Morgunblaðið - 15.01.2006, Blaðsíða 31

Þýskalands í gegnum eitthvert
hlutlaust land, s.s. Sviss, Portúgal
eða Svíþjóð. Í Berlín gekkst bréfið
síðan undir þýska ritskoðun og var
loks sent austur á bóginn eftir við-
dvöl á póstflokkunarmiðstöð þar í
borg. Að frátöldu einu leyfi sem
Geir nýtti sér til að heimsækja
Noreg, starfaði hann samfellt innan
þessarar framkvæmdadeildar
Waffen-SS í tæpt ár en þá rann út
sá tími sem hann hafði skráð sig til
að gegna þjónustu. „Undir lokin
vorum við í Eistlandi og þegar við
komum til Tallinn höfðu Rússar
varpað sprengjum á og eyðilagt
helv… mikið af húsum. Þetta voru
mestu ummerki beinna átaka sem
maður varð vitni að og greinilegt
merki þess hvert stefndi í styrjöld-
inni,“ segir hann.
Í endaðan maí 1944 hélt Geir aft-
ur til Noregs og rakst þar brátt á
gömlu félagana sína sem hann hafði
orðið samferða til Þýskalands. Þeir
höfðu nú sömuleiðis lokið skyldum
sínum við Þriðja ríkið og kosið að
snúa heim.
Abwehr vildi ráða njósnara
Hann flutti inn í stúdentagarð í
Þrándheimi og bjó við fremur
þröngan kost. Skömmu eftir að
hann sneri aftur til Noregs vitjaði
hans útsendari leyniþjónustu þýska
hersins, Abwehr, sem kynnti hann
fyrir yfirmanni sínum í borginni.
Þeir vildu fá hann til liðs við stofn-
unina og buðu honum að sækja
loftskeytanámskeið í Ósló, án efa í
þeim tilgangi að virkja hann til
njósna. Um var að ræða litla deild
frá Abwehr, leyniþjónustu hersins,
í Þrándheimi, er einbeitti sér eink-
um að njósnum um fjarskipti Sov-
étmanna. Deildin var undir stjórn
Sonderführer Helmut Jaspersen,
en hann lést í Þýskalandi fyrir
nokkrum árum síðan. Heimildir eru
fyrir því að þessi ráðagerð hafi ver-
ið runnin undan rifjum starfsmanna
Abwehr í Ósló. Geir neitar því þó
að hafa fallist á þátttöku í upplýs-
ingasöfnun af því tagi.
„Þetta gekk aldrei svo langt að
þeir bæðu mig um að njósna. Þeir
spurðu mig eingöngu hvort ég vildi
læra að morsa. Þetta var rétt fyrir
stríðslok og ég var kominn í klípu
hvað varðaði bæði peninga og hús-
næði og þetta var mín leið til að
bjarga málum með uppihaldið. Ég
fékk að vísu ekkert fé að ég held,
en ég fékk gistingu á hóteli á
þeirra vegum og mat. Þeir vildu
sem sagt kenna mér að morsa og
ég fór í byggingu þarna í Þránd-
heimi til að læra það, en var svo
laglaus og ómúsíkalskur að þeir
hristu bara hausinn og gáfust upp.
Kannski héldu þeir að ég væri að
blekkja þá og vildi ekki læra, en
það var nú ekki málið. Þetta varði
hins vegar ekki lengi því að ég var
varla búinn að búa þarna á hótelinu
í meira en hálfan mánuð þegar
stríðinu lauk. Það kom manni raun-
ar ekki sérstaklega á óvart, ég
hafði útvarp í fórum mínum og gat
fylgst með fréttum af því sem var
að gerast í styrjöldinni,“ segir
hann.
Geir tók fljótlega til bragðs að
yfirgefa Noreg, enda fyrrum sam-
verkamenn Þjóðverja illa liðnir og
þar að auki hafði hann gerst brot-
legur við norsk lög sem kváðu á um
að óheimilt væri að ganga í Nasjon-
al Samling og starfa með Þjóð-
verjum. Hann heimsótti kunningja
sinn og fékk hjá honum landakort
sem hann studdist við á leið sinni
til Svíþjóðar.“
Með bandarískri
herflugvél til Íslands
„Ég fór gangandi suður eftir og
mig minnir að ferðin hafi tekið einn
dag og eina nótt. Ég náði mér síðan
í sænska peninga, keypti mér far
með lest til Gautaborgar og þaðan
til Stokkhólms. Þar fór ég á fund
þáverandi sendiherra, Vilhjálms
Finsens. Hann var afskaplega lið-
legur og skilningsríkur, spurði mig
engra spurninga um liðin misseri
og í raun og veru held ég að hann
hafi vitað að mestu eða öllu leyti
við hvað ég hafði fengist. Hann
gekk í að útvega mér far til Íslands
og hafði árangur sem erfiði að
nokkrum tíma liðnum. Ég flaug
með bandarískri herflugvél til Ís-
lands og lenti á Keflavíkurflugvelli.
