Fréttablaðið - 03.12.2011, Blaðsíða 32

3. desember 2011 LAUGARDAGUR32
● Fjöldi grínara og listamanna sam-
einar krafta sína í skemmti- og
söfnunarþætti sem sýndur verður
í opinni dagskrá á Stöð 2.
● Aðalkynnar kvöldsins verða Þor-
steinn Guðmundsson og Ilmur
Kristjánsdóttir en auk þeirra koma
fjölmargir listamenn að þættinum.
Þeirra á meðal eru Spaugstofan,
Steindi Jr., Ari Eldjárn, Ólafía
Hrönn Jónsdóttir, Guðlaug Elísa-
bet Ólafsdóttir og margir fleiri.
● Þetta verður í
fjórða skiptið
sem dagur rauða
nefsins er haldinn
á Íslandi. Í undan-
gengin skipti hafa
þúsundir Íslendinga
bæst í hóp styrktarforeldra
UNICEF – heimsforeldra. Þeir
fjármunir sem hafa safnast hafa
verið notaðir til að bæta aðstæður
barna um allan heim.
● Rauðu nefin eru seld um land allt
og skátar bjóða þau til sölu. Í ár er
um að ræða þrjá mismunandi kar-
aktera: Skottu, Skjóðu og Skrepp.
Þ
au Páll Óskar Hjálm-
týsson og Halldóra
Geirharðsdóttir hafa
hvort um sig leikið
margvísleg hlutverk
í gegnum sinn lista-
feril. Undanfarið hafa þau þau
spreytt sig á nýju og krefjandi hlut-
verki sem tók verulega á, um leið
og það gaf þeim nýja sýn á lífið.
Halldóra heimsótti Úganda í fyrra
og Haítí í október síðastliðnum en
Páll Óskar fór til Afríkuríkisins
Síerra Leóne. Fyrrnefnda landið er
í sárum eftir náttúruhamfarir, það
síðarnefnda eftir borgarastyrjöld.
Á báðum stöðum vinnur UNICEF
nauðsynlegt starf við að bæta lífs-
skilyrði barna og standa vörð um
réttindi þeirra.
Halldóra: „Ef við viljum breyta
heiminum þá byrjum við í grunnin-
um. Þess vegna er eitthvað svo rök-
rétt að einbeita sér að börnunum.“
Páll Óskar: „Þetta er einmitt
inntakið í textanum sem ég var að
klára við UNICEF-lagið. Það var
dálítil áskorun. Hún fólst í því að
fara ekki í klisjurnar: „Save the
world, save the children“. Ég held
mér hafi tekist þetta ágætlega.“
[Hér lokar Páll Óskar augunum og
fer með textann við nýja lagið sem
hann gerði fyrir UNICEF: „Megi
það byrja með mér.“]
Halldóra: „Þetta er alveg gæsa-
húð!“
Páll Óskar: „Þetta er bæn í sjálfu
sér. Þetta ferðalag mitt, að fá að
fara til Síerra Leóne, varð til þess
að ég umturnaðist úr því að vera
vanmáttugur í það að vera máttug-
ur. Það er mjög einfalt. Maður ger-
ist heimsforeldri!“
Halldóra: „Einmitt. Við sem
erum hérna megin og borgum þurf-
um ekki að vita allt sjálf. Til þess
er UNICEF-skrifstofan, milliliður-
inn, þar sem er greint hvar neyðin
er mest og hvað þarf að gera. Við
Palli höfum séð að fólkið hjá UNI-
CEF er eldhugar, bæði sjálfboða-
liðarnir í löndunum sjálfum og
starfsfólkið. Heimurinn er fullur
af góðu fólki og við viljum öll það
sama. Við viljum að hvert einasta
barn fái að þroskast og fái grunn-
lífsskilyrði. Þetta tekur tíma. Þess
vegna þurfum við að hugsa í þrjátíu
árum. Ekki í hálfu ári.“
Hér er barn, við þangað!
