Eimreiðin - 01.10.1927, Síða 80

384
ÞJÓÐNÝTING Á ENGLANDI
EIMREIÐIN
stjórnin kom skipulagi á útflutninginn og innflutninginn, sem
var hið mesta vandaverk, eins og nærri má geta.
»Svo örðugt sem þetta verk var«, segir höf., »þá var það
svo af hendi int, að allir máttu vel við una, eins og enda-
lokin sýna. Hermennirnir fengu mat sinn, hergögn og útbún-
að. Alþýða manna naut sæmilegra þæginda. Mikilsverðar iðn-
aðargreinir, eins og t. d. bómullariðnaðurinn, voru teknar
hæfilega til greina og fengu svo miklar vörubirgðir, að þær
gátu haldið áfram. Alþýðu manna var nærri því gersamlega
ókunnugt um þetta merkilega starf að velja innfluttu vörurnar,
og velja þær svo, að þær tækju alt af minna og minna rúm
í skipunum, og henni varð aldrei ljóst, hve alvarlegt skipa-
flutningamálið var í raun og veru«. Og sama er að segja um
skipaflutningadeild stjónarinnar eins og hergagnadeildina, að
hún gerði meira fyrir verkamenn sína en gert hafði verið á
mörgum friðarárum.
Stjórnardeild var stofnuð til þess að sjá um matvæli þjóðar-
innar, hafa eftirlit með kaupum á þeim í öðrum löndum og
skifta þeim hyggilega, eftir að þau voru komin til Englands.
Það var gert með mikilli nauðung, eins og forseti verzlunar-
ráðsins (Board of Trade) bar vitni um í þinginu 16. nóv.
1916. »Vér höfum verið knúðir áfram þumlung eftir þumlung,
gegn vilja vorum, til þess að stöðva um stundarsakir hinn
rólega straum algerlega sjálfráðrar starfsemi*, sagði hann.
»»Skipulagningin gat ekki fengið sterkari meðmæli«, segir
höf. »Stjórnin var skipuð stjórnmálamönnum, sem áttu það
sameiginlegt við meiri hluta manna á sínum tíma að hafa
megna ótrú bæði á ríkisverzlun og á öllum afskiftum stjórnar-
valda af viðskiftunum. Og samt eru þeir knúðir til þess að
haga sér eins og þeir gerðu, vegna þess að það fyrirkomulag,
sem þeir trúa á, bregzt gersamlega og vegna þeirrar hættu,
sem landið var komið í fyrir »hinn rólega straum algerlega
sjálfráðrar starfsemi«.
Eftir að út á þessa braut var lagt, fóru afskifti stjórnarinnar
stöðugt vaxandi, þangað til svo var komið undir ófriðarlokin,
að stjórnin hafði með höndum ekki aðeins nálega öll kaup á
útlendum matvælum og yfirráðin yfir þeim, heldur líka umráð