Fréttablaðið - 03.12.2011, Blaðsíða 25

LAUGARDAGUR 3. desember 2011 25
Mikið hefur verið rætt um ábyrgð hluthafa á fyrir-
tækjum sínum. Takmörkuð
ábyrgð hefur oft verið talin af
hagfræðingum vera besta upp-
finning síðari ára en hún ýtir
undir nýsköpun í samfélaginu.
Þó er það barnaskapur að átta
sig ekki á því að á henni eru van-
kantar, mýmörg dæmi eru um að
eitt félag í eigu ákveðinna aðila
fer í þrot og lætur eftir sig millj-
arða skuldir meðan annað félag
er skilið eftir. Eða dæmi þar
sem eignir eru færðar á milli og
skuldir skildar eftir. Hér þarf
greinilega að finna einhverja
málamiðlun.
Í 67. grein ársreikningalaga
er móðurfélögum gert skylt að
semja samstæðureikning fyrir
öll dótturfélög sín, óháð því
hvar þau eru skráð. Móðurfélag
er svo skilgreint meðal annars
sem félag sem á eignarhlut í
öðru félagi og hefur ákvörðunar-
vald um rekstur og fjárhagslega
stjórn þess. Skilgreining á móð-
urfélagi er frekar þröng og því
ekki mikil hætta á að slíkt félag
sé skikkað til að gera samstæðu-
reikningsskil hafi það ekki raun-
verulega stjórn á öðrum félögum
innan samstæðunnar. Ef eitthvað
er, þá er það á hinn veginn.
Nú vil ég kynna til sögunnar
hugtak sem ég hef ekki heyrt
nefnt áður, samstæðuábyrgð. Í
því felst að ef félag í þinni sam-
stæðu fer í þrot, mun hlutfall af
skuld félagsins sem samsvarar
eignarhluta þínum færast yfir á
eignarhluti þína í samstæðunni.
Það er, ef þú átt 100% í félagi
A sem fer í þrot og skilur eftir
sig 10 milljarða í skuldir, en þú
átt 50% í félagi B, sem er metið
á 50 milljarða, missirðu 40% af
eignar hlut þínum í félagi B til
kröfuhafa félags A.
Önnur breyting á hluthafa-
lögum varðar færslu eigna,
óheimilt sé að flytja eignir úr
félagi A í félag B og meta það
aðeins á 2% af raunvirði. Erf-
itt er að útfæra þetta þar sem
raunvirði er oft óþekkt og aðeins
mat þeirra sem að viðskiptunum
koma, ásamt því að ef það þyrfti
að kalla til óháðan matsmann við
öll viðskipti milli lögaðila kæmi
þar til sögunnar óheyrilegur
kostnaður á íslenskt athafna-
líf. Tvær heimildir ættu að vera
kynntar til sögunnar:
1. Að Fjármálaeftirlitið geti
upp á sitt eindæmi og án frek-
ari rökstuðnings krafist allra
gagna frá hlutaðeigandi aðil-
um varðandi söluna og hvernig
eignir voru verðmetnar og skip-
að óháðan matsmann til að verð-
meta eignirnar. Ef verulegar
aðfinnslur koma í ljós hefur Fjár-
málaeftirlitið heimild til að rifta
kaupunum.
2. Að kröfuhafar þeirra fyrir-
tækja sem standa að viðskiptun-
um geta farið fram á við Fjár-
málaeftirlitið að það kalli til sín
þau gögn sem teljast nauðsynleg
og skipi matsmann til að verð-
meta eignirnar líkt og í lið eitt.
Báðar þessar heimildir þyrftu
að hafa þröngan tímaramma
enda geta lögaðilar ekki beðið
mánuðum saman eftir að við-
skipti eiga sér stað hvort FME
eða kröfuhafar efist um lögmæti
gjörningana. Ef viðskiptin eru af
þeim mælikvarða að óvissa, jafn-
vel í stuttan tíma, sé fjárhags-
lega skaðleg fyrir þá aðila sem
koma að sölunni geta þeir óskað
eftir því að FME kalli til mats-
mann áður en salan á sér stað.
Ef sá matsmaður kemst að því að
eðlilega hafi verið staðið að öllu
missa bæði FME og kröfuhafar
þá rétti sem nefndir voru í grein
eitt og tvö.
Engin þessara hugmynda er
gallalaus, enda er það svo þegar
litið er til svo stórra málefna
sem snerta svo marga að það er
ómögulegt að koma með galla-
lausa útfærslu. Vel má vera að
heimildir fyrir einhverju af
þessu séu núna í gildandi lögum
enda er höfundur ekki lög-
menntaður, en ef svo er virðist
vera skortur á framkvæmd.
Enda er það svo
þegar litið er til
svo stórra málefna sem
snerta svo marga að það
er ómögulegt að koma
með gallalausa útfærslu.
AF NETINU
Reyka Vodki og Einstök
Ísland er í huga
margra land
hreinna afurða
og sérstæðrar
náttúru. Íslensk
útflutnings-
fyrirtæki og erlend
fyrirtæki nýta sér
þessa ímynd við
markaðssetningu og virðisaukn-
ingu á erlendum mörkuðum. Í því
felast mikil verðmæti fyrir Ísland.
Sterk ímynd náttúru, hreinleiki
og verndun náttúru eru að skapa
mikil efnahagsleg verðmæti
í öllum greinum útflutnings
og vaxtarmöguleikarnir eru
miklir. Þessi nánu tengsl ímyndar
landsins og virðisaukningar
fyrirtækjanna sýna vel hvernig
hagsmunir náttúruverndar og við-
skiptalífs fara saman. Þannig virðist
samkeppnisforskot efnilegustu
útflutningsfyrirtækjanna að ein-
hverju leyti byggja á ímynd lands-
ins, það er öflugri náttúruvernd
og verndun umhverfis. Hér kallar
nýja atvinnulífið á aðra forgangs-
röðun en gamla atvinnulífið. Í
atvinnulífi framtíðarinnar á Íslandi
eru verndun umhverfisins og
öflug uppbygging atvinnulífs ekki
andstæðir pólar. Þannig kallar nýja
atvinnulífið eftir nýjum áherslum í
umhverfismálum á Íslandi.
magnusorri.is
Magnús Orri Schram
Fylgstu með Sprota og vinum hans á hverjum degi til jóla
í spennandi ævintýri um listahátíðina. Sagan er skrifuð og lesin
af Felix Bergssyni og Kári Gunnarsson myndskreytir.
Ævintýrið er einnig flutt á táknmáli.
Sprotarnir eru talsmenn barnaþjónustu Landsbankans
og eru skemmtilegir og skynsamir í fjármálum.
Listahátíðin
Fylgstu með á Sproti. is
Ábyrgð fyrirtækja
Fjármál
Ingvar
Linnet
viðskiptafræðingur