Eimreiðin - 01.10.1927, Side 29

EIMREIÐIN
NORÐURLJÓS
333
um þær mundir, sem kvæðið er ort, voru víst ekki margir,
sem gerðu sér grein fyrir uppruna norðurljósanna.
En ættum vér að lýsa norðurljósum fyrir einhverjum, sem
aldrei hefði þau augum litið, mundu þessar Ijóðrænu lýsingar
ekki nægja. Vér snúum oss þá að lýsingum í óbundnu máli.
Elsta lýsingin, sem til mun vera í norrænum bókmentum,
er í Konungsskuggsjá. Er hún rituð í Noregi laust eftir 1200.
— Sonur spyr föður sinn, hvað það muni vera, er Græn-
lendingar kalli norðurljós. Segist faðirinn ekki vera um þá
hluti fróðastur, »og hef ég þá menn fundið iðulega, er langar
stundir hafa á Grænlandi verið, og þykjast þeir þar eigi sann-
fróðir um vera, hvað það er. En þó er svo um þann hlut
sem um flesta aðra þá, sem menn vita eigi til sanns, að vitrir
menn færa í ætlan og í getur og geta slíks um, sem þeim
þykir þá vera vænlegast og sannlegast. En þessi verður nátt-
úra og skipun á norðurljósi, að það er æ þess Ijósara er
sjálf er nótt myrkvari, og sýnist það jafnan um nætur en al-
drei um daga og oftast í niðmyrkrum en sjaldan í tunglsskini;
en það er svo tilsýnum sem maður sjái mikinn loga langa
leið af miklum eldi. Þar skýtur af í loft upp að sjá hvössum
oddum, misjöfnum að hæð og mjög ókyrrum, og verða ýmsir
hærri og bragðar þetta ljós alt tilsýnum svo sem svipandi
logi. En meðan þessir geislar eru hæstir og bjartastir, þá
stendur þar svo mikið ljós af, að þeir menn, er úti verða
staddir, þá mega þeir vel fara leiðar sinnar svo og að veiði-
skap, ef þeir þurfa. Svo og ef menn sitja í húsum inni og
er skjár yfir, þá er svo ljóst, að hver maður kennir annan,
sá sem inni er staddur. En svo er þetta ljós brigðilegt, að
það þykir stundum vera dökkvara, svo sem þar gjósi upp
svartur reykur á milli eða þykkur myrkvi, og er þá því líkast
að ljósið kæfist í þeim reyk sem það sé búið að slokkna.
Og sem það kóf tekur að þynna, þá tekur það ljós annað
sinn að birtast, og það kann að verða stundum, að mönnum
sýnist svo sem þar skjóti af stórum gneistum, svo sem af
sindrandi járni því, er nýtekið verður úr afli. En þá er nóttin
líður og dagur nálgast, þá tekur þetta ljós að lægjast, og er
þá sem það hverfi alt í þann tíma er dagur birtist.«
Þannig hljóðar hin látlausa og sannfróða lýsing Konungs