Ég var sallarólegur þótt ég sæti
þarna innan um fyrrum mótherja
Þjóðverja; þeir höfðu enga hug-
mynd um mínar athafnir og því
ástæðulaust að hafa einhverjar
óþarfa áhyggjur af hlutunum.“
Geir kveðst ekki vera ósáttur við
veru sína í þjónustu Waffen-SS,
enda hafi hann ekki barist fyrir
Þýskaland heldur „smíðað“ fyrir
það. „Mér leið aldrei illa á stríðs-
árunum og er frekar þeirrar skoð-
unar að erfiðasti tíminn hafi verið
eftir að ég kom heim. Menn vissu
hvar ég hafði verið og sumir
hreyttu í mig ónotum eða sýndu
það með framkomu sinni að þeim
mislíkaði að ég hafði verið á bandi
Þjóðverja í stríðinu. Ég tók þann
pól í hæðina að láta þetta sem vind
um eyru þjóta og halda mínu striki.
Það þýðir ekki að taka þess háttar
hluti inn á sig. Ég hafði líka nóg að
starfa hjá embætti bæjarverkfræð-
ings í Reykjavík á þessum árum og
hafði lítinn tíma til að velta sér upp
úr því sem menn sögðu eða gerðu.
Ég vildi ekki lenda í neinu orða-
skaki um þessi mál og með tím-
anum fjaraði þetta út,“ segir hann.
Geir kveðst hafa hent öllum
pappírum, myndum og öðrum
gögnum sem snerta veru hans ytra,
hann hafi ekki séð ástæðu til að
varðveita þessa hluti að stríði
loknu. Hann leggur á það áherslu
að hann vilji hafa sem fæst orð um
persónulegar ástæður þess að hann
aðhylltist á umræddum tíma til-
tekna pólitíska hugmyndafræði um-
fram aðra eða þær ákvarðanir sem
hann tók í tengslum við þær.
Ómögulegt sé fyrir hann, svo löngu
síðar, að túlka skoðanir sínar eða
líðan á þessu skeiði. „Slík útlistun
hlyti alltaf að litast mjög af síðari
tíma þróun mála, bæði í heims-
málum og hjá mér sjálfum. Núver-
andi sýn mín á liðna sögu verður
aldrei réttur spegill á hugsanir
mínar sem ungs manns. Ég hef
aldrei skriftað fyrir neinum og
finnst engin ástæða til að gera það
allt í einu núna.“
MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 15. JANÚAR 2006 31
Útsalan hefs t á morgun • Útsalan hefs t á morgun • Útsalan hefs t á morgun • Útsalan hefs t á morgun
E
N
N
E
M
M
/
S
ÍA
/
N
M
19
8
8
6
AUGLÝSING Svavar Sigurðsson - Heimasíður: sayno.is og vortex.is/sayno
Frelsi Íslands
er í hættu.
Við þurfum vopn
sem er
tæknibúnaður til
að berjast fyrir
frelsinu.
Fr
an
sk
a
by
lti
ng
in
á
rið
1
83
0
Up
ph
af
lý
ðr
æ
ði
s
í E
vr
óp
u
Rannsóknarnámssjóður
Umsóknarfrestur til 1. mars 2006
Rannís
Rannsóknamiðstöð Íslands
Laugavegi 13, 101 Reykjavík
www.rannis.is
Stjórn Rannsóknarnámssjóðs auglýsir almenna styrki úr sjóðnum 2006
Umsóknarfrestur er til 1. mars 2006
Hlutverk Rannsóknarnámssjóðs er að styrkja rannsóknatengt framhaldsnám að loknu grunn-
námi við háskóla.
Veittir eru styrkir til framfærslu nemenda í rannsóknatengdu framhaldsnámi, sem stundað er
við háskóla eða á ábyrgð hans í samvinnu við rannsóknastofnanir eða fyrirtæki. Styrkurinn til
framfærslu miðast einungis við þann tíma sem nemendur vinna að meistara- eða doktorsverk-
efni sínu. Rannsóknaverkefni skal nema að minnsta kosti 30 einingum af náminu (60 ECTS ein-
ingum) og tengjast rannsóknasviði leiðbeinanda. Sé námið stundað við háskóla erlendis skal
rannsóknaverkefnið lúta að íslensku viðfangsefni og vísindamaður með starfsaðstöðu á Íslandi
taka virkan þátt í leiðbeiningu nemandans. Framlag leiðbeinanda hér á landi þarf að vera veru-
legt og vel skilgreint.
Tilhögun námsins fer eftir reglum einstakra deilda og eftir almennum reglum háskóla. Umsókn-
ir þurfa að áritast af aðalleiðbeinanda og forstöðumanni deildar/stofnunar. Stjórn Rannsóknar-
námssjóðs leitar faglegrar umsagnar um vísindalegt gildi verkefna, framkvæmda- og fjárhags-
áætlun og vísindalega hæfni leiðbeinenda hjá óháðum aðilum með aðstoð vísindanefnda við-
komandi háskóla eða samsvarandi aðila, áður er stjórnin úthlutar styrkjum. Umsækjendur, leið-
beinendur jafnt sem nemendur, eru hvattir til að kynna sér vandlega reglur sjóðsins og þær
kröfur sem gerðar eru til umsækjenda.
Umsóknareyðublöð og leiðbeiningar fyrir umsækjendur fást á heimasíðu Rannís: www.rann-
is.is eða á skrifstofu Rannís, Laugavegi 13, 101 Reykjavík. Allar nánari upplýsingar veitir Ingi-
björg Björnsdóttir, sími 515 5819, netfang ingibjorg@rannis.is. Umsóknir skal senda í þríriti til
Rannís merktar „Rannsóknarnámssjóður“.
Auk almennra styrkja veitir Rannsóknarnámssjóður FS-styrki í samvinnu við fyrirtæki og stofn-
anir. Sjá nánari upplýsingar um FS-styrki á heimasíðu Rannís.