Eimreiðin - 01.10.1927, Síða 89

EIMREIÐIN
RITSJÁ
393
Sagan „Svörtu göngin“ bregður ljósi yfir aevi annarar konu, er höf.
nefnir Jóku. Hún er vinnukona á sveitabæ og er fljótt á að líta áþekk
hverri annari húsbóndahollri griðkonu. í kistuhandraðanum lumir hún á
dálítilli peningaupphæð, að þeirrar aldar sið, en bókaeign hennar er Við-
eyjar-Biblía, Sjöorðaprédikanir, Stúrmshugvekjur og Bjarnabænir.
Foreldrar ]óku hafa innrætt henni bókstafstrú, sem hefur gert hana
mjög hjátrúarfulla. Draugatrú hennar samfara einhvers konar ímyndaðri
dulgáfu hefur myndað átumein í sálu hennar. Lýsir höfundur Jóku þess-
ari svo, að hún hafi verið undursamlega fróð um allan reimleika, aftur-
göngur, uppvakninga, Móra, Skottur, Lalla o. s. frv. Hlutverk sögunnar
er að hrífa Jóku út úr þessu hjátrúarvingli og beina huga hennar inn á
hollari brautir.
í síðustu sögunni, Bjargað úr einstigi, leiðir höfundur Iesanda inn að
hvílu hjónanna í Skor, þar sem Sólveig húsfreyja vakir um langar
skammdegisnætur. — Heimilið er á heljarþremi. Aflaföng Atla bónda
hafa verið ónóg, vegna gæftaleysis á sjó, og enginn mjólkurdropi er til
handa níu ungum börnum. Þó er enn ótalið það, sem veldur húsfreyju
mestrar áhyggju. Æskuvinkonu hennar, sem ráðist hefur húskona til
þeirra hjóna, hefur hent það slys, að eiga barn með Atla bónda. En
litlu betri mundi líðan Ingveldar húskonu, sem situr uppi tímunum saman
í svarfnættinu, gersamlega þurbrjósta, með hvítvoðung sinn grátandi af
sulti. Eitthvað verður að gera, til að firra heimilið yfirvofandi hungursneyð.
Húsfreyja býst að heiman með yngsta barn sitt. Hún ber það í fang-
inu til fóstru manns síns; þar skilur hún það eftir, en fær í stað þess
tvo legla fulla af mjólk, til þess að geta svalað þorsta barnanna og hús-
konunnar heima. Á heimleið þrýtur hana gönguna. Loks kemst hún þó
með veikum burðum, sárfætt og örmagna, heim að túngarðinum í Skor.
Þar finnur maður hennar hana aðframkomna, er hann hefur lagt af stað
til að leita hennar seint um kveldið. Hann ber hana heim, og sagan
endar þannig, að Sólveig fyrirgefur manni sínum og æskuvinkonu brot
þeirra, og þau sættast öll heilum sáttum. Tekur húsfreyja barn húskon-
unnar og leggur á brjóst sér í stað barns þess, er hún hafði áður
skilið við sig.
Höfundur hefur valið þessari bók sinni hentugt heiti. Sem minningar
missa tvær fyrstu sögurnar síður marks. Megingalli fyrsfu sögunnar finst
mér sá, hve mjög þar skortir á leikræna frásögn. Fyrir bragðið verður
Imba á Qili miklu fjarlægari lesanda og mynd hennar daufari en skyldi.
Imba nær vart fullum tökum á lesandanum fyrr en undir sögulokin, þar