Eimreiðin - 01.10.1927, Blaðsíða 75

EIMREIÐIN
ÞJÓÐNÝTING Á ENGLANDI
379
um, þó að vér kunnum að komast að þeirri ályktun, að þjóð-
nýting muni vera hentug á fleiri svæðum en þeim, sem vér
höfum þegar reynt hana á. Eg skal til skilningsauka benda á
eitt dæmi frá allra-síðustu dögunum.
Hugmyndin um bræðralag þjóðanna virðist hafa leitt ís-
lenzka jafnaðarmenn — að minsta kosti suma þeirra — svo
langt, að þeir vilja, að aðrar þjóðir hafi jafn-greiðan aðgang
að auðlindum Islands eins og Islendingar sjálfir. Hve fögur
sem þessi hugsjón kann að vera, þá er ekki uqdarlegt, að
þeir séu nokkuð margir, sem ekki getist að henni. Fráleitt
eru þeir fáir, sem finst, að Island eigi ávalt að vera fyrir Is-
lendinga — og að Islendingum veiti ekkert af því. Eg get
hugsað mér aðra, sem ekki renni huganum fram í tímann um
aldaraðir, en finnist nógur tíminn til að fara að tala um að
Islendingar framkvæmi þessa hugsjón, þegar aðrar meiri þjóðir
séu farnar að koma henni í framkvæmd, og Islendingar þá
farnir að njóta að öðru Ieyti einhverra af þeim gæðum, sem
slík bræðraþelsöld hafi að bjóða. En öllum ætti að vera ljóst,
að slíkar jafnaðarmensku-kenningar eru gersamlega óskyldar
þjóðnýtingar hugsjóninni og koma henni ekkert við. Og svo
er um margar aðrar kenningar jafnaðarmanna.
En hvað sem þessu líður, þá er það óneitanlega skynsamra
manna háttur að afla sér fræðslu um þau stórmál, sem um
er deilt. Þjóðnýtingin er orðin að svo miklu máli í heiminum,
að fvlsta ástæða er til þess að kynna sér hana. Og í þeim
kynnum hlýtur vitneskjan um það, hvernig hún hafi reynst,
að verða einn af sterkustu þáttunum.
Ég hef undanfarna daga verið að lesa bók eftir mjög
merkan mann um það, hvernig þjóðnýtingin reyndist Englend-
ingum í síðasta ófriði, og mér kemur til hugar að segja les-
endum Eimreiðarinnar ofurlítið frá henni. Höf. er brezkur
aðalsmaður, Sir Leo Chiozza Money. Hann hefur haft marg-
háttuð afskifti af brezkum stjórnmálum, en einkum af þeim
efnum, sem þessi bók hans fjallar um, því að hann var í ýms-
um þeim stjórnarnefndum, sem stóðu fyrir þjóðnýtingunni, um
tíma sérstakur aðstoðarmaður (»Parliamentary Private Secre-
tary«) Lloýd Georges og síðar »Parliamentary Secretary«
ráðherrans, sem settur var yfir skipagöngurnar. Bókin heitir