Morgunblaðið - 16.02.2006, Qupperneq 16

16 FIMMTUDAGUR 16. FEBRÚAR 2006 MORGUNBLAÐIÐ
ERLENT
FRAMKVÆMDASTJÓRN Evrópusambandsins
samþykkti í gær nýjar ráðstafanir til að koma í
veg fyrir frekari útbreiðslu mannskæðs afbrigðis
fuglaflensu, H5N1. Framkvæmdastjórnin hvatti
þó neytendur til að halda ró sinni og sagði að
engin ástæða væri til að hætta að borða kjúk-
linga eða aðra alifugla.
Yfirvöld í Danmörku, Svíþjóð og Noregi hafa
mælst til þess að alifuglum verði haldið innan-
dyra til að koma í veg fyrir að þeir smitist af
skæðri fuglaflensu sem nálgast nú óðum Norð-
urlönd. Þýskir sérfræðingar sögðu að frekari
rannsóknir á tveimur dauðum svönum, sem fund-
ust á þýsku eyjunni Rügen, bentu til þess að
fuglarnir hefðu drepist af völdum H5N1.
Þetta afbrigði veirunnar hefur orðið um 90
manns að aldurtila í Austur-Asíu, Tyrklandi og
norðurhluta Íraks. Það hefur fundist í villtum
fuglum eða alifuglum í Austurríki, Ungverja-
landi, Búlgaríu, Króatíu, Grikklandi, Ítalíu, Rúm-
eníu og Úkraínu. Grunur leikur á að fuglar hafi
einnig drepist í Póllandi og Slóveníu af völdum
H5N1-veirunnar.
Dauðir svanir rannsakaðir
Að Tyrklandi undanskildu er ekki vitað til þess
að veiran hafi borist í fólk í Evrópu. Sérfræð-
ingar óttast að veiran berist í kjúklinga og aðra
alifugla með farfuglum þegar þeir fara norður á
bóginn á varpstöðvarnar í vor.
Að minnsta kosti níu dauðir svanir fundust á
dönskum eyjum í Eystrasalti nálægt Rügen og
tekin hafa verið sýni úr þeim til að rannsaka
hvort þeir hafi drepist af völdum H5N1-veir-
unnar.
„Það er ekki óeðlilegt að dauðir fuglar finnist
vegna þess að veturinn hefur verið harður,“
sagði Per Christiansen, dýralæknir við svæð-
isskrifstofu Dýralækninga- og matvælastofnunar
Danmerkur. „En við getum ekki útilokað að
nokkrir þeirra hafi fengið fuglaflensu.“
Dönsk yfirvöld fyrirskipuðu bændum sem eiga
meira en hundrað fugla að halda þeim innandyra
vegna hættunnar á að farfuglar smiti þá af sjúk-
dómnum.
Sænsk yfirvöld skipuðu einnig bændum að
halda alifuglunum innandyra og sögðu að fugl-
arnir mættu ekki drekka yfirborðsvatn. Svipaðar
reglur voru settar tímabundið í Svíþjóð í október
síðastliðnum.
Yfirvöld í Noregi bönnuðu bændum í átta
sýslum í sunnanverðu landinu að hafa alifugla ut-
andyra. Þau juku einnig eftirlitið með villtum
fuglum. Norska matvælaöryggisstofnunin sagði
að Norðmönnum stafaði ekki mikil hætta af
fuglaflensuveirunni vegna þess að „menn eru í
miklu minni snertingu við alifugla í Noregi en í
Asíu“.
Fréttastofan TT hafði eftir sænska veirufræð-
ingnum og fuglaflensusérfræðingnum Björn Ol-
sen að líklega væri H5N1-veiran nú þegar komin
í villta fugla í Svíþjóð. „Það er líklega aðeins
spurning um tíma hvenær við finnum dauðan
svan hérna.“
Sænski dýralæknirinn Leif Denneberg sagði
að það kæmi ekki á óvart að H5N1-veiran nálg-
aðist Norðurlönd. „Við bjuggumst við því að hún
kæmi á þessar slóðir, en eitthvað seinna, um
miðjan mars,“ sagði hann. „Við þurfum að rann-
saka þetta með sérfræðingum okkar og fugla-
fræðingum til að komast að því hvers vegna veik-
in kom svona snemma.“
Fólki var bannað að fara á svæðið í Rügen þar
sem dauðu svanirnir fundust og allir alifuglar í
grennd við svæðið verða rannsakaðir. Horst
Seehofer, landbúnaðarráðherra Þýskalands,
hvatti alla alifuglabændur til að halda öllum fugl-
um sínum innandyra til að koma í veg fyrir að
villtir fuglar smiti þá. Reglugerð sem bannar ali-
fugla utandyra tekur gildi í Þýskalandi á föstu-
dag. Þýska stjórnin hafði ætlað að setja slíkt
bann í tvo mánuði frá 1. mars en ákvað að flýta
því eftir að dauðu svanirnir fundust.
