Morgunblaðið - 16.02.2006, Qupperneq 12

12 FIMMTUDAGUR 16. FEBRÚAR 2006 MORGUNBLAÐIÐ
FRÉTTIR
BÆJARSTJÓRN Hveragerðis
samþykkti á fundi sínum í gær-
kvöldi að skrifað verði undir samn-
inga við verktakafyrirtækið Eykt
um uppbyggingu átta til níu
hundruð íbúða á tæplega 80 hekt-
ara svæði austan Varmár. Tillög-
um minnihlutans um að fresta mál-
inu var hafnað af meirihlutanum.
Samningurinn við Eykt hefur
verið hitamál að undanförnu í
Hveragerði og átök hafa verið á
bæjarstjórnarfundum. Málið var
tekið til síðari umræðu í gær og
stóð fundurinn vel á fjórða klukku-
tíma. Í upphafi umræðu um málið
lagði Aldís Hafsteinsdóttir, oddviti
Sjálfstæðisflokksins sem er í
minnihluta bæjarstjórnar, til að
málinu yrði frestað á þeim for-
sendum að erindi hafi borist frá
öðru verktakafyrirtæki þess efnis
að fyrirtækið hafi hug á að taka að
sér uppbyggingu bæjarins á land-
inu austan Varmár.
Í kjölfarið á að tillögunni var
hafnað bar minnihlutinn upp aðra
tillögu um frestun. Nú á þeim for-
sendum að bæjarbúar ættu að fá
að kjósa um jafn umfangsmikið
mál og var til umræðu en því var
einnig hafnað, sem og síðustu til-
raun minnihlutans um að fá málinu
frestað. Þá var farið fram á að leit-
að yrði álits félagsmálaráðuneytis
um hvort samningurinn samræm-
ist sveitarstjórnarlögum og hvort
heimilt sé að fela einum aðila jafn
stóra framkvæmd án útboðs.
Í kjölfarið staðfesti meirihlutinn
samninginn og var Orra Hlöðvers-
syni falið að undirrita samninginn
við Eykt.
„Ég er ánægður með að nið-
urstaða skuli vera komin í málinu.
Þetta er átakamál sem búið er að
vera í umræðunni í sex vikur í
bæjarfélaginu og ég held að það
hafi verið kominn tími á að skorið
yrði úr um hvaða leið yrði farin,“
sagði Orri Hlöðversson bæjarstjóri
eftir fundinn og bætti við að skrif-
að yrði undir samninginn á næstu
dögum.
Lýsum fullri ábyrgð
á meirihlutann
Minnihlutinn í bæjarstjórn skaut
föstum skotum á fundinum og
gagnrýndi m.a. meðferð málsins,
og að ekki væri hlustað á vilja bæj-
arbúa. Lagður var fram undir-
skriftarlisti með nöfnum tæplega
fjögur hundruð íbúa Hveragerðis
og rætt um gagnrýni íbúa sem
kom fram á borgarafundi sem
haldinn var sl. sunnudag. Frá upp-
hafi fundar var þó ljóst að sátt
myndi ekki nást.
„Við reiknuðum auðvitað með
þessu þó svo að við hefðum vonast
til þess fram á síðustu stundu að
meirihlutinn sæi að sér, því við er-
um búin að færa mjög góð rök fyr-
ir því að samningurinn sé mjög
óhagstæður Hveragerðisbæ,“ segir
Aldís og bætir við að bókuð hafi
verið hörð mótmæli í kjölfar þess
að samningurinn hafi verið sam-
þykktur. Aldís segir málinu ekki
endanlega lokið af hálfu minnihlut-
ans og hefur lögmönnum verið fal-
ið að vinna í málinu áfram. „Við
lýstum fullri ábyrgð á hendur
meirihlutanum því við teljum að
verið sé að valda Hveragerðisbæ,
og bæjarbúum, gríðarlegu fjár-
hagstjóni. Við áskiljum okkur einn-
ig fullan rétt til að leita allra leiða
til að fá ákvörðuninni hnekkt.“
Bæjarstjórn Hveragerðis samþykkti umdeildan samning við Eykt um uppbyggingu austan Varmár
Mikillar óánægju
gætir meðal
minnihlutans
Morgunblaðið/Brynjar Gauti
Þorsteinn Hjartarson, forseti bæjarstjórnar Hveragerðisbæjar, horfir íbygginn á svip á fulltrúa minnihlutans,
Aldísi Hafsteinsdóttur og Hjalta Helgason, sem ræða málin á fundi bæjarstjórnar sem fram fór í gærkvöldi.
