Morgunblaðið - 15.01.2006, Page 1

STOFNAÐ 1913 14. TBL. 94. ÁRG. SUNNUDAGUR 15. JANÚAR 2006 PRENTSMIÐJA MORGUNBLAÐSINS mbl.is
Franskur
draugur
Stjarna leikstjórans Dominik Moll
skín skærar og skærar Menning
Tímarit | Sjómannsdóttir semur neðansjávarsöngleik
Tom
Ford og tískan
Heimur Leonards
Á mörkum raunveruleik-
ans Atvinna | Hin erfiða ákvörðun
Gistinóttum fjölgaði
5 6 9 0 9 0 0 0 0 0 9 0 0
SUNNUDAGUR VERÐ KR. 350
INDVERSKAR konur og hindúar biðja og færa guði sólarinnar fórnir
áður en þær baða sig í hinu helga fljóti Ganges þar sem það rennur út í
Bengalflóa. Makar Sankranti heitir hátíðin og haldin til að fagna hækk-
andi sól. Um 200.000 manns voru saman komin við árósana í gær.
Reuters
Sólarguði færðar fórnir
ÚTGJÖLD vegna stjórnsýslu-
verkefna í landbúnaði hafa hækk-
að mikið á síðustu sex árum.
Kostnaður við rekstur landbún-
aðarráðuneytisins hefur hækkað
um 78% á þessu tímabili, en 219
milljónir fara til reksturs þess
samkvæmt fjárlögum. Framlög
ríkissjóðs til Bændasamtaka Ís-
lands hafa hækkað um 86% frá
árinu 2000 og verða 488 milljónir
í ár.
Hækka meira en
útgjöld fjárlaga
Þessi hækkun er mun meiri en
útgjaldaaukning fjárlaga á þessu
sex ára tímabili en hún er um
56%. Til samanburðar má nefna
að útgjöld vegna reksturs fjár-
málaráðuneytisins jukust um 53%
á tímabilinu.
Stærstu útgjaldaliðir landbún-
aðarráðuneytisins eru bein-
greiðslur til mjólkurframleiðenda,
4,8 milljarðar og til sauðfjár-
bænda, tæplega 3 milljarðar.
Þessir tveir liðir hafa hækkað um
33–35% frá árinu 2000. Þá fara
355 milljónir til grænmetis-
bænda.
Bændasamtökin sjá um ýmis
stjórnsýsluverkefni samkvæmt
sérstökum samningi sem þau
gera við ríkið. Stjórnvöld end-
urnýjuðu nýlega þennan samning
(búnaðarlagasamning) til fjögurra
ára. Sérstök fjárveiting er undir
þessum lið til markaðsmála, m.a.
vegna sölu landbúnaðarvara er-
lendis. Bændasamtökin sjá einnig
um leiðbeiningarþjónustu fyrir
bændur og hluti greiðslnanna fer
í að standa undir lífeyris-
greiðslum til ráðunauta sem
komnir eru á eftirlaun.
Þá hafa útgjöld vegna landbún-
aðarháskólanna á Hvanneyri og
Hólum vaxið hratt á síðustu ár-
um, en kostnaður við þá verður
tæplega 800 milljónir á þessu ári.
Stuðningur hefur aukist
vegna gengisbreytinga
Opinber stuðningur við land-
búnaðinn, mældur í svokölluðum
PSE-gildum, hefur aukist á síð-
ustu tveimur árum. Stuðningur-
inn var 77% á árunum 1986–88,
en var kominn niður í 62% árið
2003. Árið 2004 fór stuðningurinn
upp í 69% og ljóst er að hann hef-
ur aukist á nýliðnu ári. Ástæðan
fyrir þessu er fyrst og fremst tví-
þætt. Gengi krónunnar hefur
hækkað, en það gerir það að
verkum að hægt er að flytja inn
búvörur á lægra verði en áður.
Þar með vegur tollverndin sem
landbúnaðurinn nýtur þyngra en
áður. Þá hefur verð á kjöti hækk-
að eftir tímabundna lækkun á ár-
unum 2002–2003.
Útgjöld ríkissjóðs vegna framleiðslustyrkja í landbún-
aði verða rúmir 8 milljarðar króna á þessu ári
Stjórnsýsluútgjöld
hækkuðu um 78–86%
Eftir Egil Ólafsson
egol@mbl.is
 Stuðningskerfi | 10–11
SKOSKUR prófessor, sem vann
það sér til frægðar að klóna ána
Dollý, vinnur nú að því að bræða
saman mann og kanínu.