Sala á kjúklingum
snarminnkaði á Ítalíu
Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins sagði
að ákveðið hefði verið að banna allan innflutning
á óunnu fiðri frá löndum utan sambandsins til að
draga úr hættunni á því að sjúkdómurinn breidd-
ist út. Sérfræðingar Evrópusambandsins í bar-
áttunni gegn fuglaflensu hófu tveggja daga fund
í Brussel í gær og ræddu fleiri ráðstafanir sem
Evrópusambandið gæti gert til að stöðva út-
breiðslu fuglaflensuveirunnar.
Sala á kjúklingum og öðrum alifuglum hefur
snarminnkað á Ítalíu eftir að H5N1-veiran
fannst í átta dauðum svönum. Fréttavefur
breska ríkisútvarpsins, BBC, hafði eftir sam-
tökum ítalskra bænda að átta af hverjum tíu
Ítölum hefðu hætt að kaupa kjúklinga þótt
ítalska stjórnin hefði reynt að fullvissa þá um að
sjúkdómurinn hefði ekki borist í alifuglabúin.
Samtökin sögðu að ítölsku alifuglabúin hefðu
tapað um 600 milljónum evra, sem samsvarar 45
milljörðum króna, frá því í október og um 30.000
manns hefði verið sagt upp.
Marko Kyprianou, sem fer með heilbrigðismál
í framkvæmdastjórn ESB, hvatti neytendur til
að halda ró sinni. „Það er engin ástæða til að
forðast að borða kjúklinga.“
Fréttastofan AFP hafði eftir sérfræðingum að
alifuglum í löndum Evrópusambandsins stafaði
tiltölulega lítil hætta af fuglaflensu þar sem flest-
ir þeirra væru í stórum, lokuðum búum og kæm-
ust ekki í snertingu við villta fugla, ólíkt alifugl-
um í Asíu og Afríku.
Reuters
Starfsmaður landbúnaðarráðuneytis Rúmeníu býr sig undir að farga aliönd. Fuglaflensuveiran hefur fundist í um 30 rúmenskum þorpum.
Kapp lagt á að stöðva
útbreiðslu fuglaflensu
Eftir Boga Þór Arason
bogi@mbl.is
DICK Cheney, varaforseti Banda-
ríkjanna, kom í gærkvöldi fram í við-
tali á Fox-sjónvarpsstöðinni og
gekkst við ábyrgð á slysi, sem henti
hann um síðustu helgi þegar hann
skaut óvart úr haglabyssu á veiði-
félaga sinn. Sagði
Cheney að út í
hött væri að ræða
aðstæður og til-
drög slyssins.
„Það er ekki hægt
að kenna öðrum
um. Ég er sá sem
tók í gikkinn og
skaut vin minn,“
sagði hann.
Viðbrögð
Cheneys og ríkisstjórnarinnar við at-
burðinum höfðu verið orðin að hinu
mesta vandræðamáli og einkanlega
eftir að skýrt var frá því, að hagl í
hjartavöðva þess, sem fyrir skotinu
varð, hefði valdið vægu hjartaáfalli.
Fram að þessu hefur Cheney þag-
að þunnu hljóði um atburðinn og
beinlínis forðast blaðamenn. Hefur
hann verið gagnrýndur fyrir það og
ekki síður Hvíta húsið eða rík-
isstjórnin, sem lét næstum því sólar-
hring líða áður en sagt var frá mál-
inu.
Tveir fyrrverandi forsetatalsmenn
sögðu fyrr í gær, að skýra hefði átt
frá slysaskotinu tafarlaust.