Eftir Andra Karl
andri@mbl.is
HNATTVÆÐING er ekki vanda-
mál heldur kannski eðlileg þróun á
þeim tímum sem við lifum. Það
sem er hins vegar verst fyrir heim-
inn er nýfrjálshyggjan. Þetta er
mat Aleida Guevera en hún hélt
erindi um hnattvæðingu í Háskól-
anum í Reykjavík (HR) í hádeginu
í gær. Guevera er dóttir Che Gue-
vera sem er hvað þekktastur fyrir
að hafa verið við hlið Fídels Kastró
í byltingunni á Kúbu árið 1959.
Aleida Guevera var aðeins sjö
ára þegar faðir hennar var myrtur
í Bólivíu en hefur haldið minningu
hans á lofti á ferðalögum sínum um
heiminn. Dvöl hennar hér á landi
er liður í heimsóknum til Norður-
landanna í boði vinafélaga Kúbu.
Á fundinum í HR í gær sagðist
Guevera hafa miklar áhyggjur af
þróun mála í heiminum nú um
stundir þar sem bilið milli ríkra og
fátækra breikkaði stöðugt. „Sam-
kvæmt tölum frá Sameinuðu þjóð-
unum svelta 830 milljónir manna í
heiminum í dag, 1.200 milljónir búa
við mjög mikla fátækt, sérstaklega
í þriðja heiminum, og 850 milljónir
fullorðinna eru ólæsar,“ sagði Gue-
vera og bætti við að 325 milljónir
barna gengju ekki í skóla. Guevera
sagði að árið 1960 hefði bilið milli
ríkra og fátækra verið mælt. Þá
kom í ljós að ríkari íbúar þessa
heims voru 37 sinnum ríkari en
hinir fátæku. Árið 1992 hafi þeir
hins vegar verið sextíu sinnum rík-
ari og nú um mundir 74 sinnum
ríkari.
„Efnahagsástandið verður ójafn-
ara með hverju árinu. Við heyrum
mikið rætt um erlendar skuldir
þróunarlandanna en hvaða skuldir
er verið að tala um? Ef við tölum
um raunverulega skuld þá er kom-
inn tími á að Vesturlönd greiði til
baka skuldir sínar til þess sem
venjulega er kallað þriðji heim-
urinn og borgi fyrir arðrán sitt á
þessum þjóðum.“
Hver skuldar hverjum?
Guevera sagði fátækari löndin í
heiminum framleiða hráefni sem
ríkari löndin keyptu og fullynnu.
„Síðan þurfum við að greiða him-
inhátt verð fyrir vörurnar. [...]
Ríku löndin opna ekki markaði fyr-
ir fátæku löndunum. Samningar
um frjálsa verslun snúast um arð-
rán hinna ríku á hinum fátæku.“
Máli sínu til stuðnings tók Gue-
vera dæmi frá Mexíkó. Mexíkóbúar
sem áður framleiddu hveiti þyrftu
nú að flytja það inn og bómull-
arfyrirtæki væru komin í eigu er-
lendra aðila. „Vörubílstjóri frá
Mexíkó getur ekki farið yfir landa-
mærin til Bandaríkjanna. Ástæðan
er sögð vera að farmurinn hans
standist ekki hreinlætiskröfur.
Fundin er lausn á þessum vanda
en bíllinn má samt ekki fara yfir
landamærin. Hvers vegna? Vegna
þess að hann uppfyllir ekki reglu-
gerð Bandaríkjanna um heilbrigði.
