Náttúrufræðingurinn

Ukioqatigiit

Náttúrufræðingurinn - 1999, Qupperneq 62

Náttúrufræðingurinn - 1999, Qupperneq 62
fjölda botndýra á flatareiningu reyndust ekki nothæf vegna botnlagsins við Surtsey. Hætti hann því við svo biíið rannsóknum þar. ■ BOTNDÝR í FJÖRU OG Á GRUNNSÆVI VIÐ SURTSEY 1967-1992 Sumarið 1967 var orðið nokkuð ljóst að rannsóknir Willy Nicolaisen myndu ekki halda áfram öllu lengur. Því tóku Sigurður Jónsson þörungafræðingur og höfundur þessarar greinar sig saman og fengu sér til aðstoðar froskkafara sem söfnuðu þörung- um og dýrum við Surtsey. Surtseyjarfélagið greiddi kostnaðinn. Sýnataka fór aðeins fram á harða botnin- um, þar sem aðallega er um að ræða örsmá dýr í sandinum og mölinni við norðanverða eyna, en engir sérfræðingar voru þá fáan- legir til að vinna með þau. Stefnt var að því að kafa á 5, 10, 15,20, 30 og 40 m dýpi en dýpra töldu kafararnir ekki óhætt að fara. Það er tímafrekt og dýrt að fara niður á 40 m dýpi því það styttir mjög mikið köfunartímann þann daginn. Á síðari árum hefir 40 m stöðvunum verið sleppt, bæði vegna þessa óhagræðis og svo hins að lítið fannst af dýrum þar. A þessu dýpi er einnig of lítið ljós l'yrir þörungana og þeirra því varla von þar. Árin 1967-71 var sýnurn safnað á þennan hátt á hverju ári en eftir það árin 1974,77,80, 83,84,87 og 92. Ástæður fyrir því að ekki var haldið áfram að safna á hverju ári voru þær að breytingar á lífríkinu voru hægar og svo vantaði bæði fé og fóik til söfnunar og úrvinnslu. Einnig hamlaði veður söfnuninni sum árin; einkum varþað 1983 að lítið varð úr sýnatökunni þá viku sem við höfðum skip. Þess vegna var safnað aftur 1984. Sumarið 1967 fengust sýni með botn- dýrum á 10 og 20 m dýpi við vesturströnd- ina. Dýrin voru fá og ung og hafa borist til Surtseyjar sem lirfur, nema litla rækja (Eualus pusiola Kröyer) og sundkrabbinn (Portmms holsatus Fabr.), en báðar þessar tegundir, sem lifa umhverfis Surtsey, geta synt og eiga því auðvelt með að bera sig yl'ir. Mest bar þarna á kræklingi (Mytilus eclulis L.) og gluggaskel (Heteranomia squamula L.). Haustið 1967 voru gengnar fjörur, bæði að austan og vestan, og fundust þar nokkur ung dýr. Flest voru þau á steinum sem brimið hafði kastað upp í fjöruna. Voru þau því ekki eiginleg fjörudýr nema fjörukarlinn (Balanus balanoides (L.)). Einnig gæti eitthvað af kræklingnum hafa borist þangað sem lirfur. Mest var þarna af gluggaskel, rataskel (Hiatella arctica (L.)) og kræklingi, ásamt vörtukarli (Verruca stroemia (O. Fr. Mtiller)). Vorið eftir var fjörukarlinn alveg horfinn vegna niðurbrots á ströndum Surtseyjar. Lirfur hans berast þó þangað árlega og setjast þar að en hverfa svo aftur í brimróti úthafsöldunnar næsta vetur, svo dýr af þessari tegund eldri en á fyrsta ári hafa ekki fundist þar þegar fjörur hafa verið kannaðar, en það var síðast gert 1997. Of langt mál yrði að gera grein fyrir niðurstöðum hvers árs og vísast því til Surtseyjarskýrslnanna er nefndar eru sem heimildirhéráeftir. Það er ekki alltaf auðvelt fyrir botndýr í sjó að komast á milli staða. Það getur því tekið marga áratugi fyrir fánuna í fjöru og á grunnsævi við Surtsey að verða sambærileg við þá sem nú er við aðrar Vestmannaeyjar, þótt stutt sé á milli staða, t.d. aðeins 2,5 sjómílur frá Geirfuglaskeri. Lirfur sumra dýra lifa um skeið í svifinu í sjónum og geta þvf borist alllangt með straumum ef svifskeiðið er nógu langt. Einnig eru til lirfur sem geta lyft sér aftur frá botni ef þær lenda á óheppilegu botnlagi og framlengt þannig veru sína í svifinu. Flest botndýrin við Surtsey hafa borist þangað sem lirfur. Þá geta dýr borist á milli staða með þangi eða öðru rekaldi sem straumar bera með sér. Rannsóknir hafa sýnt að talsvert af smáum plastkúlum, sem settar voru í sjóinn við vestanverða Heimaey 1967, barst til Surtseyjar á einni viku, svo flutningshraði er umtalsverður á þeim slóðum. Ekki er búseta örugg þótt dýr sé komið til Surtseyjar, t.d. sem lirfa. Sama botnlag 204
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124

x

Náttúrufræðingurinn

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.