gylltur.
Þetta eru frábærir gítarar.“
„Þetta er allt í fingrunum“
„Ég kýs Stratocasterinn, þetta er geysilega fjölhæft hljóðfæri og hann er léttur sem skiptir máli þegar þú stendur á sviði
og spilar stanslaust í tvo tíma.“ Hank Marvin með vinnutækið.
Ný styttist í að The
Shadows með gítarleikar-
ann einstaka Hank Marvin í
broddi fylkingar haldi tón-
leika á Íslandi. Ásgeir
Sverrisson hringdi í Marvin
og ræddi við hann um tón-
leikana, gítara og græjur.
’Ég reyndi upp-haflega að líkja eftir
píanóleikurum þegar
ég notaði tvígripin,
ég hafði ekki heyrt
gítarista gera þetta
eins og ég vildi að
það hljómaði.‘
’En ég held að mérhafi í raun ekkert
farið fram frá því að
ég var átján ára og
fram að þrítugu. Satt
að segja æfði ég mig
ekkert, við vorum
svo önnum kafnir.‘