Fréttablaðið - 06.10.2008, Blaðsíða 33

MÁNUDAGUR 6. október 2008 17
UMRÆÐAN
Emil B. Karlsson skrifar
um gjaldeyrismál
Ef launþegar fara að fá laun sín greidd í
evrum í auknum mæli
færast um leið verslun
og vöruviðskipti í sama
mæli í evrur. Innflytj-
endur vöru og þjónustu
frá Evrópu þrýsta á um að fá
greitt fyrir vörur sínar í evrum
eða láta vöruverðið fylgja geng-
isskráningu evru á hverjum
tíma. Heildsalar, verslanir, iðn-
fyrirtæki og aðrir sem flytja inn
vörur til endursölu leitast við að
færa gengisáhættuna yfir á
næsta stig í virðiskeðjunni. Það
sem helst stöðvar þessa evru-
væðingu í vöruviðskiptum er að
neytendur hafa tekjur sínar í
íslenskum krónum og greiða því
með krónum. En með auknum
skuldum heimilanna í erlendri
mynt, sem nú nema nálægt 30%
af skuldum heimilanna, má gera
ráð fyrir auknum kröfum um að
fá laun greidd í evrum.
Notkun erlendra gjaldmiðla
Í rannsókn sem Rannsóknasetur
verslunarinnar framkvæmdi
fyrir viðskiptaráðuneytið nýlega
kemur fram að sífellt algengara
er að vöruverð endurspeglist í
stundargengi evru á hverjum
tíma og í einstaka tilvikum að
verðmiðinn á vörunni sé beinlín-
is í evrum. Auðvelt er að koma
þessum viðskiptaháttum við
þegar innlendir kaupendur vör-
unnar hafa tekjur í evrum eða
fallast á að taka á sig þá gengisá-
hættu sem fylgir viðskiptunum.
Þannig er algengt að vörur sem
fluttar eru inn og seldar til ann-
arra fyrirtækja eða til opinberra
aðila séu verðlagðar samkvæmt
gengi evru þegar innflytjandinn
greiðir erlenda birgjanum vör-
una. Þó eru dæmi um að bílaum-
boð og aðilar í ferðaþjónustu
verðleggi vöru og þjónustu til
einstaklinga í evrum.
Í rannsókninni var sjónum
beint að notkun erlendra gjald-
miðla í vöruviðskiptum hér á
landi − einkum í verslun. Greini-
lega kom fram að verslunarfyr-
irtæki eru berskjölduð fyrir
sveiflum í gengi sem valda því
meðal annars að þau eiga erfitt
með að gera greiðslusamninga
við erlenda birgja eða skuld-
binda sig til að halda ákveðnu
verðlagi fram í tímann. Samn-
ingar við banka um gengistrygg-
ingar geta verið kostnaðarsamir,
mikill tími og fyrirhöfn fer í að
bregðast við óvæntum breyting-
um á gengi, haldnir eru svokall-
aðir krónufundir innanhúss í
fyrirtækjunum þar sem rætt er
hvernig skuli bregðast við stöðu
gengisskráningar krónunnar
hverju sinni. Of miklar verð-
hækkanir geta leitt til minnkandi
sölu og taki fyrirtækið á sig
hækkanir getur það orðið fyrir-
tækinu ofviða. Auk þess eru
fyrirtækin venjulega skuldsett í
erlendri mynt sem gerir
reksturinn enn óvissari.
Besti kosturinn er því
fyrir fyrirtækið að það
fái greitt fyrir vöruna í
sama gjaldmiðli og varan
er keypt í og losnar við
óvissu og viðskiptakostn-
að sem fylgir hefðbundn-
um vöruviðskiptum í
íslenskum krónum.
