Morgunblaðið - 14.09.2007, Blaðsíða 16

16 FÖSTUDAGUR 14. SEPTEMBER 2007 MORGUNBLAÐIÐ
ERLENT
JAPANIR hugðust í nótt skjóta á loft geimfari sem á að afla upplýsinga
sem geta varpað ljósi á tilurð og þróun tunglsins.
Geimvísindastofnun Japans segir þetta mikilvægustu rannsóknarferð til
tunglsins frá því að APOLLO-geimferðirnar hófust fyrir tæpum fjórum ár-
um. Tunglferðin er nokkrum árum á eftir áætlun vegna tæknilegra
óhappa.
Geimfarið er kallað „Kaguya“ eftir fagurri prinsessu sem heillaði marga
karlmenn áður hún hélt til heimkynna sinna, tunglsins, í vinsælli japanskri
þjóðsögu. Japanir stefna að því að senda geimfara til tunglsins fyrir árið
2020.


         

  !"    

#  !
56789 97:;<=








$%&%'%%
#

   

     
  

  ! " # 
  
 $# 

$
   
 # 

%&'!(((  
  

 $ !
()*+ ,-+*
)* 
*$    +
, # 


.#/
  

    


 




    

 #  !"#$
% 
 

&'()*$
% 



 +
'



/ # 
'



,
-% .
.0&&)0)*&)+&)
 - 
$
 .  
/    0
   

1  $ 


   
1 232 2 2
4 
 
 
 ##5
 22    

6
 

    