Bæði hrifust þau Páll Óskar og
Halldóra af þeirri einföldu sýn sem
UNICEF starfar eftir, að öll börn
eigi rétt á að lifa, þroskast og njóta
verndar gegn ofbeldi og misnotkun.
Páll Óskar: „Mér finnst algjör
snilld að UNICEF hefur engar
trúarlegar eða pólitískar skoðan-
ir. Fókusinn hjá þeim er algjörlega
á barnið: „Hér er barn. Það hefur
ákveðin réttindi. Við þangað!“
Sagan á bak við samtökin sló mig.
Í seinni heimsstyrjöldinni var ráð-
ist á konur og börn. Hún var ekki
háð uppi á einhverri hæð milli
tveggja fylkinga karlmanna. Eftir
sat heimurinn í sárum og spurði
sig: „Bíddu, hvað gerðist eigin-
lega?“ Og þá kom þessi spurning
upp – hafa börn engan rétt? Börn
voru réttlaust fólk á þessum tíma.
Í framhaldinu bjuggu Sameinuðu
þjóðirnar barnasáttmálann til. Þar
er kveðið á um að öll börn í heim-
inum, sama hvar þau búa, eiga rétt
á því að lifa, nærast, fá heilsugæslu,
menntun, að leika sér … Ef UNICEF
grunar að einhvers staðar sé geng-
ið á rétt barnsins – þau þangað! Ef
UNICEF hefði einhverjar pólitískar
eða trúarlegar skoðanir gætu þau
ekki starfað.“
Halldóra: „Einmitt. Enda er UNI-
CEF oft á meðal þeirra hjálpar-
samtaka sem fá að aðstoða börn í
löndum þar sem öðrum er meinað
aðgengi.“
Páll Óskar: „Þetta eru stærstu
barnahjálparsamtök í heimi og þau
fá að fara alls staðar inn. Við Hall-
dóra fengum aðgang að hlutum sem
venjulegt fólk fær aldrei að sjá. Ég
er endalaust þakklátur fyrir það.
En þetta var áfall. Þetta var eins
og að fá að verða vitni að umferðar-
slysi. Eins og einhver hefði komið
til mín og sagt: „Ég veit það verður
umferðarslys hérna á morgun. Ég
ætla að bjóða þér að sjá það.“
Gátu skilið vonina eftir
Þau urðu bæði tvö vitni að ólýsan-
legri þjáningu og eymd á ferðalög-
unum. En þau upplifðu líka þakk-
læti fólksins yfir því að þau væru
þarna og létu sig líf þeirra varða.
Halldóra: „Eitt af því sem ég velti
fyrir mér, áður en ég tók ákvörðun
um að fara, var þetta: Hver er ég,
hvít kona frá Íslandi, sem býr við
allsnægtir, á nóg að borða og getur
sent börnin sín í skóla, hver er ég
að fara þangað? Verð ég ekki eins
og boðflennan með konfektmolann
í munninum að fylgjast með fátæka
fólkinu? En svo upplifði ég einmitt
hið gagnstæða. Þegar það kemur
hvít kona inn í fátækrahverfi, horf-
ir í augu barns og spyr: „Hvernig
líður þér?“ getur kviknað vonar-
neisti hjá því. Þó það sjái aldrei
þessa hvítu konu aftur veit það að
það er ekki öllum alveg sama. Þetta
getur skipt mjög miklu máli. Eina
sem maður getur skilið eftir sig er
von. Von gefur þér kraft.“
Páll Óskar: „Ég hafði miklar
áhyggjur af þessu sama áður en ég
lagði af stað. En börnin tóku það
burtu frá mér um leið. Alls staðar
þar sem ég kom var mér fagnað,
börnin föðmuðu mig, dönsuðu og
sungu. Ég passaði mig líka alltaf
á því, þegar myndavélin var hætt
að rúlla, að segja: „Takk fyrir að
segja mér þessa sögu. Þú verður að
vita það að þessi saga kemur í sjón-
varpinu á Íslandi, þar sem fullt af
fólki fær að heyra hana. Við vonum
að þetta fólk gefi síðan peninga til
UNICEF. Þannig að sagan þín er
að fara að bjarga fullt af fólki sem
þú þekkir ekki neitt.“ Að gefa þeim
þetta, vissu um að þau hefðu verið
að gera gagn, var meiri háttar. Ég
sá ljósið í augum þeirra kvikna. Þau
tóku að blika.“
Mikilvægi hreina vatnsins
Páll Óskar: „Ég heimsótti nokkur
þorp og fann á viðtökunum að þar
höfðu góð verk verið unnin. Og hvað
fæ ég að sjá? Skóla sem er byggður
af UNICEF, vatnsbrunna sem dæla
hreinu vatni djúpt neðan úr jörð-
inni, hannaða af UNICEF.“
Halldóra: „Þau hjá UNICEF eru
sérfræðingar í vatni.Þau hreinsa
vatn, sem er algjör grunnforsenda
fyrir börn á aldrinum 0 til 2 ára.
