Fréttablaðið - 20.12.2007, Blaðsíða 28

28 20. desember 2007 FIMMTUDAGUR
hagur heimilanna
1999 2001 2003 2005 2007
■ Valur Grettisson reynir að feta græn-
ar slóðir í hreingerningum, þótt hann
þrífi allt enn með Ajax Universal.
„Ég er ekki mikill
húsfaðir og hef lagt
það í vana minn
að þrífa allt með
Ajax Universal enda
bendir nafnið til
þess að það megi
nota á allt í heim-
inum. Það ku þó
ekki vera mjög umhverfisvænt og hef
ég því verið að reyna að fóta mig í
grænni ráðum,“ segir Valur Grettisson,
blaðamaður Mannlífs. „Ég er að verða
pabbi á næstunni og hef heyrt að þá
eigi maður ekki að vera með sterk
hreinsiefni á lofti þótt vitanlega eigi
að hafa þrifalegt í kringum barnið. “
GÓÐ HÚSRÁÐ
FETAR GRÆNNI BRAUTIR
Útgjöldin
> Ársáskrift að Stöð 2
HEIMILD: HAGSTOFA ÍSLANDS
Matarsalt sam-
anstendur af
tveimur frum-
efnum, annars
vegar natríum og
hins vegar klóríð
(NaCl). Natrí-
umjónin (NA+)
er manninum
lífsnauðsynleg og
gegnir mikilvægu hlutverki í líkam-
anum. Natríum bindur vatn í líkam-
anum og þar með talið í blóðinu.
Við aukinn þrýsting í kerfinu eykst
blóðþrýstingur og viðvarandi hár
blóðþrýstingur er einn af áhættu-
þáttum hjarta- og æðasjúkdóma.
Eitt gramm af salti inniheldur 0,4
grömm af natríum. Lýðheilsustöð
mælir með því að saltneysla sé
ekki meiri en 6 grömm á dag hjá
konum og ekki meiri en 7 grömm á
dag hjá karlmönnum. Lágmarksþörf
líkamans fyrir salt er þó mun minni
eða um 1,5 grömm á dag sam-
kvæmt Norrænum ráðleggingum
um mataræði. Lýðheilsustöð mælir
með því að börn á leikskólaaldri fái
ekki meira en 3,5 grömm af salti
daglega sem samsvarar rúmlega
hálfri teskeið af salti.
Meðalneysla Íslendinga (15-80
ára) á salti árið 2002 var um 9
grömm á dag og þá er notkun borð-
salts ekki meðtalin.
Minnst af saltinu sem við
fáum með fæðunni kemur úr
borðsalti. Langmest kemur úr
unnum matvælum svo sem
smurostum, unnum kjötvör-
um, morgunkorni, pakkasúp-
um, snakki, tilbúnum réttum
og svo mætti lengi telja.
Yfirleitt er ekki skylda að
merkja magn natríums á
umbúðir matvæla. Hins vegar
á að telja öll hráefni í viðkomandi
vöru upp í innihaldslýsingu, raðað
eftir minnkandi magni. Ef salt er
framarlega í upptalningu hráefna á
umbúðum, eins og í mörgum pakka-
súpum, þá er sú vara mjög saltrík.
Hægt er að kynna sér efnainni-
hald margra matvæla á heimasíðu
Matís (www.matis.is) í ÍSGEM
gagnagrunni. Ef matvæli innihalda
meira en 1,25 g salt í 100 grömmum
(samsvarar um 0,5 grömm af natrí-
um) þá teljast þau saltrík samkvæmt
viðmiðum bresku matvælastofnun-
arinnar.
Nauðsynlegt er fyrir alla
að kynna sér saltinnihald
matvæla og reyna að stilla
neyslu saltríkra matvæla í hóf.
Sérstaklega ætti að varast að
venja börn á neyslu saltríkra
matvæla. Það getur verið mikið
álag fyrir nýru barna að losa
auka saltmagn úr líkamanum
og eins er ekki æskilegt að
venja þau við saltan mat á unga
aldri sem eykur þá líkur á slíkum
matarvenjum út ævina.
Hægt er að nálgast meiri upplýs-
ingar um salt og áhrif þess á heils-
una hér http://www.salt.gov.uk/
www.mni.is
MATUR & NÆRING JÓHANNA EYRÚN TORFADÓTTIR
Salt í matnum
Endurskinsmerki fást helst í apótekum og á bensínstöðvum.
Þetta kemur fram í athugun Neytendasamtakanna sem þau
birta á vefsíðu sinni. Segja samtökin að endurskinsmerki séu
alls ekki nógu aðgengileg. Matvöruverslanir bjóði ekki upp
á þau og þau séu ekki sýnileg á þeim fáu stöðum sem
þau eru seld. Neytendasamtökin mæla með því að sem
flestir smásöluaðilar selji endurskinsmerki og stilli þeim
jafnvel upp með sælgætinu við afgreiðsluborðið.
■ Umferðaröryggi
Endurskinsmerki óvíða að finna
Hagstofan hefur tekið saman rannsókn á útgjöldum
heimilanna árin 2004-6. Neysluútgjöld á heimili
hafa aukist um 7,7 prósent frá tímabilinu 2003-
5. Að sama skapi hafa ráðstöfunartekjur aukist
um sjö prósent. Aukna eyðslu má meðal annars
rekja til aukinna útgjalda vegna húsnæðis, hita
og rafmagns, en einnig vegna kaupa á nýjum
bifreiðum. Ráðstöfunartekjur heimilis
mælast um 390 þúsund krónur á mán-
uði á tímabilinu.
