Fréttablaðið - 22.12.2005, Blaðsíða 32

22. desember 2005 FIMMTUDAGUR
FRÁ DEGI TIL DAGS
ÚTGÁFUFÉLAG: 365 – prentmiðlar RITSTJÓRI: Kári Jónasson FRÉTTARITSTJÓRI: Sigurjón M. Egilsson AÐSTOÐARRITSTJÓRI: Jón Kaldal FRÉTTASTJÓRI: Arndís Þorgeirsdóttir VARAFRÉTTASTJÓRI:
Trausti Hafliðason FULLTRÚI RITSTJÓRA: Guðmundur Magnússon RITSTJÓRNARFULLTRÚI: Steinunn Stefánsdóttir RITSTJÓRN OG AUGLÝSINGAR: Skaftahlíð 24, 105 Reykjavík AÐALSÍMI:
550 5000 SÍMBRÉF Á FRÉTTADEILD: 550 5006 NETFÖNG: ritstjorn@frettabladid.is og auglysingar@frettabladid.is VEFFANG: visir.is UMBROT: 365 – prentmiðlar PRENTVINNSLA:
Ísafoldarprentsmiðja ehf. DREIFING: Pósthúsið ehf. dreifing@posthusid.is Fréttablaðinu er dreift ókeypis á heimili á höfuðborgarsvæðinu, Suðurnesjum og Akureyri. Einnig er hægt að fá
blaðið í völdum verslunum á landsbyggðinni. Fréttablaðið áskilur sér rétt til að birta allt efni blaðsins í stafrænu formi og í gagnabönkum án endurgjalds. issn 1670-3871
Fátækt heimsins kallar á viðbrögð.
Nærri helmingur jarðarbúa þarf
að gera sér að góðu innan við tvo
Bandaríkjadollara á dag; sú fjár-
hæð hrykki skammt hér heima,
og hún hrekkur ekki heldur fyrir
nauðþurftum í Afríku og Asíu. Ég
hef lýst því áður á þessum stað, að
fjárhagsaðstoð við fátæk lönd er
ýmsum annmörkum háð, en hún
er eigi að síður sjálfsögð og nauð-
synleg. Einn helzti vandinn hér
er sá, að þróunarhjálp skilar sér
yfirleitt ekki til fulls til ætlaðra
viðtakenda. Þetta á einkum við um
beina reiðufjárstyrki: Þeir rata af
ýmsum ástæðum ekki alltaf í rétt-
ar hendur. Ein ástæðan er sú, að
leiðslurnar leka; féð rýrnar á leið
sinni frá gefendum til þiggjenda.
Albert Schweitzer þurfti ekki
að hafa áhyggjur af þessu. Hann
var guðfræðingur, heimspeking-
ur og organisti og skrifaði lærðar
bækur og gerðist einnig læknir
á miðjum aldri til að geta ásamt
öðrum miðlað Afríkubúum boð-
skap Krists, tónlist og læknis-
hjálp. Hann stóð sjálfur straum af
starfinu framan af og fékk síðan
styrki víðs vegar að til að halda
starfseminni gangandi. Gagnið,
sem hann gerði fátæku fólki, var
trúlega margfalt meira en kostn-
aðurinn, sem hann stofnaði til.
Málið er þetta: Þróunarhjálp í
fríðu rýrnar yfirleitt ekki á leið
sinni frá veitendum til þiggjenda.
Hún getur þvert á móti margfald-
azt.
Þessar vangaveltur leiða hug-
ann að þróunaraðstoð Íslands við
önnur lönd. Það er ekki auðvelt
að meta afraksturinn af henni.
Við vitum, hvað hún kostar okkur,
og það er miklu minna miðað við
fólksfjölda en önnur Norðurlönd
reiða fram. Við vitum hins vegar
ekki, hversu mikils virði hjálpin
er viðtakendunum. Við vitum, að
leiðslurnar leka, þær gera það allt-
af, en umfang lekans er óþekkt.
Við þetta vaknar þessi spurning:
væri ekki hægt að auka skilvirkni
þróunarhjálparinnar með því að
reiða hana fram í fríðu og beina
henni að einhverju leyti um far-
vegi, sem leiða beint til ætlaðra
viðtakenda?