„Það hefði átt að halda á þessu
máli með allt öðrum hætti,“ sagði Ari
Fleischer, sem var fyrsti talsmaður
George W. Bush Bandaríkjaforseta,
frá 2001 til 2003, og Marlin Fitzwa-
ter, sem var blaðafulltrúi Bush eldra
og Ronald Reagans, sagði, að hann
væri „stórhneykslaður“ á framkomu
ríkisstjórnarinnar.
Pirraður út
í blaðamenn
Scott McClellan, talsmaður Bush,
sagði í fyrradag, að ekki væri að
vænta neinnar formlegrar tilkynn-
ingar frá Hvíta húsinu um atburðinn
og hann leyndi ekki gremju sinni er
blaðamenn þráspurðu um hann.
„Þið megið eyða tímanum í þetta
en við einbeitum okkur að mikilvæg-
ari málum, til dæmis heilbrigðismál-
unum,“ sagði McClellan.
Þingmenn demókrata hafa gagn-
rýnt ríkisstjórnina harðlega fyrir
leyndina í þessu máli og eftir að í ljós
kom, að Harry Whittington, sem
varð fyrir skotinu, hafði fengið
hjartaáfall, hafa sumir þingmenn
repúblikana líka fundið að viðbrögð-
unum.
Þetta mál er enn eitt áfallið fyrir
ríkisstjórn Bush á kosningaári. Í eina
tíð var Cheney kallaður „fullorðni
maðurinn“ í ráðherrahópnum, sá,
sem reynsluna hefði, og því kjörinn
til að styðja og leiðbeina hinum
reynslulitla Bush. Nú er Cheney sak-
aður um barnalegan feluleik og til-
litsleysi.
Ekki reynt að
fjarlægja öll höglin
Talið er, að Whittington, sem er 78
ára að aldri, hafi fengið í sig upp und-
ir 200 högl og segja læknar, að lík-
amlegt ástand hans muni ráða mestu
um hvort hann nái sér að fullu. Er
hann enn með tugi hagla í sér, þar á
meðal í hjartavöðva, og verður ekki
reynt að fjarlægja þau af ótta við, að
skurðaðgerð gæti verið hættulegri
en höglin sjálf.
Fari svo ólíklega, að Whittington
bíði bana af slysaskotinu og afleið-
ingum þess, er komin upp ný og graf-
alvarleg staða fyrir Cheney. Þá má
eins búast við, að hann verði ákærður
fyrir manndráp af gáleysi.
Cheney
gengst
við allri
ábyrgð
Eftir Svein Sigurðsson
svs@mbl.is
Dick Cheney
London. AFP. | Refsivert verður að
vegsama hryðjuverk samkvæmt lög-
um sem breska þingið samþykkti í
gær en lögin eru hluti af víðtækari
aðgerðum sem bresk stjórnvöld
ákváðu að grípa til eftir hryðjuverk-
in í Lundúnaborg í júlí á síðasta ári,
sem kostuðu á sjötta tug manna lífið.
Neðri deild breska þingsins sam-
þykkti lögin með 315 atkvæðum
gegn 277 en þar með var hrundið við-
bætum við lagabálkinn um varnir
gegn hryðjuverkum sem lávarða-
deild þingsins hafði samþykkt og
sem Tony Blair forsætisráðherra
taldi að hefðu útvatnað lögin.
Íhaldsmenn og frjálslyndir demó-
kratar í neðri deild þingsins voru á
móti breytingunni á þeirri forsendu
að gengið væri á mannréttindi fólks
og að núgildandi lög næðu alveg utan
um vandann.
En þessi tiltekna breyting hefur
hins vegar verið Tony Blair mikið
hjartans mál og hann sagði í ræðu í
breska þinginu fyrr í gær að miklu
máli skipti að gera refsivert að veg-
sama hryðjuverk. Sagði Blair að með
þessari breytingu væri lögreglu gert
auðveldar að taka á róttækum ísl-
amistum sem kynnu að stuðla að því
með málflutningi sínum að ungir
múslímar í Bretlandi fremdu hryðju-
verk. Vísaði Blair m.a. til máls Abu
Hamza al-Mazri, múslímaklerks úr
norðurhluta London, þar sem marg-
ir múslímar búa, en sá var í síðustu
viku dæmdur til sjö ára fangelsis-
vistar fyrir að hafa stuðlað að kyn-
þáttahatri og hvetja til morða.
Refsivert að vegsama hryðjuverk