Ian Wilmut er sannfærður um,
að bræðingur af þessu tagi geti
orðið til að auka þekkingu manna
á ýmsum arfgengum taugasjúk-
dómum, til dæmis Parkinsons-
veiki. Eins og margir muna, varð
hann árið 1996 fyrstur til að klóna
spendýr, ána Dollý, sem drapst úr
lungnasjúkdómi 2003.
Wilmut og samstarfsmenn hans
í Edinborg og London ætla að
koma mannsfrumum fyrir í kan-
ínueggi og framkalla þannig
nokkurs konar mannsfóstur að
því er fram kom í viðtali við hann
í dagblaðinu The Scotsman. Á því
verða síðan gerðar ýmsar rann-
sóknir, meðal annars ýtt undir
sýkingu og sjúkdóma í því skyni
að fylgjast með framþróun þeirra
og síðar meðhöndlun.
Kirkjan í Skotlandi og aðrir
hafa brugðist hart við þessum
hugmyndum og telja, að með til-
rauninni sé verið að afmá skilin á
milli manns og dýrs.
Vill bræða
saman
mann og
kanínu
WALLACE S. Broecker, jarðefnafræðing-
ur við Columbia-háskóla í New York í
Bandaríkjunum, segir að Íslendingar geti
orðið frumkvöðlar í þróun á bindingu kol-
tvíoxíðs í jörðu og að íslenskur berggrunnur
þyki mjög ákjósanlegur til þess. Hann segir
að möguleiki sé á að frumgerð búnaðar til
að nema á brott koltvíoxíð úr andrúmsloft-
inu verði hýst á Íslandi en slíkur búnaður er
nú í þróun hjá fyrirtæki í Tucson í Arizona.
Wallace er staddur hér á landi, ásamt
föruneyti frá Columbia háskóla, og mun
eiga fundi með íslenskum vísindamönnum
og orkufyrirtækjum til að ræða loftslags-
mál. Eru uppi hugmyndir um að mynda
grunn að samvinnuverkefni Columbia-há-
skóla, Háskóla Íslands og rannsóknarstofn-
ana um frekari þróun á verkefninu.
Broecker hélt fyrirlestur fyrir fullu húsi í
Öskju, Náttúruvísindahúsi Háskóla Ís-
lands, þar sem hann m.a. kynnti hugmyndir
um hvernig mannkynið gæti tekist á við
hlýnandi loftslag af völdum gróðurhúsaloft-
tegunda en hann telur að brottnám kol-
tvíoxíðs úr andrúmsloftinu og binding þess í
jörðu sé ein mikilvægasta leiðin til að takast
á við loftslagsbreytingar.
Virtur vísindamaður vill
Ísland í frumkvöðlahlutverk
Koltvíoxíð
verði bundið
í jörðu
á Íslandi
 Íslendingar geti | 6
DICK Marty, svissneskur öldungadeildar-
þingmaður, sem falið hefur verið að kanna
hvort CIA, bandaríska leyniþjónustan, hafi
verið með leynileg fangelsi í Evrópu, sagði í
fyrradag, að hann efaðist ekki um, að svo
hefði verið. Hann sakaði hins vegar Evr-
ópuríkin um að hafa vitað af þeim en látið
sem ekkert væri.
Marty, sem vinnur að rannsókninni á
vegum Evrópuráðsins, mun gefa skýrslu
um málið 23. þessa mánaðar en hann býst
þó við, að rannsókninni ljúki ekki fyrr en
eftir eitt ár að því er fram kom á fréttavef
BBC, breska ríkisútvarpsins.
„Spurningin er þessi: Var CIA með leyni-
leg fangelsi í Evrópu? Svarið er, án nokkurs
vafa, já,“ sagði Marty og bætti við, að
Bandaríkjastjórn virti „hvorki mannrétt-
indi né Genfarsáttmálann“. Nefndi hann
sem dæmi egypska klerkinn Osama Must-
afa Hassan, öðru nafni Abu Omar, en sagt
er, að Bandaríkjamenn hafi rænt honum í
Mílanó og flutt til Egyptalands. Sagði
Marty, að aðgerðir af þessu tagi færu ekki
framhjá leyniþjónustum viðkomandi ríkja.
Marty sagði, að það væri hræsni að beina
spjótunum að stjórnvöldum í Rúmeníu og
Póllandi, sem grunuð eru um að hafa hýst
CIA-fangelsi, vegna þess, að margar rík-
isstjórnir í Evrópu hefðu þagað þunnu
hljóði um vitneskju sína um málið.
Leynileg CIA-fangelsi
Sakar
Evrópu um
samsekt
♦♦♦
Tímarit og Atvinna í dag