Þessir farvegir eru til. Þeir eru
til í kristniboðsstöðvum Íslend-
inga í Afríku. Þar og víðar hafa
tugir Íslendinga starfað í anda
Alberts Schweitzer um margra
áratuga skeið og unnið innfædd-
um ómælt gagn með félagsþjón-
ustu, kristniboði, læknishjálp
og söng. Þetta mikilvæga starf
heldur áfram þrátt fyrir þröngan
fjárhag. Íslenzku hjálparfé væri
áreiðanlega vel varið til eflingar
þessu starfi, sem virðist hafa gefið
svo góða raun. Þetta fólk er vel
til þess fallið að verja almanna-
fé í þágu fátæklinga í fjarlægum
löndum: Það hefur reynsluna og
þekkir þarfirnar.
Utanríkisráðuneytið og Þró-
unarsamvinnustofnun Íslands
þurfa að taka höndum saman við
kirkjur og kristniboða og kanna
möguleikana á því að efla hjálp-
arstöðvar Íslendinga í Afríku og
reisa nýjar stöðvar í þeim lönd-
um, sem Íslendingar hafa ákveðið
að styðja. Með því móti væri hægt
að margfalda fjölda þeirra, sem
njóta góðs af þjónustu kristniboð-
anna.
Ég nefndi söng. Söngur er snar
þáttur í kristilegu starfi. Ég var
ekki alls fyrir löngu kvaddur til
Þórshafnar í Færeyjum til skrafs
og ráðagerða við landsstjórnina
þar, og væri ekki í frásögur fær-
andi nema fyrir það, að ég er ekki
að skipta um umtalsefni. Fundinn
í Þórshöfn sátu ráðherrarnir sjö
og sjö embættismenn auk mín.
Samkoman hófst á því, að lögmað-
urinn kvaddi sér hljóðs og sagði:
Við skulum syngja. Allir stóðu
upp og sungu Dýrð um vík og vog,
öll fjögur erindin. Þetta þótti mér
flott byrjun á svo fínum fundi.
Síðan ræddum við sjálfstæðis-
mál Færeyja. Við vorum nýbúin
að syngja saman þennan dýrlega
ættjarðaróð eftir Jens Dam Jac-
obsen, og áheyrendur mínir voru
þá vonandi þeim mun móttæki-
legri fyrir boðskap mínum, sem
var þessi: Takið ykkur sjálfstæði.
Söngur bindur menn saman.
Asante (Þökk) heitir hljómdisk-
ur, sem Kangakvartettinn hefur
gert og gefið út til styrktar starfi
íslenzkra kristniboða í Afríku.
Þar eru flutt afrísk lög og evr-
ópskir sálmar, m.a. fínn sálmur
eftir Jean Sibelius, sem ég hafði
ekki heyrt áður. Íslenzkur sálma-
söngur með afrískum brag: það
kalla ég víxlfrjóvgun í lagi. Mér
kemur það ekki á óvart, að inn-
fæddir flykkist á samkomurnar
hjá þeim þarna suður frá. Ég hef
það fyrir satt, að fólkið í þorpun-
um í sunnanverðri Eþíópíu hafi
þá fyrst kynnzt kenískri tónlist,
þegar íslenzkir kristniboðar komu
þangað syngjandi. Íslendingar,
sem færu til Afríku að syngja og
spila fyrir innfædda, kæmu heim
aftur með betri músík handa sjálf-
um sér og öðrum: betri menn. Það
bezta, sem menn gera sjálfum sér,
er að gera öðrum gott. ■
Kristniboð, söngur og sjálfstæði
Í DAG
NÝJAR LEIÐIR
TIL ÞRÓUNAR-
HJÁLPAR
ÞORVALDUR
GYLFASON
Við þetta vaknar þessi spurn-
ing: Væri ekki hægt að auka
skilvirkni þróunarhjálparinnar
með því að reiða hana fram
í fríðu og beina henni að
einhverju leyti um farvegi, sem
leiða beint til ætlaðra viðtak-
enda?