Það getur verið óbætanlegur skaði
fyrir barn að drekka eitrað vatn og
lenda í því að fá niðurgang. Hann er
önnur algengasta dánarorsök barna
í heiminum. Hugsið ykkur það! Það
kostar tíu krónur, svona lítið bréf
með nauðsynlegum söltum til að
binda vatn í líkamanum svo barnið
þorni ekki upp og deyi.“
Páll Óskar: „Þessi hjálp sem
við getum veitt er ekki flókin. Við
gerumst heimsforeldrar. Það kost-
ar 2.000 krónur á mánuði. Það er
dregið af reikningnum þínum og
þú tekur varla eftir því. Ég veit að
margir hér á Íslandi eiga um sárt
að binda og að hver hundrað kall
skiptir það máli. En hvað ef það
er sett í það samhengi að hundrað
kallinn þinn getur bjargar þrem-
ur til fjórum mannslífum? Þarna
liggur okkar máttur, búandi í vel-
ferðarsamfélagi. Við megum ekki
drukkna í okkar eigin kreppu.“
Halldóra: „Ég upplifði svo sterkt
á Haítí hvað verðmæti menntun-
ar eru mikil. Það að fá menntun,
hafa aðgang að hreinu vatni og
heilbrigðis þjónustu segir mér að
við erum í grunninn svo rík hér
á Íslandi. Hér er nóg til. Kreppan
verður afstæð í þessu samhengi.“
Halldóra: „Ef við viljum breyta heiminum þá byrjum við í
grunninum. Þess vegna er eitthvað svo rökrétt að einbeita
sér að börnunum.“
FRAMHALD Á SÍÐU 34
Dagur rauða nefsins verður haldinn 9. desember næstkomandi.
Dagurinn er landssöfnun fyrir UNICEF, Barnahjálp Sameinuðu
þjóðanna.
LANDSSÖFNUN UNICEF NÆSTA FÖSTUDAG
Við getum breytt heiminum
Þau Halldóra Geirharðsdóttir og Páll Óskar Hjálmtýsson hafa bæði tvö ferðast til fjarlægra landa með UNICEF, hún til Úganda
og Haítí, hann til Síerra Leóne. Þau sögðu Hólmfríði Helgu Sigurðardóttur frá því hvernig ferðirnar hafa breytt lífi þeirra. Bæði eru
þau heilluð af heimssýn UNICEF – að öll börn eigi rétt á að lifa, þroskast og njóta verndar gegn ofbeldi og misnotkun.
FUNDU MÁTT SINN Halldóra Geirharðsdóttir og Páll Óskar Hjálmtýsson fóru bæði tvö frá því að upplifa sig vanmáttug yfir í að
finna til máttar síns þegar þau urðu vitni að því hvernig stuðningur heimsforeldra skilar sér beint í betri afkomu barna á hrjáðum
svæðum. FRÉTTABLAÐIÐ/STEFÁN