Morgunblaðið - 02.03.2010, Síða 13

Fréttir 13ERLENT
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 2. MARS 2010
Eftir Boga Þór Arason
bogi@mbl.is
MICHELLE Bachelet, forseti
Chile, sagði í gær að minnst 723
manns hefðu farist í jarðskjálft-
anum sem reið yfir landið aðfara-
nótt laugardags en tala látinna
kynni að hækka til muna þar sem
hundraða til viðbótar væri enn
saknað.
Um 1,5 milljónir íbúða skemmd-
ust eða eyðilögðust en sérfræð-
ingar telja það mikla mildi að fleiri
skyldu ekki hafa farist í jarð-
skjálftanum, sjöunda mesta
skjálfta sögunnar.
„Menn hefðu búist við að 8,8
stiga skjálfti myndi valda miklu
meira tjóni,“ hafði The Washington
Post eftir Paul Caruso, jarðeðlis-
fræðingi við Jarðskjálftaupplýs-
ingamiðstöð Bandaríkjanna í Colo-
rado. „Chile-menn hafa öðlast
jarðskjálftareynslu sem bjargaði
hundruðum ef ekki þúsundum
mannslífa.“
Strangari byggingar-
reglugerðir
Að minnsta kosti tólf jarð-
skjálftar hafa mælst öflugri en 7
stig í Chile frá árinu 1973 og þar-
lend yfirvöld hafa því hert bygg-
ingarreglugerðir á síðustu áratug-
um til að tryggja að sem flest hús
þoli öfluga landskjálfta.
Ólíkt Haítum hafa Chile-menn
alltaf jarðskjálfta í huga þegar þeir
reisa hús og Chile er nógu auðugt
land til að geta fylgt reglugerð-
unum eftir. Spillingin í Chile þykir
tiltölulega lítil og ólíklegra er því
að byggingarfyrirtæki komist upp
með að brjóta reglurnar en í öðr-
um löndum Rómönsku Ameríku
þar sem mútugreiðslur eru algeng-
ari.
Yfirvöld á Haítí segja að yfir
220.000 manns hafi farist í jarð-
skjálftanum þar 12. janúar og
Rene Preval, forseti landsins, hef-
ur varað við því að tala látinna geti
hækkað í 300.000. Munurinn á
manntjóninu á Haítí annars vegar
og í Chile hins vegar er ekki að-
eins rakinn til sterkari húsa í síð-
arnefnda landinu, heldur einnig til
jarðfræðilegra aðstæðna.
Upptökin lengra í burtu
Upptök skjálftans í Chile voru
um 35 km undir sjávarbotninum en
skjálftinn á Haítí var mjög grunn-
ur og upptök hans miklu nær þétt-
býlum svæðum. Upptök skjálftans
í Chile voru nær fimm sinnum
lengra frá borginni Concepcion en
skjálftinn á Haítí var frá Port-au-
Prince, höfuðborg landsins.
Hundraða manna saknað
Reuters
Eyðilegging Kona gengur á götu í bænum Constitucion þar sem mikið tjón varð í jarðskjálftanum um helgina.
Stjórn Chile hefur óskað eftir alþjóðlegri aðstoð við björgunarstarfið á hamfarasvæðinu.
 Óttast er að tala látinna í skjálftanum í Chile hækki  Talið að strangar reglugerðir hafi bjargað
mörgum  „Chile-menn hafa öðlast reynslu sem bjargaði hundruðum ef ekki þúsundum mannslífa“
Estudio R. Carrera fyrir
500 km
Heimildir: USGS, ONEMI, fjölmiðlar í Chile
* Skv. fréttum ** Dánartalan í gærmorgun
C
H
I
L
E
Styrkur (ár)
Fjöldi látinna
JARÐSKJÁLFTAR Í CHILE
Mestu landskjálftar sem riðið hafa
yfir Chile á síðustu áratugum
S
a
m
re
k
s
b
e
lt
i
Nazca-
fleki
Suður-Ameríku-
fleki
Kyrrahaf
8,5 (1868)
yfir 300
fórust
8,5 (1647)
enginn fórst
8,3 (1939)
30.000 létu lífið*
8,3 (1570)
enginn fórst
7,7 (2007)
a.m.k. tveir
létu lífið
9,6 (1960)
3.000 til
24.000 létu lífið
8.8 (2010)
a.m.k.
711 dauðsföll**
7,9 (2005)
11 dauðsföll
7,9 (1906)
þúsundir manna
biðu bana
7,7 (1985)
180 dóu
ARGENTÍNA
Jarðskjálftavirkni við Chile skýrist af
samreki þegar Suður-Ameríkuflekinn og
Nazca-flekinn rekast á.
9,6 stiga jarðskjálfti sem varð í Chile árið
1960 er öflugasti skjálfti sem mælst hefur
í heiminum.
Um fimmtíu öflugir jarðskjálftar
hafa riðið yfir Chile á síðustu 500
árum og um tuttugu þeirra fylgdu
flóðbylgjur. Öflugasti skjálftinn
varð 22. maí 1960 og var um 9,6
stig. Er það öflugasti skjálftinn í
heiminum á öldinni sem leið og
jafnframt öflugasti jarðskjálfti
sem mælst hefur með tækjum.
Upptök skjálftans voru nálægt
bænum Canete en tjónið var mest
í borginni Valdiviu þar sem um
40% húsanna eyðilögðust.