Í þriðja sinn
Kaup Árvakurs, útgáfufélags Morgun-
blaðsins, á helmings eignarhlut í Blað-
inu voru til umfjöllunar í Viðskiptablað-
inu í gær. Fastapenni blaðsins, Óðinn,
kemst svo að orði: „Svíki minnið ekki
þá er þetta í þriðja sinn sem Árvakur
fjárfestir í öðru fjölmiðlafyrirtæki. Fyrst
lagði Árvakur fé í Ísfilm, ásamt fleiri
aðilum, en markmiðið var að setja á
stofn sjónvarpsstöð þegar einkaréttur
Ríkisútvarpsins yrði afnuminn. Jón Óttar
Ragnarsson „stal“ hins vegar glæpnum
af Ísfilm, sem koðnaði niður og sigldi
að lokum í þrot, þrátt fyrir öflugan
hluthafahóp. Árvakur, eins og raunar
nokkrir aðrir hluthafar í Ísfilm, lögðu
fram ábyrgðir fyrir skuldbindingum
félagsins, sem þeir urðu síðan að leysa
til sín.“
Ekki til fjár
Óðinn heldur áfram: „Í annað sinn
gekk Árvakur til liðs við Stöð 3 sem
ætlaði sér stóran hlut í samkeppninni
við Stöð 2. Þeirri samkeppni lauk með
því að Jón Ólafsson og félagar keyptu
Stöð 3 og hluthafarnir urðu fyrir minni
skakkaföllum en útlit var fyrir. Raunar
herma heimildir Óðins að þeir Árvak-
ursmenn hafi verið ósáttir við söluna til
Jóns Ólafssonar en verið stillt upp við
vegg. Fjárfestingar í öðrum fjölmiðlum
hafa því ekki verið til fjár fyrir hluthafa
Árvakurs. Hvað með kaupin á Blaðinu?
Óðinn skrifar: „En nú eru að líkindum
nýir tímar með nýjum öflugum hluthöf-
um, sem líklega hugsa á öðrum nótum
en áður. Hvort kaupin á Blaðinu verði
til þess að styrkja Árvakur er of snemmt
að segja til um, en ýmsar efasemdir eru
um að skynsamlegt sé að reka saman
og dreifa sameiginlega áskriftarblaði og
fríblaði. En tíminn og reynslan munu
leiða þetta í ljós.“
Stórtíðindi!
Stefán Pálsson sagnfræðingur, sem
virkur er í starfi vinstri grænna, skrifaði
á blogg sitt daginn sem Dagur B.
Eggertsson kynnti framboð sitt á vegum
Samfylkingarinnar: „Stórtíðindi! Síðdegis
boðaði Bjarni Fel til blaðamannafundar.
Hann er víst genginn í KR.“ Getur þetta
verið sneið til hins gamla samstarfs-
manns úr röðum óháðra?
gm@frettabladid.is
Tvær ákvarðanir um launamál, sem Steinunn Valdís Ósk-arsdóttir borgarstjóri hefur nýlega tekið, eru henni til álitsauka. Hér er átt við ákvörðun hennar að afsala sér
launauppbót og forystu hennar um verulega hækkun launa ófag-
lærðra starfsmanna Reykjavíkurborgar.
Í fyrradag tilkynnti Steinunn Valdís að hún hefði ákveðið að
afsala sér rausnarlegri launahækkun sem Kjaradómur úrskurð-
aði um. Laun borgarstjóra nema nú um 915 þúsund krónum á
mánuði. Hækkun hefði fært henni 75 þúsund krónur til viðbót-
ar á mánuði, en það er ríflega helmingur fastra mánaðarlauna
ófaglærðra starfsmanna borgarinnar. Ljóst er að úrskurður
Kjaradóms veldur uppnámi í þjóðfélaginu þar sem hækkanir til
alþingismanna, ráðherra og embættismanna eru mun meiri en
samið hefur verið um á almennum vinnumarkaði að undanförnu.
Borgarstjóri tekur þátt í að lægja þær öldur með ákvörðun sinni.
Forvitnilegt verður að sjá hvort aðrir fylgja á eftir. Hvað segja
til dæmis alþingismennirnir sem gagnrýna Kjaradóm? Ætla
þeir að þiggja þennan jólabónus?