Aftur er fundin lausn en enn má
vörubíllinn ekki fara yfir landa-
mærin. Hvers vegna? Því bílstjór-
inn talar ekki ensku. Þetta eru hin
frjálsu viðskipti.“
Vopn seðja enga
Guevera sagði 20% íbúa jarð-
arinnar neyta 86% þess sem er
framleitt, nota 74% af símum, 84%
af pappír og 87% af farartækum
auk þess að vera 93% þeirra sem
eru tengd netinu. „Umhverfið líður
fyrir þetta. Ef við höldum svona
áfram verður erfitt að vernda jörð-
ina okkar,“ ítrekaði hún. „Það
skiptir ekki máli hvaðan við kom-
um, hvaða menntun við höfum eða
hvar við fæðumst. Það sem skiptir
máli er að við erum öll manneskjur
og við þurfum að berjast fyrir rétt-
látari heimi.“
Guevera lagði til að settur yrði
1% skattur á allar fjármálafærslur
og að hernaðarkostnaður yrði
minnkaður um helming. Það myndi
færa heiminum samtals 800 þúsund
milljónir Bandaríkjadala. „Vopnin
seðja enga og mennta enga,“ sagði
Guevera en bætti við að fyrir féð
mætti mennta fjölda fólks og berj-
ast gegn fátækt.
„Það er lítið orð sem hefur því
miður gleymst en er okkur mjög
mikilvægt. Það er virðing. Sama
hversu ríkidæmi þitt er mikið og
hversu hvítur sem hörundslitur
þinn er þá hefurðu ekki rétt til að
dæma aðrar þjóðir sem þú þekkir
ekki og hefur ekki lifað með. Virð-
ing er eina leiðin til þess að halda
frið.“
Kúba og Bandaríkin
Margar spurningar brunnu á
áheyrendum eftir að Guevera lauk
máli sínu. Spurð um samskipti
Kúbu og Bandaríkjanna sagði hún
þau síðarnefndu hafa lýst því yfir
að Kúba væri hluti af öxulveldi
hins illa.
Viðskiptabann Bandaríkjanna
gegn Kúbu kallaði hún stíflu og
sagði afleiðingarnar slæmar fyrir
almenning. „Það er ekki réttur
neinnar stjórnar að setja alþjóðleg
lög og reyna að koma í veg fyrir
viðskiptasamband okkar við önnur
lönd. Þess vegna köllum við þetta
stíflu,“ sagði Guevera og bætti við:
„Við hötum samt ekki Bandaríkin
en þau hafa gert okkur afskaplega
félagslega meðvituð.“
Guevera sagði að um 1850 hefði
bandarískur hershöfðingi sagt mik-
ilvægt að ná völdum á Kúbu. Stakk
hann upp á því að einangra landið
með því að koma í veg fyrir flutn-
inga á afurðum og fólki til og frá
eynni. Honum fannst líka koma til
greina að beita hernaði. „Eins og
þið heyrið hafa Bandaríkjamenn
ekki verið mjög frumlegir síðan
1850 og halda enn í sömu hug-
myndafræði,“ sagði Guevera og
uppskar hlátur áheyrenda.
Guevera sagði að í fyrra hefði
birst viðtal við George W. Bush,
forseta Bandaríkjanna, á CNN þar
sem hann ræddi m.a. skýrslu um
hvernig ætti að koma á lýðræði á
Kúbu. „Eitt sem hann lagði til var
að þegar Kúba yrði frjáls myndu
Bandaríkin sjá öllum börnum á
Kúbu fyrir bólusetningu. Bandarík-
in eru 90 mílur frá okkur, þau eru
með besta upplýsingakerfi í heimi
en vita ekki að börn á Kúbu fá
ókeypis bólusetningu fram að 14
eða 15 ára aldri! Þeim væri nær að
sinna börnum í Bandaríkjunum
sem eiga foreldra sem ekki hafa
efni á að senda þau í bólusetn-
ingu.“
Guevera var einnig spurð út í
ástæður fyrir því að fylgi við
vinstri sinnaða leiðtoga hafi aukist
til muna í löndum rómönsku Am-
eríku. „Í mörg ár hafa hægri sinn-
uð stjórnvöld ekki komið vel fram
við fólkið sitt. Þá finnst fólki kom-
inn tími á að reyna eitthvað annað
en oft er það ekki að spá í hug-
myndafræðina á bak við hægri og
vinstri.“
Heimsókn Guevera til Íslands er
í styttri kantinum en hún yfirgefur
landið árdegis í dag eftir einungis
tveggja daga dvöl. Dagurinn í gær
var því mjög þéttskipaður en hún
heimsótti m.a. Landspítalann, átti
samtöl við þingmenn og talaði á
opnum fundi á Grand hóteli í gær-
kvöld.
