Morgunblaðið - 28.02.2009, Blaðsíða 24

24 Daglegt lífVIÐTAL
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 28. FEBRÚAR 2009
Eftir Kolbrúnu Bergþórsdóttur
kolbrun@mbl.is
P
ersónulega ástæðan fyrir
því að ég ákvað að taka
þetta starf að mér er að
mér rann blóðið til
skyldunnar og átti þess
kost að víkja tímabundið úr starfi
sýslumanns. Ég hef verið sýslumað-
ur nokkuð lengi og sótt fjölmörg mál
af krafti og vildi ekki þurfa að horfa
upp á það að hugsanlega hefðu stór
sakamál ekki komist til rann-
sóknar,“ segir Ólafur Þ. Hauksson
sýslumaður á Akranesi sem í byrjun
þessa mánaðar var skipaður sér-
stakur saksóknari vegna banka-
hrunsins. Þegar hann er spurður
hvort verkefnið sem hann hefur tek-
ið að sér sé viðráðanlegt svarar
hann: „Þetta er mjög stórt verkefni
og erfitt og verður alltaf erfiðara
eftir því sem á líður. En ef menn
halda í lagarammann og vinna eftir
lögunum eftir bestu sannfæringu þá
komast þeir langt.“
Hvernig nálgastu þessi mál?
„Embættinu er ætlað að hafa
samstarf við Samkeppniseftirlit,
skattrannsóknarstjóra ríkisins og
Fjármálaeftirlitið. Það er búið að
setja á fót tengiliðahóp frá öllum
þessum stofnunum sem mun rann-
saka og fara yfir einstök mál. Sá
hópur hittist í fyrsta sinn síðastlið-
inn miðvikudag og byrjað er að
fjalla um einstök mál. Þetta fyr-
irkomulag á að tryggja að menn viti
hver af öðrum, leggi saman krafta í
stað þess að gera sömu hlutina
margoft og vinna hver í sínu horni.
Í kjölfar fundar með Fjármálaeft-
irlitinu var ákveðið að funda með
skilanefndum allra bankanna og við
lukum því verki síðastliðinn þriðju-
dag. Við fengum tilnefnda tengiliði
hjá öllum bönkunum og getum haft
beint samband við þá til að fá gögn
þaðan. Einnig voru lagðar línur
varðandi frágang einstakra mála. Á
þeim tíma sem liðinn er frá stofnun
embættisins höfum við tekið til
skoðunar mál sem hafa verið í um-
fjöllun og skoðað þau í ljósi refsilaga
þrátt fyrir að þau hafi ekki verið
formlega tekin til rannsóknar. Auk
þess höfum við verið að vinna úr
ábendingum. Gögn eru farin að ber-
ast okkur þannig að ég reikna með
að formleg rannsókn tiltekinna mála
hefjist mjög fljótlega. Hvaða mál
það eru er ekki hægt að upplýsa
nú.“
Ekki opið tékkhefti
Hvað hefurðu marga menn með
þér hér í þessu rými í Borgartúni?
„Við erum fjórir í fullu starfi en
þar af eru tveir aðstoðaryfirlög-
regluþjónar og síðan lögfræðilegur
ráðgjafi, Sigurður Tómas Magn-
ússon hrl., í hlutastarfi.“
Er þetta ekki alltof lítill mann-
skapur?
„Eins og staðan er núna þá er svo
ekki en þegar kemur að því að rann-
saka stærri mál gerum við ráð fyrir
að fá fleiri löreglumenn til liðs við
okkur. Við erum ekki með opið tékk-
hefti þannig að við þurfum að leita
hagkvæmustu leiðanna og það ger-
um við með því að draga til okkar
mannskap þegar þörf er á. En síðar
kann að koma í ljós að við þurfum að
fá sérstakt starfslið sem verður
bundið þessari vinnu í nokkur ár.“
Þér sýnist þá að þetta verði langt
ferli?