3
-0 

2
&1&
,2
)"3"
/ 2
21

 121 
7
$ *
 01
-*
 % 

2
Japanir senda geimfar
til að rannsaka tunglið
Víða var rafmagnslaust og ekk-
ert símasamband vegna skjálft-
anna. Björgunarsveitir fóru í gær á
afskekkt svæði til að meta tjónið.
Stærsti skjálftinn í fyrradag
mældist 8,4 stig á Richters-kvarða
og er sá öflugasti í heiminum það
sem af er árinu.
KONA gefur barni sínu að borða
við rústir húss þeirra í Bengkulu á
indónesísku eyjunni Súmötru í gær
eftir öflugan jarðskjálfta í fyrra-
dag. Sterkir eftirskjálftar riðu yfir
Súmötru í gær og varað var við
flóðbylgjum af völdum þeirra en
viðvaranirnar voru síðar afturkall-
aðar. Vitað er um tíu manns sem
létu lífið af völdum skjálftanna en
yfirvöld sögðu að viðbúið væri að
dánartalan hækkaði. Tugir húsa
eyðilögðust en embættismenn
sögðu að eignatjónið af völdum
skjálftanna væri minna en óttast
var í fyrstu.
AP
Eignatjónið minna en óttast var
Eftir Boga Þór Arason
bogi@mbl.is
DAUÐSFÖLLUM barna undir
fimm ára aldri hefur fækkað niður
fyrir tíu milljónir á ári í fyrsta skipti
frá því að skipuleg skráning þeirra
hófst árið 1960, samkvæmt nýrri
skýrslu Barnahjálpar Sameinuðu
þjóðanna, UNICEF.
Er þetta einkum rakið til góðs ár-
angurs í baráttunni gegn mislingum
og malaríu, aukinnar brjóstagjafar í
löndum þar sem skortur er á hreinu
drykkjarvatni, auk efnahagslegra
framfara í flestum löndum heims
fyrir utan Afríku.
UNICEF sagði að dauðsföllum
barna undir fimm ára aldri hefði
fækkað í 9,7 milljónir á ári úr nær
13 milljónum árið 1990.
„Söguleg stund“
Dauðsföllunum fækkaði verulega
í Rómönsku-Ameríku, Karíbahafs-
löndum, Mið- og Austur-Evrópu,
fyrrverandi sovétlýðveldum, Aust-
ur-Asíu, Kyrrahafseyjum og mörg-
um löndum Afríku.
Dauðsföllunum hefur til að
mynda fækkað um þriðjung í Mar-
okkó, Víetnam og Dóminíska lýð-
veldinu, um 41% í Madagaskar og
48% í Saó Tóme og Prinsípe.
Rómanska-Ameríka og Karíba-
hafslönd eru nálægt því að ná því
markmiði Sameinuðu þjóðanna frá
árþúsundamótunum að fækka
dauðsföllunum meðal barna undir
fimm ára aldri um tvo þriðju fyrir
árið 2015. Í þessum heimshluta
fækkaði dauðsföllunum í 27 á hverj-
ar þúsund fæðingar úr 55 árið 1990.
Verulegur árangur náðist einnig í
nokkrum löndum Afríku sunnan Sa-
hara. Dauðsföllunum fækkaði til að
mynda um 29% í Malaví. Í Eþíópíu,
Mósambík, Namibíu, Níger, Rúanda
og Tansaníu fækkaði dauðsföllunum
um 20%.
„Þetta er söguleg stund. Fleiri
börn lifa af núna en nokkru sinni
fyrr,“ sagði Ann Veneman, fram-
kvæmdastjóri UNICEF. Hún bætti
þó við að baráttunni væri ekki enn
lokið.
„Það er óviðunandi að árlega
skuli 9,7 milljónir ungra barna
deyja,“ sagði Veneman. „Hægt er
að koma í veg fyrir flest þessara
dauðsfalla og lausnirnar hafa gefið
góða raun.“
Dánartíðnin meðal ungu
barnanna er hæst í Vestur- og Mið-
Afríku þar sem yfir 150 börn af
hverju þúsundi fæddra barna deyja
áður en þau ná fimm ára aldri. Í
þróuðu iðnríkjunum deyja aðeins
sex börn á hverjar þúsund fæðingar.
Dauðsföllunum hefur fjölgað í
löndum sem skipta má í tvo hópa;
annars vegar lönd í sunnanverðri
Afríku þar sem alnæmisfaraldurinn
er skæðastur og hins vegar lönd þar
sem stríð hefur geisað nýlega, til að
mynda Kongó og Síerra Leóne.
Í skýrslunni kemur einnig fram
að dánartíðni meðal ungra barna í
þróunarlöndunum er miklu hærri í
dreifbýlinu en í borgunum.
Embættismenn UNICEF sögðu
að áætlaða dánartíðnin í skýrslunni
byggðist á athugunum sem gerðar
voru árið 2005 eða fyrr. Þeir bentu á
að hún endurspeglaði því ekki nema
að hluta stóraukin fjárframlög á síð-
ustu árum til baráttunnar gegn al-
næmi, berklum og malaríu. Niður-
staða næstu skýrslu eftir fimm ár
ætti því að vera enn betri, slái þjóðir
heims ekki slöku við í baráttunni
gegn ungbarnadauða.
Dauðsföllum meðal
barna stórfækkar
Hafa aldrei verið færri síðan skráningar hófust og er það
m.a. rakið til baráttunnar gegn mislingum og malaríu
AP
Bati í lofti Börn verkafólks að leik á byggingarsvæði á Indlandi. Batnandi
efnahagur Indlands hefur stuðlað að lægri dánartíðni meðal barna.
Í HNOTSKURN
» Dauðsföllum meðal barnaundir fimm ára aldri af
völdum mislinga hefur fækkað
um 60% frá árinu 1999.
» Fleiri konur gefa börnumsínum brjóst fyrstu sex
mánuðina en áður, í stað þess
að ala þau á mjólkurblöndu
eða korni sem blandað er
menguðu vatni.
» Fleiri börn eru varin meðmoskítónetum og fleiri fá
A-vítamíndropa.
SÚNNÍTALEIÐTOGINN Abdul-
Sattar Abu Risha lét í gær lífið í
sprengjutilræði í Anbar-héraði í
Írak. Hann var leiðtogi samtaka
súnnítaklerka sem styðja stjórn
Íraks og hafa barist gegn al-Qaeda.
Risha var einn af ættflokkaleiðtog-
unum sem áttu fund með George W.
Bush Bandaríkjaforseta í Anbar
fyrr í þessum mánuði.
Leiðtogi féll
Ósló. AFP. | Norska lögreglan sagði í
gær að hún væri að rannsaka hvort
fullyrðingar um að hópur umhverf-
isverndarsinna
hefði sökkt hval-
báti í ágúst væru
á rökum reistar.
Hópur sem kall-
ar sig Agenda 21
sagðist á banda-
rískri vefsíðu
hafa sökkt bátn-
um, Willassen
Senior, 31. ágúst.
Agenda 21 segist hafa staðið fyrir
aðgerðinni til að „fagna því að hval-
veiðum í atvinnuskyni hefur verið
hætt við Ísland“.
Báturinn var bundinn við
bryggju í Svolvær á Lofoten og
enginn fórst þegar hann sökk. Er
nú verið að lyfta honum af sjávar-
botni, að sögn lögreglu.
Segjast hafa
sökkt hvalbáti
SVISSNESK yfirvöld hafa látið gera skýrslu um kynþáttamismunun og
er niðurstaðan að kerfið sem innflytjendur búa við í landinu sé stór-
gallað og þrungið rasisma, segir á vefsíðu BBC. Gagnrýnd er sú regla
að íbúar kjósi um það hvort nágrannar fái ríkisborgararétt. Múslímar
og innflytjendur frá Balkanskaga og Afríku eru líklegastir til að fá
höfnun.
Í skýrslunni er tekið dæmi um fatlaðan mann sem fæddist í Kosovo-
héraði. Þótt hann uppfyllti öll skilyrði laganna var honum hafnað á
þeim forsendum að fötlunin gerði hann að byrði í sveitarfélaginu auk
þess sem hann væri múslími.
Lög um innflytjendur og ríkisborgararétt í Sviss eru þau ströngustu í
allri álfunni. Erlendir ríkisborgarar þurfa að búa í landinu í tólf ár áð-
ur en þeir geta sótt um réttinn.
Kynþáttamismunun í Sviss?
UM sjötíu talíbanar voru í gær
sagðir hafa fallið í átökum við afg-
anska stjórnarherinn á einum sól-
arhring, flestir í Uruzgan-héraði.
Bandarískar flugvélar veittu
stjórnarhernum aðstoð í bardög-
unum. Hjálparstarfsmaður frá
Bangladesh var skotinn til bana í
héraðinu Badakshan.
Tugir talíbana
voru felldir