Ljón á vegi evrunnar
Meðal þess sem fyrirtækin telja
að hindri þau í að eiga viðskipti í
evrum er að þau eru skuldbundin
til að gera upp virðisaukaskatt,
vörugjöld og önnur opinber gjöld
í íslenskum krónum, verðmerk-
ingar verða að vera í íslenskum
krónum og hæpið er að gera þá
kröfu til neytenda að greitt sé í
öðrum gjaldmiðli en lögeyri
landsins.
Þó hafa opnast nýir möguleik-
ar til viðskipta í evrum. Meðal
þeirra er notkun greiðslukorta
sem gera innlendum seljendum
kleift að fá uppgert í evrum,
jafnframt því sem gera má ráð
fyrir því að íslenskir neytendur
geti gert upp kortareikninga sína
í evrum ef þeir kjósa svo.
Greiðslukortaviðskipti auðvelda
þannig möguleika á aukinni
notkun evru í vöruviðskiptum
almennings.
Kannaðar voru hvaða breyt-
ingar í verslun þyrftu að eiga sér
stað við upptöku annars gjald-
miðils. Samdóma álit þeirra sem
leitað var til var að þær væru
sáralitlar. Nú þegar veita allar
stærri verslanir viðtöku evru og
öðrum algengustu gjaldmiðlum
og kassakerfi verslananna hafa
innbyggða möguleika á að
umreikna verðlag í annarri mynt.
Verðmerkingar eru í flestum til-
vikum framkvæmdar á rafræn-
an hátt og því einfalt að breyta
þeim. Þá yrði allur verðsaman-
burður við önnur lönd auðveldari
bæði fyrir verslunina og
neytendur.
Aðal rannsóknamarkmið verk-
efnisins var að skýra að hve
miklu leyti erlend mynt er notuð
á vörumarkaði hérlendis og
hvaða áhrif sú fjölmyntavæð-
ingu sem á sér stað á Íslandi
hefur haft á innlenda verslun.
Niðurstaðan er sú að Ísland er
ekki orðið fjölmyntavætt samfé-
lag en mikill þrýstingu er af
hálfu fyrirtækjanna að leita leiða
til að liðka fyrir notkun erlendrar
myntar.
Forstöðumaður Rannsóknaseturs
verslunarinnar við Háskólann á
Bifröst.
ÍS
L
E
N
S
K
A
S
IA
.I
S
L
Y
F
4
38
47
1
0/
08
www.apótekið.is • Í Hólagarði • Í Hagkaupum Skeifunni • Í Hagkaupum Akureyri
Apótekið.is er nýr þjónustuvefur sem annast afgreiðslu
og heimsendingu á lyfseðilsskyldum lyfjum um land allt.
Einfalt og fljótlegt
Til þess að njóta þjónustu á Apótekið.is með lyfseðilsskyld lyf þarf
lyfseðill að berast okkur frá lækni, t.d. á rafrænan hátt. Þegar lyfseðill-
inn hefur borist okkur hefst afgreiðsla lyfjanna. Greiða má lyfin í
gegnum Apótekið.is og að því loknu færðu þau send heim með pósti.
Gerðu verðsamanburð
Apótekið.is er með mjög hagstætt verð á lyfseðilsskyldum lyfjum og
við hvetjum sérstaklega elli- og örorkulífeyrisþega til þess að gera
verðsamanburð.
Hafðu samband við okkur í gegnum heimasíðuna Apótekið.is
eða í síma 530 5888.
Fáðu lyfin send heim
.......................................
heimsending um land allt
Lægra
verð
EMIL B. KARLSSON
Vöruviðskipti í íslenskum evrum
Kannaðar voru hvaða breyt-
ingar í verslun þyrftu að eiga
sér stað við upptöku annars
gjaldmiðils. Samdóma álit
þeirra sem leitað var til var að
þær væru sáralitlar.
Blaðberinn
bíður
þín
Þú færð Blaðberann þinn í
Skaftahlíð 24 alla virka daga
frá kl. 8-17.
...góðar fréttir fyrir umhverfið
Blaðberinn...