Skjálftinn olli flóðbylgju sem skall
á strönd Chile og öldurnar voru
þar allt að 25 metra háar. Flóð-
bylgjan skall einnig á ströndum
Hawaii, Japans, Filippseyja,
austurhluta Nýja-Sjálands, suð-
austurhluta Ástralíu og Aleuta-
eyja í Alaska. Öldurnar mældust
allt að 10,7 metra háar í 10.000
kílómetra fjarlægð frá upptökum
skjálftans.
Ekki er vitað hversu margir fór-
ust af völdum jarðskjálftans og
flóðbylgjunnar. Fjöldi látinna hefur
verið áætlaður um 2.231, 3.000
eða 5.700, samkvæmt upplýs-
ingum frá Jarðskjálftamiðstöð
Bandaríkjanna (USGS) og enn
hærri tölur hafa verið nefndar.
Hálf öld frá öflugasta skjálftanum
STJÓRNVÖLD í Chile óskuðu í gær eftir alþjóðlegri
aðstoð við björgunarstarfið í landinu eftir jarðskjálftann
mikla um helgina.
Embættismenn Sameinuðu þjóðanna sögðu að stjórn
Chile hefði einkum óskað eftir færanlegum sjúkrahúsum
með skurðstofum, færanlegum brúm, fjarskiptatækjum,
eldhúsum og hópum sérfræðinga til að meta þörfina á að-
stoð og skipuleggja björgunarstarfið.
Mikill skortur á matvælum
Her Chile reyndi í gær að koma á lögum og reglu í Con-
cepcion, næststærstu borg landsins, eftir að margir íbúar
borgarinnar létu greipar sópa um verslanir. Margir
þeirra tóku matvæli en aðrir notuðu tækifærið til að stela
flatskjám og öðrum raftækjum. Um 160 manns voru
handteknir og einn borgarbúanna var skotinn til bana.
Hermennirnir beittu táragasi og dældu vatni á fólkið til
að flæma það burt.
Tugir þúsunda manna þurftu að sofa undir berum
himni vegna eyðileggingarinnar og mikill skortur er á
matvælum og drykkjarvatni á skjálftasvæðinu.
„Þetta er handa börnunum mínum. Þetta er eina leiðin
til að fá eitthvað handa þeim að borða,“ hrópaði einn
borgarbúanna þegar hann reyndi að komast inn í stór-
markað í Concepcion.
„Þetta er ekki þjófnaður,“ sagði maður sem hafði hlaðið
hveitipokum á bifhjól sitt á iðnaðarsvæði í borginni.
„Þetta er til að baka brauð og bjarga fjölskyldunni.“
Michelle Bachelet, forseti Chile, sagði að flugherinn
væri byrjaður að flytja matvæli og önnur hjálpargögn á
svæði þar sem ástandið er verst. Nokkrar byggðanna ein-
angruðust að mestu vegna landskjálftans.
Kostnaðurinn 10-20% af landsframleiðslunni?
Áætlað er að um tvær milljónir manna, eða um áttundi
hver íbúi Chile, hafi orðið fyrir tjóni í hamförunum. Flest
húsanna sem hrundu voru gömul og á meðal þeirra voru
margar sögufrægar byggingar. Á meðal bygginga sem
eyðilögðust voru um 90% húsanna í miðbæ Curico. Vegir
og brýr skemmdust eða eyðilögðust víða á jarðskjálfta-
svæðinu.
Áætlað hefur verið að viðgerðarkostnaðurinn geti num-
ið jafnvirði 2.000-3.900 milljarða króna, eða sem svarar
um 10-20% af vergri landsframleiðslu Chile.
Óskað eftir aðstoð
 Hermenn reyna að binda enda á gripdeildir á hamfara-
svæðinu í Chile  Beittu táragasi og handtóku 160 manns
Reuters
Matar- og vatnsskortur Íbúar Concepcion sækja vatn
úr stöðuvatni. Vatns- og rafmagnslaust er í borginni.
100 km
Tugir manna létu lífið í ofsaveðri sem gekk yfir stóran hluta
Vestur-Evrópu um helgina. Manntjónið var mest í Frakklandi þar sem
óttast er að yfir 50 manns hafi beðið bana í óveðrinu.
OFSAVEÐUR Í EVRÓPU
Heimildir: Reuters, fréttir fjölmiðla
BRETLAND
ÍTALÍA
ÍRLANDAtlantshaf
Miðjarðarhaf
FRAKKLAND
ÞÝSKALAND
SPÁNN
PORTÚGAL
París
Madríd
Lissabon
Berlín
l’Aiguillon
sur Mer
Burgos
Hessen
Baden-
Württemberg
Portó
Aldagömul tré rifnuðu
upp með rótum í
garði Versalahallar.
Svæðin þar sem tjónið var mest
Tré rifnuðu upp með
rótum á mörgum
svæðum og varað var
við flóðum við ósa
Douro-fljóts vegna
úrhellis.
Tíu ára gömul stúlka
dó þegar hún varð
fyrir tré sem féll.
Tveir menn biðu
bana nálægt
Burgos þegar bíl
þeirra var ekið á
tré sem féll.
Kona dó þegar
veggur féll á
hana í norð-
vestanverðu
landinu.
Sjóvarnagarðar
skemmdust eða
eyðilögðust á
Atlantshafs-
ströndinni.
A.m.k. 48 fórust,
þar af 25 í
l’Aiguillon sur
Mer, og minnst
níu var saknað.
A.m.k. fimm manns létu
lífið, þ. á m. smábarn
sem feyktist út í á. Tvær
konur dóu í Nordrhein-
Westfalen þegar þær
urðu fyrir trjám sem
féllu. 69 ára karlmaður
fórst í Hessen og 74 ára
maður í Baden-
Württemberg.
PORTÚGAL SPÁNN FRAKKLAND ÞÝSKALAND