Morgunblaðið/Brynjar Gauti
Aleida Guevera vakti m.a. athygli á stöðu þróunarlanda.
Eftir Höllu Gunnarsdóttur
halla@mbl.is
Nýfrjálshyggja er vanda-
mál en ekki hnattvæðing „ÞAÐ er viss óhugur í fólki nú þegarþetta er komið svona nálægt,“ segirErla Sigurðardóttir ritstjóri, sem býr
og starfar í Kaupmannahöfn, þegar
hún er spurð um áhrif þess að fugla-
flensa hefur greinst í dauðum svön-
um á þýsku eyjunni Rügen í Eystra-
salti sem og á Borgundarhólmi. Segir
hún umræðuna um fuglaflensuna
hafa verið áberandi í dönskum fjöl-
miðlum um nokkurt skeið, en eðlilega
farið meira fyrir henni í fjölmiðlum í
gær.
Aðspurð segir Erla fólk ekki virð-
ast hafa svo miklar áhyggjur af því
hvort það geti sjálft smitast af fugla-
flensunni, almenningur hafi fyrst og
fremst áhyggjur af fiðurfénu sjálfu.
Að sögn Erlu voru í gær gefin út
tilmæli til almennings um að það
haldi fuglum sínum inni og von sé á
banni yfirvalda við því að sleppa ali-
fuglum út, en útlit sé fyrir að slíkt
bann muni gilda fyrir alla Skandinav-
íu.
Spurð hvort mikið sé fjallað í fjöl-
miðlum um hugsanlegan viðbúnað
heilbrigðiskerfisins verði flensan að
plágu í mönnum svarar Erla því ját-
andi. „Það hefur verið rætt um við-
búnað og að verið sé að undirbúa að-
gerðir ef til faraldurs komi. Hins
vegar hefur líka komið fram að bólu-
efnin sem slegist var um fyrir nokkr-
um mánuðum og hömstruð voru víða
um heim hafi í raun ekkert að segja.“
Hlaut að koma að þessu
„Ég get ekki sagt að það ríki mikil
hræðsla meðal almennings þrátt fyr-
ir fréttirnar um sýktu svanina tvo
sem fundust á Rügen, enda er um-
ræðan um fuglaflensuna ekki ný af
nálinni hér í landi,“ segir Martin
Hahl, sem býr ásamt Hallveigu konu
sinni skammt utan við Frankfurt í
Þýskalandi. Segir hann mikið hafa
verið fjallað um fuglaflensuna í
þýskum fjölmiðlum að undanförnu
og að greinilegt sé að almenningur
fylgist vel með gangi mála.
„Raunar held ég að flestir hafi bú-
ist við því að sýktir fuglar myndu að
lokum einnig finnast hér í landi þar
sem flensan hefur verið handan við
hornið, svo að segja, um nokkurn
tíma. En svo vitum við auðvitað ekki
hvort fleiri sýktir fuglar koma hing-
að og þá hversu margir. Þannig að á
þessu stigi málsins vitum við ekki
hvert framhaldið verður,“ segir
Martin og bendir á að í Þýskalandi
séu flestallir alifuglar ræktaðir inn-
andyra sem talið er að dragi talsvert
úr hættu á smiti.
Áhyggjur
af fiðurfé