■ Útgjöld heimilanna
Ráðstöfunartekjur og eyðsla aukast
„Verstu kaupin voru uppruna-
leg veggspjöld sem ég keypti
í New York fyrir viku,“ segir
Andrés Jónsson almanna-
tengill. „Ég keypti plakötin á
leiðinni út á flugvöll og hafði
mikið fyrir að pakka þeim inn,
en kaupin voru slæm af því að
ég gleymdi þeim í biðsalnum. Ég
hafði haft mikið fyrir að leita að
sérstakri plakatabúð. Ég ætti
eiginlega að fá bandaríska
sendiráðið í málið, því að
í sama vettvangi sá ég Erlu
Ósk Lilliendahl koma í fylgd
lögreglu með alvæpni.“
„Bestu kaupin voru hins
vegar uppáhalds bókin mín,
Kría siglir um Suðurhöf,
eftir Unni Jökulsdóttur og Þorbjörn Magnús-
son, en ég rakst á hana í Eymundsson á 399
krónur síðastliðið vor. Það kom sér vel því
að ég hafði týnt gamla eintakinu af bókinni
minni. Bækurnar þeirra eru skemmtilegar,
því að þetta eru ferðasögur Íslendinga sem
seldu allt sem þeir áttu og ferðuðust um
heiminn á skútu. Þetta er eitthvað
viðkunnanlegasta fólk sem
ég hef lesið um. Besta
fjárfestingin sem ég
gæti lagt í væri að
skella mér sjálfur
í svona heims-
reisu á skútu.
Svo eru þetta
víst uppáhalds
bækur Gísla
Marteins líka.“
NEYTANDINN: ANDRÉS JÓNSSON ALMANNATENGILL
Lenti í hrakförum á JFK
42.398
68.903
Þegar kaupa skal allar
jólagjafirnar rétt fyrir jól
er sniðugt að gera lista yfir
hverjum skal gefa, þær
gjafir sem koma til greina
handa hverjum og einum og
hugmyndir um verð áður
en lagt er í hann. Eins er
gott að velta fyrir sér hvort
hægt sé að fá allar gjafirn-
ar á einum stað.
Vigdís Stefánsdóttir, erfðaráðgjafi
og höfundur bókanna Viltu spara?
og Viltu spara með mér?, segir að
gott sé að velta fyrir sér hvar gjaf-
irnar fáist og hvort hægt sé að
skipuleggja innkaupin þannig að
ekki þurfi að eyða tíma og orku í
að rjúka á milli margra staða.
„Annað ráð er að kanna hvort
tveir eða fleiri geta verið saman
um gjöf og þá er spurning hvort
einhver hinna er til í að leggja á
sig að kaupa gjöfina,“ segir Vigdís
og leggur áherslu á að innkaupa-
listar séu mikilvægir. „Þeir minna
mann á, gera alla vinnu auðveldari
og þegar maður er búinn að krossa
við það sem hefur verið keypt er
einu verki lokið. Þannig gegna
þeir líka því hlutverki að losa
mann við tilfinningu um að það sé
meira eftir en raunverulega er,“
segir hún.
„Ég myndi samt alltaf mæla
með því að fólk skoði jólagjafir
allt árið því að oft dettur maður
niður á eitthvað sem hentar þeim
sem maður ætlar að gefa. Ekkert
er að því að kaupa jólagjöfina fyrr
en í desember. Það er vont að vera
í tímapressu með þetta eins og allt
annað,“ segir Vigdís.
Brynhildur Pétursdóttir, rit-
stjóri Neytendablaðsins, ráðlegg-
ur neytendum að bíða ekki með
jólagjafainnkaupin fram á síðustu
stundu því að þá sé hætta á að
gjafir, sem keyptar eru, verði dýr-
ari en ella. „Kannski bíða margir
með nokkrar gjafir því að það er
auðvitað stemning að kaupa gjafir
á Þorláksmessu,“ segir hún.
„Ef maður veit að maður ætlar
að kaupa bók eða sæng eða eitt-
hvað annað þá er maður stundum
að geyma gjafir sem maður geng-
ur að vísum en ef maður á eftir að
kaupa mikið þá er meiri hætta á
því að maður kaupi ekki nógu
skynsamlega inn,“ segir Brynhild-
ur og kveðst gjarnan gefa eitthvað
sem auðvelt sé að skipta og kaupa
þá í verslun þar sem auðvelt sé að
finna eitthvað við allra hæfi.
Bæði Vigdís og Brynhildur telja
gott að gefa gjöf sem hægt er að
nota, til dæmis kerti, mat og sæl-
gæti, sérstaklega handa þeim sem
eiga mikið af hlutum.
ghs@frettabladid.is
Þegar keypt er inn fyrir
jólin á síðustu stundu
■ Skrifa lista yfir þiggjendur, gjafa-
hugmyndir og verð
■ Kaupa allt á einum stað eða
fáum stöðum
■ Vera með öðrum í gjöf og fá
hinn til að sjá um innkaupin
■ Kaupa mat, ostakörfu, súkkulaði
eða kerti sem nýtist öllum
■ Kaupa jólagjafir allt árið frekar
en rétt fyrir jól
RÁÐ VIÐ INNKAUPIN
VIGDÍS STEFÁNS-
DÓTTIR
BRYNHILDUR
PÉTURSDÓTTIR
MEIRA ÚR VERKI Á EINUM STAÐ Gott er að gera innkaupalista og merkja svo við
þegar hver gjöf er keypt. Þannig er hægt að losna við þá tilfinningu að meiri vinna sé
eftir en raunverulega er.