Morgunblaðið - 15.01.2006, Síða 4

4 SUNNUDAGUR 15. JANÚAR 2006 MORGUNBLAÐIÐ
FRÉTTIR
6. - 20. apríl
13. - 27. apríl
7. - 21. september
Maraþon á Kínamúrnum
16. - 28. maí
Silkileiðin í Kína
14. júní - 2. júlí
aukaferð
örfá sæti laus
örfá sæti laus
UMBOÐSMAÐUR Alþingis hefur
komist að þeirri niðurstöðu, að for-
sætisráðuneytið hafi ekki sýnt fram
á að heimilt hafi verið á grundvelli
laga um réttindi og skyldur starfs-
manna ríkisins, að setja það sem al-
mennt hæfisskilyrði fyrir því að um-
sækjandi kæmi til greina í embætti
umboðsmanns barna í nóvember
2004 að viðkomandi hefði lokið emb-
ættisprófi í lögfræði eða öðru há-
skólaprófi á sviði hugvísinda.
Læknafélag Íslands kvartaði til
umboðsmanns yfir tilkynningunni
og taldi, að með þessu hefðu skilyrði
til starfans verið þrengd meira en
heimild stæði til og leitt til þess að
hæfir læknar hefðu verið útilokaðir
frá því að hljóta embættið.
Í áliti umboðsmanns alþingis er
eingöngu tekin afstaða til þess hvort
auglýsing um embætti umboðs-
manns barna 5. nóvember 2004, nán-
ar tiltekið hvort þau menntunarskil-
yrði sem þar voru tilgreind, hefðu
verið í samræmi við lög. Vék hann að
5. tölul. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 70/
1996, um réttindi og skyldur starfs-
manna ríkisins, þar sem fram kemur
að allir starfsmenn ríkisins þurfi að
hafa almenna menntun og að auki þá
sérmenntun sem lögum samkvæmt
sé krafist eða eðli málsins sam-
kvæmt verði að heimta til óaðfinn-
anlegrar rækslu starfans. Þá rakti
umboðsmaður ákvæði 2. mgr. 2. gr.
laga nr. 83/1994, um umboðsmann
barna, og lögskýringargögn að baki
því. Samkvæmt ákvæðinu skal um-
boðsmaður barna hafa lokið háskóla-
prófi og hafi hann ekki lokið embætt-
isprófi í lögfræði skal lögfræðingur
starfa við embættið. Benti umboðs-
maður á að með ákvæðinu hefði lög-
gjafinn mælt fyrir um hver skyldu
vera lágmarksskilyrði um menntun
þess sem skipa skyldi í embætti um-
boðsmanns barna.
Ólíklegt að annmarkar
leiði til ógildingar
Umboðsmaður segir í niðurstöðu
sinni, að þegar virt er hvernig lög-
gjafinn hefur afmarkað þær mennt-
unarkröfur sem hann taldi rétt að
gera til þess sem gegnir embætti
umboðsmanns barna og með hlið-
sjón af lagareglum um starf hans,
hafi forsætisráðuneytið ekki sýnt
fram á að heimilt hafi verið á grund-
velli niðurlagsákvæðis 5. tölul. 1.
mgr. 6. gr. laga nr. 70/1996 að setja
það sem almennt hæfisskilyrði fyrir
því að umsækjandi kæmi til greina í
embætti umboðsmanns barna í nóv-
ember 2004 að viðkomandi hefði lok-
ið embættisprófi í lögfræði eða öðru
háskólaprófi á sviði hugvísinda.
Ljóst sé að skipað hafi verið í um-
rætt embætti til næstu fimm ára á
grundvelli ofangreindrar auglýsing-
ar. Verði að telja ólíklegt að ann-
markar við auglýsingu embættisins
eigi að leiða til ógildingar á þeirri
ákvörðun m.a. í ljósi hagsmuna þess
sem hlaut starfið. Ekki sé ástæða til
frekari umfjöllunar um þau réttar-
áhrif sem þessir annmarkar kunna
að hafa. Umboðsmaður beinir hins
vegar þeim tilmælum til forsætis-
ráðuneytisins að það hagi framvegis
auglýsingum um laus störf þannig að
samræmist sjónarmiðum sem rakin
eru í álitinu.
Álit umboðsmanns Alþingis á auglýsingu á embætti umboðsmanns barna
Ekki var heimilt að afmarka
menntunarkröfur við lögfræði
BRAGI Björgvinsson hefur staðið í
brúnni á Essóstöðinni á Breiðdalsvík
í ríflegt dúsín ára, en er að hugsa um
að hætta bráðum með stöðina. „Já,
maður hefur nú lengi verið að hugsa
um að hætta þessu, en ekki látið
verða af því ennþá,“ segir Bragi og
finnst umferðin orðin lítil frá því
sem áður var, þegar tveir togarar
gerðu út frá plássinu og drifkraftur
var í allri útgerð. „Við verðum að fá
samgöngurnar lagaðar, það er ekk-
ert vit í þessu lengur“ segir Bragi og
telur Breiðdalinn og þorpið hafa allt
til að bera að fóstra auðugt mannlíf
og athafnalíf, þrátt fyrir að nú um
stundir sé það með hægasta móti.
Morgunblaðið/Steinunn Ásmundsdóttir
Braga Björgvinssyni finnst umferðin helst til lítil á Breiðdalsvík.