„Eftir tvö ár verður tekin ákvörð-
un um það hvort embættið lifir eða
verður sameinað öðru embætti eða
hreinlega lagt niður. Mér sýnist á
því sem er í pípunum að verkefnin
sem nú taka við taki lengri tíma en
það.“
Hvaða aðferðum muntu beita,
muntu kalla menn í yfirheyrslu?
„Við erum að rannsaka sakamál
og þau eru alltaf unnin með svip-
uðum hætti, hvort sem um er að
ræða minni mál eða stærri. Það sem
gerir efnahagsbrot sérstök er að
þeim fylgir mikið umfang á pappír
og menn þurfa að vera búnir að kafa
í gegnum pappírana áður en þeir
fara að draga menn í yfirheyrslur. Í
þessum tilvikum erum við með eft-
irlitsstofnanir eins og skattrann-
sóknarstjóra og Fjármálaeftirlitið
sem eiga oft fyrstu atrennu í málið.
Síðan komum við í kjölfarið. Það er
töluvert af málum sem er hjá þess-
um eftirlitsaðilum og er ekki komið
til okkar af því það er enn verið að
vinna í þeim hjá eftirlitsstofnunum.
Þó ber að taka það fram að emb-
ættið hefur lagaheimild til að taka
upp mál að eigin frumkvæði eins og
önnur lögreglulið og er ekki bundið
af kærum eftirlitsaðila í öllum til-
vikum“
Munið þið óska eftir aðstoð er-
lendra sérfræðinga við rannsókn
ykkar?
„Við erum með ákveðnar teng-
ingar til útlanda sem við getum nýtt
okkur ef á þarf að halda, án þess ég
vilji segja hverjar þær eru. Það er
líka lagaheimild til þess að fá í vinnu
erlenda sérfræðinga til að fara í
gegnum mál en það ræðst af fram-
vindu rannsókna hvort það verður
gert.“
Hvaða upplýsingar hafið þið um
umsvif íslenskra kaupsýslumanna
erlendis í skattaskjólum, eins og
Lúxembúrg og Tortóla?
„Skoðun á þeim málum er til með-
ferðar hjá skattrannsóknarstjóra og
ríkisskattstjóra og ef þeir telja að
refsiverð brot hafi verið framin þá
fáum við þau mál inn á borð til okk-
ar.“
Menn verða að standast álag
Margir óttist að einhverjir sekir
kunni að sleppa.
„Þetta eru ekki nýjar áhyggjur
heldur eiga þær við um öll brot. Það
er alltaf hætta á að mál sem ættu að
enda með dómi geri það ekki. Rann-
sókn í opinberu máli beinist að því
að draga fram allar staðreyndir
þannig að ákærandi geti gert upp
við sig hvort málið sé líklegt til sak-
fellingar eða ekki. Ef ákærandi telur
gögnin ekki líkleg til sakfellingar þá
á hann engan kost annan en að
hætta við að ákæra. Stór hluti
þeirra mála sem eru rannsökuð fer
ekki í dóm. Hér hjá embætti sér-
staks saksóknara er alveg sama sýn
á þetta hlutskipti og hjá öðrum sem
rannsaka sakamál.“
Oft er sagt að nokkrir tugir
Ó l a f u r Þ . H a u k s s o n s é r s t a k u r s a k s ó k n a r i
Á móti gapasto
» Við erum með nokkur konkret mál sem byrj-að er að greina og fara hugsanlega í opinbera
rannsókn. Það hefur ekki verið gríðarlegt rennsli
hingað á málum frá eftirlitsstofnununum en það er
að byrja núna. Að því leytinu til hefur þessi mán-
uður ekki verið nægilega drjúgur að mínu mati. Við
hefðum átt að geta farið fyrr í einstök mál en á
næstunni munu steypast yfir okkur pappírar sem
við þurfum að fara í gegnum.