Heima er bezt - 01.10.1967, Side 24

ÞATTUR ÆSKUNNAR
RITSTJORI
HVAÐ UNGUR NEMUR
Ef við lítum á íslandskortið, þá sjáum við fljótt, að
Húnaflói er þriðji stærsti flóinn við íslandsstrendur, og
suður úr honum skerst Hrútafjörður, lengstur allra
norðlenzkra fjarða, sem skerast suður í landið. Eru
Melar í Hrútafirði á svipaðri breiddargráðu og Búðar-
dalur við Hvammsfjörð og Staðarfell á Fellsströnd.
Hrútafjörður skiptir sýslum. Er Vestur-Húnavatnssýsla
austan megin fjarðarins, en Strandasýsla að vestan. Oft
læðist þokan norðan úr Ishafi inn á Húnaflóann, og
leggur þá jafnan leið sína Iangt inn eftir Hrútafirði.
Fylgir þokunni oft napur andvari. En á sólríkum þoku-
lausum sumardögumu, er oft bjart yfir héraðinu beggja
megin fjarðarins, þótt mér finnist jafnan ströndin vest-
an megin fegurri.
í Landnámabók er þannig sagt frá ferðum Ingimund-
ar gamla, er nam Vatnsdal:
„Eftir það byrjar Ingimundur för sína til íslands og
með honum Jörundur háls. (Nefndir eru fleiri vinir
hans og frændur.) Þeir tóku land fyrir sunnan land og
voru allir um veturinn á Hvanneyri með Grími fóst-
bróður Ingimundar. En um vorið fóru þeir norður um
heiðar. Þeir komu í fjörð þann, er þeir fundu hrúta tvo.
Það kölluðu þeir Hrútafjörð. Síðan fóru þeir norður
um héruð og gáfu víða örnefni.“
Seinna segir þannig frá í sömu grein:
„Ingimundur fann beru* og húna tvo hvíta á Húna-
vatni. Eftir það fór hann utan og gaf Haraldi konungi
* Bera = birna.
dýrin. Ekki höfðu menn í Noregi áður séð hvíta
björnu.“
Þessar frásagnir Landnámu eru fáorðar og skýrar, en
bak við þessar sögur dylst margt athyglisvert. Fyrst
skulum við athuga söguna um birnuna með húnana tvo.
Ekki er mér kunnugt um að birna hafi eignazt húna á
íslandi, utan þessa birnu, er Landnáma segir frá. Bjarn-
dýrin flutti Ingimundur svo utan og gaf Haraldi kon-
ungi, en þeir voru vinir miklir. Sagt er að Haraldur
konungur launaði vel gjöfina og gaf hann Ingimundi
skip hlaðið timbri og sigldi hann því tveim skipum heirn
frá Noregi, og fór fyrstur manna norðan fyrir land,
fyrir Skaga og upp í Húnavatn, þar sem heitir Stíganda-
hróf hjá Þingeyrum.
Ekki er þess getið í sögunni hvernig Ingimundi tókst
að handsama birnuna og húnana lifandi, eða hversu
honurn gekk að geyma dýrin og ala til þess, er hann
sigldi út með þau á konungsfund. Þá sögu verðum við
að semja sjálf. En margan vandann hefur Ingimundur
orðið að leysa í sambandi við bjarndýrin, áður en hann
komst með þau á konungsfund. En fyrir þennan bjarn-
dýrafund Ingimundar, fékk flóinn fyrir utan og hérað-
ið sjálft sitt heiti, Húnaflói og Húnavatnssýsla.
Eg vík þá aftur að sögunni um hrútana. Þeir Ingi-
mundur fundu þá um vorið, er þeir komu sunnan yfir
heiðar. En hvaðan voru þessir hrútar komnir snemma
vors við botn Hrútafjarðar?
Eitt er það í landnámssögunni, sem menn greinir
nokkuð á um. Halda sumir því fram, að fjárstofn hafi