Fyrir aðeins nokkrum dögum hafði Steinunn Valdís forystu
um að laun lágtekjufólks hjá borginni, einkum svokallaðra
kvennastétta, yrðu hækkuð umfram aðra. Þetta fékk misjafnar
undirtektir. Mikla athygli vakti hörð ádrepa Einars Odds Kristj-
ánssonar alþingismanns, varaformanns fjárlaganefndar Alþing-
is, en hann fullyrti að hækkunin myndi hafa keðjuverkandi áhrif
í þjóðfélaginu. Ekki væri hægt að hækka laun lágtekjufólks án
þess að aðrir hópar launþegar fylgdu í kjölfarið. Hækkunin væri
óábyrg og ávísun á aukna verðbólgu. Í sama streng hafa tals-
menn Samtaka atvinnulífsins tekið.
Ekki er ástæða til að gera lítið úr sjónarmiðum Einars Odds
og atvinnurekenda. Því miður sýnir reynslan á vinnumarkaði
að í kjölfar hækkunar lægstu launa fylgja gjarnan kröfur frá
launahærri stéttum. Þetta er raunar þegar komið fram með
mótmælum leikskólakennara. En hér var úr vöndu að ráða fyrir
borgarstjóra. Lægstu launin hjá borginni voru svo óviðunandi
að flótti var brostinn á starfsfólk með tilheyrandi vandræð-
um á mörgum vinnustöðum. Starfsemi sumra leikskóla var til
dæmis hætt að ganga fyrir sig með eðlilegum hætti. Athyglis-
vert er að þverpólitísk samstaða skapaðist um málið í borgar-
stjórn. Sjálfstæðismenn þar höfðu ekki uppi sama málflutning
og flokksbróðir þeirra á Alþingi, Einar Oddur Kristjánsson. Þeir
sýndu ábyrgð og horfðust í augu við að borgin varð að grípa til
ráðstafana þótt þær skapi ákveðinn vanda á öðrum vettvangi á
vinnumarkaðnum.
Ákvörðun Steinunnar Valdísar að afsala sér launauppbótinni
frá Kjaradómi auðveldar aðilum vinnumarkaðarins að glíma við
áhrifin af láglaunahækkun borgarinnar á aðrar launastéttir.
Borgarstjóri á hrós skilið fyrir skjót og skynsamleg viðbrögð.
SJÓNARMIÐ
GUÐMUNDUR MAGNÚSSON
Borgarstjórinn í Reykjavík er kjarnakona:
Steinunn Valdís á
hrós skilið
Ákvörðun Steinunnar Valdísar að afsala sér launa-
uppbótinni frá Kjaradómi auðveldar aðilum vinnu-
markaðarins að glíma við áhrifin af láglaunahækkun
borgarinnar á aðrar launastéttir. Borgarstjóri á hrós
skilið fyrir skjót og skynsamleg viðbrögð.
AUGL†SINGASÍMI
550 5000
FYLGIR FRÉTTABLA‹INU ALLA MI‹VIKUDAGA
Mest lesna
vi›skiptabla›i›
G
al
lu
p
kö
nn
un
f
yr
ir
36
5
pr
en
tm
i›
la
m
aí
2
00
5.
AUGL†SINGASÍMI
550 5000
FYLGIR FRÉTTABLA‹INU ALLA MI‹VIKUDAGA
est lesna
vi›skiptabla›i›
G
al
lu
p
kö
nn
un
f
yr
ir
36
5
pr
en
tm
i›
la
m
aí
2
00
5.
Komdu í spennandi heim
afþreyingar og upplýsinga
Smelltu þér á www.ogvodafone.is, farðu í næstu verslun Og Vodafone
eða hringdu í 1414 fyrir nánari upplýsingar.
ÍS
LE
N
SK
A
A
U
G
LÝ
SI
N
G
A
ST
O
FA
N
/S
IA
.I
S
O
G
V
3
06
37

12
/2
00
5

KOMDU Í SPENNANDI HEIM
AFÞREYINGAR OG UPPLÝSINGA
19.900 kr.
NOKIA 6101
SÍMI