Er að
hugsa
um að
hættaÁKÆRT var í 29 málum af 58 ervarða kynferðisbrot gegn börnum
sem bárust ríkissaksóknara á árinu
2004, samkvæmt ársskýrslu emb-
ættisins 2004. Málum í þessum
flokki kynferðisbrota fjölgaði mjög
á árunum 2003 og 2004. Voru þau
60 fyrra árið og 58 hið seinna eins
og fyrr gat. Síðustu fjögur árin á
undan voru mál í þessum brota-
flokki á bilinu 24 til 49 árlega.
Nærri lætur að ákært sé í helmingi
þeirra mála sem borist hafa emb-
ættinu að undanskildu árinu 2002
þegar ákæruhlutfallið var 38%.
Langflest þeirra mála sem ákært
hefur verið fyrir frá árinu 1999,
hafa endað með sakfellingu fyrir
héraðsdómi og var sakfellt í 72%
málanna árið 2004. Hæst fór hlut-
fall sakfellinga í 93% árið 1999 en
lægst fór það niður í 60% árið 2001.
Sakfelling 31–66%
í nauðgunarmálum
Borið saman við þann flokk kyn-
ferðisbrota, sem varða nauðganir,
er því sakfellt í hlutfallslega mun
fleiri málum sem varða kynferð-
isbrot gegn börnum. Í nauðgunar-
málum hefur hlutfall sakfellinga
verið á bilinu 31–66% fyrir héraðs-
dómi.
Áréttað skal að í frétt blaðsins á
fimmtudag um kynferðisbrot sem
byggð var á tölum úr ársskýrslu
ríkissaksóknara, var fjallað um
nauðgunarmál, þ.e. þann flokk kyn-
ferðisbrota sem varða við 194.–198.
gr. almennra hegningarlaga.
Flest mál
enda með
sakfellingu
Kynferðisbrot
gegn börnum
HARALDUR Sigurðsson, prófessor
í eldfjallafræði og haffræði við Há-
skólann í Rhode Island í Bandaríkj-
unum, hefur
ákveðið að færa
Íslandi að gjöf
safn sitt er
snertir eldgos og
eldvirkni. Sam-
anstendur safnið
m.a. af fræðibók-
um, greinum og
myndböndum
auk fjölmargra
listaverka og er
hugmynd Har-
aldar að mynda með því vísi að Eld-
fjallasafni Íslands ef viðunandi að-
stæður verða fyrir hendi til að veita
safninu móttöku. Ákveðið var á fundi
ríkisstjórnarinnar í gær að kosta
heimflutning á safngripunum og
leggja fram eina milljón króna í því
skyni.
Haraldur sem hefur ákveðið að
flytja búferlum til Íslands hefur jafn-
framt sett fram þá hugmynd að safn-
inu verði fundinn staður í Stykk-
ishólmi sem er heimabær hans. Hann
sagði í samtali við Morgunblaðið að
þetta væri mjög mikilvægt fyrsta
skref hjá ríkisstjórninni sem hann
væri þakklátur fyrir.
Vegleg gjöf
Haraldur sneri sér upphaflega til
samgönguráðherra með hugmynd
sína. Gerði hann viðeigandi ráðu-
neytum viðvart og var skipuð sam-
ráðsnefnd til að fara yfir málið. Fram
kemur í minnisblaði sem lagt var
fram á ríkisstjórnarfundi í gær að
gögn bendi til að safnið sé einstakt og
því um veglega gjöf að ræða. Hug-
mynd um stofnun Eldfjallasafns sé
þó skammt á veg komin og erfitt sé
að leggja faglegt og rekstrarlegt mat
á hana fyrr en safnkosturinn sé kom-
inn til landsins. Þá segir að mennta-
málaráðuneytinu verði falin frekari
skoðun málsins, m.a. hugsanleg
tengsl við Náttúruminjasafn Íslands,
bæjaryfirvöld í Stykkishólmi og ef til
vill fleiri.
„Ísland er mikið eldfjallaland og
eldvirknin er nátengd sögu okkar og
menningu og við þurfum að sinna
frekar varðveislu og fræðslu á þessu
sviði,“ segir Haraldur og telur að
ekkert safn af þessum toga sé til í
heiminum. Hann kveðst hafa gegn-
um árin safnað listaverkum sem
tengjast eldvirkni, með það fyrir
augum að þau yrðu hluti af slíku
safni. Mikilvægt væri að eldfjallasafn
snerist ekki eingöngu um vísindin
sjálf heldur og menningu, listir og
sögu. Þá sagði hann mikilvægt að
uppsetning væri lífleg, blanda af
listaverkunum og fróðleik, m.a. með
því að nota margmiðlunartækni.
Staðsetning könnuð
Næsta skref segir Haraldur vera
að nefnd á vegum menntamálaráð-
neytisins undirbúi málið og kanni t.d.
hvar slíkt safn ætti best heima. Ein
hugmyndin væri að hafa það nálægt
eldfjalli og hann hefði sjálfur stungið
upp á Stykkishólmi. Sagði hann Snæ-
fellsnesið allt fallegt eldfjallasvæði
og þar væri að finna nánast allar teg-
undir af grjóti. Þá sagði Haraldur
einnig mikilvægt að safnið væri stað-
sett þannig að innlendir sem erlendir
ferðamenn ættu greiðan aðgang að
því.
Vill gefa Íslendingum gögn og
myndir á sérstakt eldfjallasafn
Haraldur
Sigurðsson
Eftir Jóhannes Tómasson
joto@mbl.is